Medıtsınalyq aqparattyq júıelerdi biriktirý 31 mlrd teńge shyǵynnyń aldyn alýǵa múmkindik berdi

Memleket basshysynyń «Jasandy ıntellekt dáýirindegi Qazaqstan: ózekti máseleler jáne ony túbegeıli tsıfrlyq ózgerister arqyly sheshý» atty Qazaqstan halqyna Joldaýynda berilgen densaýlyq saqtaý salasyn tsıfrlandyrý jónindegi tapsyrmalarynyń oryndalý barysy qaraldy. Atap aıtqanda, Premer-mınıstr JI tehnologııalaryn qoldaný arqyly medıtsınalyq qyzmetterdiń sapasy men kólemine monıtorıng júrgizýdiń jańa júıesi elementterimen tanysty.

Densaýlyq saqtaý mınıstri Aqmaral Álnazarova 23 bytyrańqy júıeden e-Densaulyq biryńǵaı ekojúıesine kóshý jumystarynyń qarqyny týraly baıandady. Búginde 21 myńnan astam medıtsınalyq uıym, 221 myń medıtsınalyq tehnıka jáne 257 myń medıtsına qyzmetkeriniń derekteri tsıfrlandyryldy. Derekterdi biriktirý jáne baqylaýdy kúsheıtý nátıjesinde medıtsınalyq júıeden 1,4 mln retseptige baılanysty patsıentterdiń eskirgen 400 myń kartasy alynyp tastaldy, bul 31 mlrd teńge kólemindegi shyǵystardyń aldyn alýǵa múmkindik berdi. Medıtsınalyq qyzmetterdi negizsiz tutyný 7,1%-ǵa nemese shamamen 7 mlrd teńgege tómendedi. Bul rette qatelerdi anyqtaý tıimdiligi 3,5 esege artty.

Prezıdent tapsyrmasyna sáıkes, Biryńǵaı memlekettik medıtsınalyq aqparattyq júıe qurylýda. Ol barlyq shashyrańqy jekemenshik aqparattyq júıelerdi bir júıege biriktirip, dárigerdiń biryńǵaı jumys quralyna aınalýy tıis. Qazirdiń ózinde Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń 12 júıesiniń 7-eýi biriktirildi. Endi derekter bir ret engizilip, qujattar avtomatty túrde qalyptastyrylady. Bul dárigerdiń aqparat engizýge jumsaıtyn ýaqytyn 40%-ǵa qysqartýǵa múmkindik berdi.

Medıtsınalyq derekterdiń biryńǵaı qoımasyna 12 jeke medıtsınalyq aqparattyq júıeden, sondaı-aq túrli reestrler men anyqtamalyqtardan aqparat biriktirilip, memlekettik organdardyń 50-den astam aqparattyq júıesimen ıntegratsııalandy. Bıylǵy 1 shildeden bastap 2012 jyldan beri jınaqtalǵan derekter avtomatty formatty-logıkalyq baqylaý negizinde medıtsınalyq kómekke aqy tóleý úshin paıdalanylýda.

Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń málimetinshe, tsıfrlyq baqylaý nátıjesinde medıtsınalyq 38 uıymda medıtsınalyq qyzmetti júzege asyrýǵa arnalǵan lıtsenzııanyń joqtyǵy anyqtaldy. Onyń ishinde 27 uıymnyń qyzmeti toqtatyldy. Sonymen qatar sertıfıkattardyń qoldanylý merzimi aıaqtalýyna baılanysty 2 188 medıtsına qyzmetkeri jumystan ýaqytsha shettetildi. Jalpy alǵanda, aqparattyq júıelerdiń ıntegratsııasy jalǵan qyzmetterdi anyqtaýǵa jáne olarǵa aqy tóleýdiń aldyn alýǵa múmkindik beredi. Atap aıtqanda, qaıtys bolyp ketken azamattarǵa medıtsınalyq qyzmet kórsetý, bir dárigerdiń ártúrli aımaqtardaǵy birneshe medıtsınalyq mekemede bir mezgilde jumys isteýi, qyzmet kórsetý jazbasyn negizsiz tirkeý syndy basqa da zań buzýshylyqtardyń jolyn kesýge septigin tıgizedi.

