Mekemtas Myrzahmet: Abaı murasyn qorǵap qalǵan ekeýdiń biri - Muhtar Áýezov, ekinshisi Qudaıbergen Jubanov edi
ASTANA. QazAqparat - Búgin Halyqaralyq Túrki akademııasynyń (ITA) uıymdastyrýymen «Qudaıbergen Jubanov murasy jáne túrkitanýdyń ózekti máseleleri» atty ǵylymı-praktıkalyq dóńgelek ústel bolyp ótti, dep habarlaıdy akademııanyń baspasóz qyzmeti.
Qazaq til biliminiń ǵylymı-teorııalyq negizin salýshylardyń biri, kórnekti ǵalym Qudaıbergen Jubanovtyń týǵanyna 115 jyl tolýyna oraı ótkizilip jatqan sharaǵa Qazaqstan, Túrkııa jáne Qyrǵyz eliniń ǵalymdary, memleket jáne qoǵam qaıratkerleri men Q.Jubanovtyń urpaqtary qatysty. Alqaly jıynda qazaq tili bilimi jáne jalpy túrkitanýǵa qatysty, sonymen qatar Qudaıbergen Jubanovtyń ǵalymdyq qyry, muralary týraly jan-jaqty baıandaldy.
Dóńgelek ústeldi ashyp, júrgizip otyrǵan Halyqaralyq Túrki akademııasynyń prezıdenti Darhan Qydyráli: «Qudaıbergen Jubanov qazaq tarıhyndaǵy alǵashqy professor retinde termın jasaýǵa úlken eńbek sińirgenin jaqsy bilemiz. Ol eń alǵashqy bolyp shaǵataı ádebıeti, ıAssaýı murasy, Abaı týraly pikir bildirgen kóp qyrly ǵalym. Sanaýly ǵumyrynda osyndaı úlken ister jasaǵan Jubanovqa arnap shara ótkizýdi biz ózimizge paryz sanadyq. XX ǵasyrdyń basynda Ismaıyl Ǵaspyraly bastaǵan túrki tektes elderden shyqqan ǵalymdar, oqymystylar tize qosyp úlken sharýalar atqardy. Baký kongressin ótkizdi, ortaq álipbı, ortaq til, jazý máselelerin kóterdi. Alaıda Keńes úkimeti olardy qyspaqqa alyp, úlken armandar oryndalmaı qaldy. Repressııa jyldary túrkilerden taraǵan daryndy tulǵalardyń barlyǵy derlik japa shekti. Onyń ishinde árıne, biz sóz etip otyrǵan Qudaıbergen Jubanov ta bar. Jalpy Jubanovtar áýleti qazaq mádenıetine, tiline, ónerine úlken úles qosty», - dedi.
Belgili ǵalym, abaıtanýshy Mekemtas Myrzahmet: «1934 jyldary Abaı murasy teristele bastady. Abaıdy zertteýdi alyp tastaý kerek degen pikirler boldy. Abaıdy eńbegine qarap emes, tegine qarap baǵalaı bastady. Qoǵamnyń pikiri osylaı teris qaraı baǵyt alyp bara jatqanda ony ońǵa buryp jáne durys jolǵa salǵan eki adam boldy. Biri - Muhtar Áýezov, ekinshisi - Qudaıbergen Jubanov. Ol «Abaı - qazaq ádebıetiniń klassıgi» degen maqala jazdy.
Al qyrǵyz ǵalymy Tashpolat Sadyqovtyń pikirinshe, Qudaıbergen Jubanov tek qana qazaq til bilimi úshin ǵana emes, qyrǵyz tiliniń damýy úshin de zor eńbek sińirgen ǵalym. Ári túgel túrkiniń maqtan ete alatyn tulǵasy. Halyqaralyq Túrki akademııasy osyndaı sharalar arqyly túrkiniń taý tulǵalaryn túrki halyqtarynyń barshasyna tanytýǵa erekshe úles qosýda.
Dóńgelek ústel qorytyndysy boıynsha arnaıy qarar qabyldandy.
