Májilis raqymshylyq jónindegi qujatty Senattyń qaraýyna joldady
ASTANA. KAZINFORM — Búgin Parlament Májilisiniń jalpy otyrysynda «Qazaqstan Respýblıkasynyń jańa Konstıtýtsııasyn qabyldaýǵa baılanysty raqymshylyq jasaý týraly» zań jobasy men oǵan ilespe qujattar ekinshi oqylymda qaralyp, qabyldandy.
Májilistiń Zańnama jáne sot-quqyqtyq reforma komıtetiniń málimetine qaraǵanda, qujat izgilik qaǵıdaty negizinde qylmystyq saıasatty izgilendirýge jáne ákimshilik ádilet júrgizý aıasynda halyqtyń boryshtyq júktemesin azaıtýǵa baǵyttalǵan.
Qylmystyq raqymshylyq jasaý boıynsha:
1) osy qujat qoldanysqa engizilgenge deıin jasalǵan qylmystyq teris qylyqtar, onsha aýyr emes qylmystar, sondaı-aq zalal keltirýge alyp kelmegen ne ony tolyq ótegen ortasha aýyrlyqtaǵy qylmystar úshin qylmystyq jaýaptylyqqa tartylatyn adamdarǵa qatysty qylmystyq isterdi, onyń ishinde sottardyń qaraýyndaǵy isterdi toqtatý;
2) azamattardyń jáne memlekettiń qaýipsizdigine eleýli qater tóndirmeıtin qylmystar úshin sottalǵandardy, atap aıtqanda:
- qylmystyq teris qylyqtar jáne onsha aýyr emes qylmystar;
- zalal keltirýge alyp kelmegen ne ony tolyq ótegen ortasha aýyrlyqtaǵy qylmystar jasaǵandardy (jazasyn óteýine bir jyldan aspaıtyn ýaqyt qalǵan, aýyr nemese asa aýyr qylmystar jasaǵany úshin sottalǵan adamdarǵa negizgi jazasynyń ótelmegen bóligine qaramastan) bosatý;
3) ortasha aýyrlyqtaǵy qylmystar úshin sottalǵandardyń, zalaldy ótemegen adamdardyń ótelmegen jaza merzimin (1/2 bóligine), aýyr qylmystar úshin sottalǵandardyń (zalal ótelgen jaǵdaıda 1/3 bóligine, zııan ótelmegen jaǵdaıda 1/4 bóligine) jáne asa aýyr qylmystar úshin sottalǵandardyń (zalal ótelgen jaǵdaıda 1/4 bóligine, zııan ótelmegen jaǵdaıda 1/5 bóligine) ótelmegen jaza merzimin qysqartý usynyldy.
Sonymen qatar, qylmystyq raqymshylyq jasaý qoldanylmaıtyn qylmystardyń tizbesi aıqyndaldy.
Qylmystyq is júrgizý kodeksiniń 476-babynyń 15-tarmaǵyna sáıkes, raqymshylyq jasaýdy qoldaný týraly túpkilikti sheshimdi sot árbir sottalýshyǵa qatysty jeke qabyldaıtynyn aıta ketken jón.
Zań jobasynda jergilikti atqarýshy organdarǵa bas bostandyǵynan aıyrý oryndarynan bosatylatyn adamdardy áleýmettik beıimdeý jáne qaıta áleýmettendirý boıynsha mindetter júkteledi.
Munymen qosa, ákimshilik raqymshylyq aıasynda quqyq buzý derekteri úshin salynǵan ákimshilik aıyppul túrindegi ákimshilik jazadan kelesi adamdardy tolyq bosatý usynyldy:
- Qazaqstan Respýblıkasynyń azamattary sanalatyn jeke tulǵalardy;
- jeke kásipkerler qataryndaǵy kásipkerlik sýbektilerin;
- jeke notarıýstardy, jeke sot oryndaýshylaryn, advokattar men zań konsýltanttaryn.
Ákimshilik raqymshylyq jasaý sottar salǵan aıyppuldarǵa, sondaı-aq azamattar men memlekettiń qaýipsizdigine qater tóndiretin quqyq buzý derekterine salynǵan aıyppuldarǵa qoldanylmaıdy.
Budan bólek, «QR Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly kodeksine Qazaqstannyń jańa Konstıtýtsııasynyń qabyldanýyna baılanysty raqymshylyq jasaý máseleleri boıynsha ózgeris pen tolyqtyrýlar engizý týraly» ilespe zańǵa tıisti túzetý engizildi.
- Jumys toby aıasynda depýtattar qylmystyq teris qylyqtary úshin sottalǵan adamdardy ákimshilik qamaqqa alynǵandarǵa arnalǵan qabyldaý oryndarynda ustaýǵa qatysty túzetýlerdi iske asyrý merzimin 2030 jylǵy 1 qańtarǵa deıin aýystyrýdy kózdeıtin normany qabyldady. Bul oryndardyń jetispeýine jáne jergilikti atqarýshy organdarda arnaýly qabyldaý oryndaryn salý úshin qarajattyń bolmaýyna baılanysty sot sheshimderiniń oryndalmaý qaýpine baılanysty, - dep atalyp ótken komıtet aqparatynda.
Budan buryn habarlanǵandaı, búgin Parlament Májilisiniń jalpy otyrysynda «Qazaqstan Respýblıkasynyń jańa Konstıtýtsııasyn qabyldaýǵa baılanysty raqymshylyq jasaý týraly» zań jobasy men oǵan ilespe qujattar birinshi oqylymda maquldandy.