Azamattyń biryńǵaı tsıfrlyq profıli qalyptastyryldy, onda medıtsınalyq derekter turǵylyqty jeri men tirkelgen jerine qaramastan saqtalady. Dárigerge onlaın jazylý qyzmetin 5,6 mln adam paıdalandy. 2027 jylǵy 1 qańtardan bastap skrınıngten ótý týraly avtomatty habarlamalardy iske qosý josparlanýda. Mysaly, densaýlyq saqtaý júıeleri men ishki ister organdarynyń aqparattyq júıelerin ıntegratsııalaý nátıjesinde kólik quraldaryn basqarýǵa medıtsınalyq qarsy kórsetilimderi bar azamattar anyqtalýda. Búginde shamamen 10 myń júrgizýshi kýáligin qoldaný toqtatyldy.

Dári-dármekpen qamtamasyz etý salasynda preparattardy tańbalaý jáne qadaǵalaý júıesiniń jumys isteýi týraly baıandaldy. Búginde 1 mlrd-tan astam qaptamaǵa tańbalaý júrgizildi. Monıtorıng 3 myń dárilik zat ataýyn qamtıdy. 1 595 preparattyń (52%) baǵasy turaqty bolyp qaldy. 800 dárilik zat ataýynyń (26%) baǵasy tómendegeni tirkeldi. 42,5 mlrd teńge kóleminde jıyntyq ekonomıkalyq tıimdilik qamtamasyz etildi. Aýqymyn keńeıtý aıasynda osy jyldyń 1 qyrkúıeginen bastap bıologııalyq belsendi qospalardy (BBQ) tańbalaý júıesi engizildi.

Jıyn barysynda JI elementteri bar tsıfrlyq sheshimder men jobalar usynyldy.

«Sýyq tizbek» jobasy vaktsınalardy qoımadan medıtsınalyq uıymǵa deıin saqtaý jáne tasymaldaý jaǵdaılaryn avtomatty túrde baqylaýǵa arnalǵan. Temperatýra datchıkteri saqtaý jaǵdaılaryn, al GPS-monıtorıng ımmýndyq preparattardy tasymaldaý barysyn baqylaıdy. Pılottyq joba 2025 jyly Qaraǵandy oblysynda júzege asyryldy. Osy jyldyń 1 qazanynan bastap jobany búkil el aýmaǵynda kezeń-kezeńimen engizý bastalady. Júıe elimizdiń barlyq óńirindegi 3,5 myńnan astam nysan men 800 birlik arnaıy kólikti qamtıdy.

Medıtsına qyzmetkerleriniń qaýipsizdigin qamtamasyz etý úshin «Qazaqtelekom» AQ sheshimderi negizinde smart-beınejetondar engizilýde. Qurylǵylar qaýipti jaǵdaılardy tirkeýge, ahýaldy baǵalaýǵa jáne patsıentter tarapynan shabýyl jasalǵan nemese qaýip tóngen jaǵdaıda patrýldik polıtsııa jasaǵynyń oqıǵa ornyna shuǵyl jetýi úshin sıgnaldy Polıtsııa departamentiniń Jedel basqarý ortalyǵyna avtomatty túrde jiberýge múmkindik beredi. Qazirgi ýaqytta joba eki óńirde – Shymkent qalasy men Jambyl oblysynda iske qosyldy. Jobany engizýdi osy jyldyń sońyna deıin aıaqtaý josparlanýda. Jetondarmen 2,1 myń jedel járdem brıgadasy jáne 3,8 myńnan astam medıtsına qyzmetkeri qamtylady.

Statsıonarlardaǵy beıneanalıtıka jáne SOS batyrmasy júıesi qabyldaý bólimderine arnalǵan keshendi sheshim bolyp sanalady jáne medıtsına qyzmetkerlerine qatysty agressııa faktilerin anyqtaý úshin «aqyldy» kameralar ornatýdy kózdeıdi. Aqparat Polıtsııa departamentine, medıtsınalyq ahýal ortalyǵyna jáne medıtsınalyq uıymnyń kúzet qyzmetine jedel túrde beriledi. Qosymsha SOS batyrmalary ornatylady. Olardyń kómegimen azamattar patrýldik polıtsııany óz betinshe shaqyra alady. Qazirgi ýaqytta júıe Astana, Shymkent qalalarynda jáne Jambyl oblysynda engizilýde.

