Medıtsınalyq JOO-larǵa juqpaly aýrýlar týraly baǵdarlamalardy kirgizý kerek – medıtsına mamany
NUR-SULTAN. QazAqparat – Bas redaktorlar klýby» qoǵamdyq birlestiginiń prezıdenti, belgili medıamenedjer Bıbigúl Jeksenbaımen Instagram arqyly suhbattasqan, medıtsına ǵylymdarynyń doktory, professor, DDSU-da qyzmet etken Maqsut Quljanov osyndaı boljamymen bólisti, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
«Jalpy Vetnam bolsyn, Qytaı bolsyn tártipke qatty baǵynatyn halyq. Ol jaqta jazalaý júıesi de qatty. Úkimettiń aıtqan qaǵıdalaryn ol jaqtarda qatań ustanady. Al Eýropaǵa kelsek, ol elderde jaǵdaı basqasha. Demokratııalyq elderdegi mentalıtet basqa. Óz elimdi jamandaǵanym emes, biraq bizdiń eldiń ishki tártibi azdaý. Ózimizdi de, jaqyndarymyzdy da oılamaımyz. Qazaq ǵasyrlardan kele jatqan ádet-ǵuryptaryn saqtaıdy. Álbette ol dástúrler saqtalýy kerek. Biraq ár nárseniń óz oryny bar. Keshe ǵana Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev «qashanǵy toılaı beremiz» dep aıtyp jatyr. Qazir pragmatızmdi qolǵa alyp, ózimizdi de, ózgeni de oılaý kerek», - dedi Maqsut Quljanov.
Professordyń aıtýynsha, Qazaqstannyń densaýlyq saqtaý júıesi keńestik kezeńnen qalǵan. Ol tusta elde juqpaly aýrýlar kóp taramaı, kóbinese juqpaly emes aýrýlar keń taraǵan.
«Arterıaldy gıpertanııa, qant dıabeti, semizdik, onkologııa aýrýlary... ıAǵnı aýrýlardyń 80-85 paıyzy ınfektsııalyq emes aýrýlar boldy. Ótken ǵasyrdyń ortasynan bastap ınfektsııalyq aýrýlar azaıyp ketti. Keıbir ǵalymdar tipti «aldymyzdaǵy 10-15 jylda ınfektsııalyq aýrýlar aramyzdan ketedi, medıtsına damydy» dep te boljam jasaıtyn. Bul boljam durys bolmaı shyqty. Infektsııalyq aýrýlar qazir kóbeıip keledi. Densaýlyq saqtaý júıesinde «umytylǵan aýrýlar» degen termın bar. Kezinde bolǵan aýrý túrlerin halyqpen birge medıtsına júıesi de umytyp ketken. Óıtkeni ol aýrýlardyń sany azaıdy. Medıtsına ýnıversıtetterinde bul aýrýlarǵa mán bermedi. Sol umytylǵan aýrýlar bizdiń qoǵamǵa, dúnıejúzi boıynsha qaıtyp kelip jatyr», - dedi ol.
Maqsut Quljanov osy sebepti juqpaly aýrýlarǵa qazir kóp kóńil bólinýi kerektigin jetkizdi.
«Medıtsına ýnıversıtetterdiń oqý baǵdarlamasyna ınfektsııalyq aýrýlardy zertteý baǵdarlamalaryn keńinen kirgizý kerek. Epıdemıologtardy qaıtadan kóbirek daıyndaý kerek. Juqpaly aýrýlardy emdeıtin dárigerlerdiń sanyn da, sapasyn da arttyrǵan durys. Juqpaly aýrýhanalar sany da artýy tıis. Qazirgi jaǵdaıda osy máselege memlekettik deńgeıde qatty kóńil aýdarý kerek. Bul – Qazaqstan ǵana emes, dúnıejúzilik deńgeıde aldyńǵy orynǵa shyqqan másele», - dedi ol.