Qashyqtan kómek kórsetý jelisi boıynsha shalǵaı aýdandardyń turǵyndary úshin mamandardyń qashyqtan keńes berýin qamtamasyz etetin tsıfrlyq telemedıtsına sheshimderi engizildi. Jyl basynan beri 1 mln-nan astam telekonsýltatsııa ótkizildi, 2,1 mln-nan astam adam qashyqtan medıtsınalyq qyzmet aldy, onyń 39%-y aýyl turǵyndary. Joba aýyldardaǵy 655 feldsherlik-akýsherlik pýnktter men dárigerlik ambýlatorııalardy, 72 qylmystyq-atqarý júıesi mekemelerin qamtıdy. Osy jyldyń 1 qyrkúıeginen bastap telemedıtsına oqýshylardy aldyn ala tekserýge de engizildi. Ol boıynsha 8 myńǵa jýyq mektepti qamtý josparlanýda. Qashyqtan keńes berý formatynda EKG, ekspress-taldaýlar jáne tsıfrlyq medıtsınalyq qurylǵylardy qoldanýmen jasalatyn tekserýler qol jetimdi, aldaǵy ýaqytta bul tizimge ÝDZ, oftalmoskop jáne taǵy da basqa zertteýler qosylady.

JI qoldanatyn ortalyqtandyrylǵan teleradıologııa búkil el boıynsha 400-den astam medıtsınalyq mekemelerdi baılanystyrady. JI algorıtmderi KT, MRT jáne mammografııa sýretterin taldaýǵa múmkindik beredi, bul dıagnostıkaǵa jumsalatyn ýaqytty 4 eseden astam qysqartady jáne patologııany erte satysynda anyqtaýdy 32,2%-ǵa arttyrady.

JI bazasyndaǵy AKYLMED.AI medıtsınalyq kommýnıkatsııalardyń biryńǵaı júıesi patsıentterdi táýlik boıy onlaın-jazý, skrınıngter men profılaktıkalyq tekserýlerge avtomatty túrde shaqyrý, sondaı-aq qabyldaý sapasy týraly keri baılanys ornatý úshin engiziledi. AI-kómekshilerdi paıdalaný emhanalarǵa kelmeı-aq qyzmet alý deńgeıin úsh esege jýyq tómendetýge jáne tirkeý oryndaryna júktemeni aıtarlyqtaı azaıtýǵa múmkindik berdi.

Jıyn qorytyndysy boıynsha Premer-mınıstr densaýlyq saqtaýdyń biryńǵaı tsıfrlyq kontýryn qurý strategııalyq mańyzǵa ıe ekenin jáne ol medıtsınalyq kómektiń tıimdiligi men qoljetimdiligin arttyrýǵa tıis ekenin atap ótti.

«Prezıdent bytyrańqy aqparattyq júıelerden bas tartyp, densaýlyq saqtaý salasynyń biryńǵaı tsıfrlyq negizin qurý boıynsha naqty maqsat qoıdy. Bul mindetti júzege asyrýǵa múmkindik beretin sheshimder men tehnologııalardyń bar ekenin kórip otyrmyz. Bastalǵan jumysty sońyna deıin jetkizý mańyzdy. Barlyq júıeler biriktirilip, derekter qoljetimdi ári ózekti bolýǵa tıis. Sondaı-aq tıimdi JI-sheshimderdi búkil sala men óńirlerge keńinen taratqan jón. Biz naqty nátıjege qol jetkizýimiz kerek, ıaǵnı medıtsınalyq qyzmetterdiń sapasyn arttyryp, shyǵyndardy ońtaılandyrý jáne ákimshilik kedergilerdi joıý qajet. Jappaı tsıfrlandyrý júıeni jetildirýge, sol arqyly azamattarǵa kórsetiletin qyzmetterdiń tıimdiligin arttyra túsýge múmkindik beredi», — dep atap ótti Oljas Bektenov.

Osyǵan deıin habarlaǵanymyzdaı, «Aýyldyq densaýlyq saqtaýdy jańǵyrtý» jobasy aıasynda medıtsınalyq nysan salý jospary 100 paıyz oryndaldy.