Májilis raqymshylyq týraly zań jobasyn qaraıdy

Atap aıtqanda, birinshi oqylymda depýtattar bastamashy bolǵan «Qazaqstan Respýblıkasynyń jańa Konstıtýtsııasyn qabyldaýǵa baılanysty raqymshylyq jasaý týraly» zań jobasy, sondaı-aq onyń «Atqarýshylyq is júrgizý jáne sot oryndaýshylarynyń mártebesi týraly» zań men Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly kodekske engiziletin ilespe túzetýler qaralady.

Qujattar Memleket basshysynyń bıylǵy 17 naýryzda jańa Konstıtýtsııanyń qabyldanýyna oraı keshendi qylmystyq jáne ákimshilik raqymshylyq jasaý týraly tapsyrmasyn oryndaý úshin ázirlendi.

Zań jobalary qylmystyq zańnamany izgilendirýge, sondaı-aq ákimshilik ádilet aıasynda halyqtyń boryshtyq júktemesin azaıtýǵa baǵyttalǵan. Bul rette qylmystyq raqymshylyq jasaý áreketin qoldanbaý baǵytynda usynylatyn qylmystardyń tizbesi aıqyndaldy. Raqymshylyq jasaý týraly túpkilikti sheshimdi sot árbir sottalǵan adamǵa qatysty jeke qabyldaıdy.

Aıta keteıik, atalǵan zań jobalary Májilistiń qaraýyna mamyr aıynda engizilgen edi.

— Bul qujattar Respýblıkalyq Referendýmda jańa Konstıtýtsııanyń qabyldanýyna oraı Memleket basshysynyń qylmystyq jáne ákimshilik raqymshylyq jasaýdy jarııalaýyna baılanysty ázirlendi. Zań jobalary qylmystyq raqymshylyq aıasynda zııan keltirýge ákep soqpaǵan nemese ony tolyq ótegen aýyrlyǵy tómen, sondaı-aq ortasha qylmystyq teris qylyqtar men qylmystar boıynsha jaýaptylyqtan bosatý, al aýyr jáne asa aýyr qylmystar boıynsha tolyq ótelgen jaǵdaıda merzimderdi qysqartý usynylady, — dedi Májilis depýtaty Snejanna Imasheva.

Sonymen qatar ol ákimshilik raqymshylyq aıasynda Qazaqstan azamattary sanalatyn jeke tulǵalar, kásipkerlik sýbektiler, jeke notarıýstar, advokattar, qandas mártebesi barlar jáne basqa da adamdar osy zań qoldanysqa engizilgen kúnge oryndalmaǵan ákimshilik aıyppul túrinde salynǵan jazadan bosatylatynyn aıtty.

— Jalpy, raqymshylyq jasaý azamattar men memlekettiń qaýipsizdigine qater tóndirmeıtin quqyq buzýdy izgilendirýge baǵyttalǵan, — dedi S. Imasheva.

Budan bólek, jalpy otyrysta «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy kedendik retteý týraly» Kodeksine ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasy birinshi oqylymda qaralady. Zań jobasy ulttyq zańnamany 2017 jylǵy 11 sáýirdegi Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtyń Keden kodeksi týraly shartqa ózgerister engizý týraly hattamaǵa sáıkes keltirý maqsatymen ázirlengen. 2023 jyldyń 25 jeltoqsanynda Sankt-Peterbýrgte qol qoıylǵan qujat elektrondy saýdany retteý isine qatysty.

Osy qujattaǵy jańa normalarǵa toqtalsaq, halyqaralyq poshta arqyly úshinshi elderden sheteldik ınternet-platformalarmen jeke tulǵalardyń atyna jiberilgen taýarlardy jeke sanatqa jatqyzý eskerilgen, ıaǵnı elektrondy saýda taýarlary dep belgilenbek. Ekinshiden, «elektrondyq saýda operatory» uǵymy engiziledi. Úshinshiden, kedendik deklaratsııanyń jańa túri – elektrondy saýda deklaratsııasyn engizý qarastyrylǵan.

Elektrondy saýda taýarlarynyń búkil kólemin deklaratsııalaý sheteldik ınternet platformalarda satyp alynatyn taýarlardyń tolyq statıstıkasyn jasaýǵa jáne osy sanattaǵy taýarlar boıynsha ákimshilendirý sapasyn arttyrýǵa múmkindik beredi.

Munymen qosa, palata depýtattary «Psıhologııalyq qyzmet týraly» zań jobasy ekinshi oqylymynda talqylaıdy. Qujat psıhologııalyq qyzmet salasyn quqyqtyq turǵyda retteıdi. Sondaı-aq osy baǵyttaǵy memlekettik saıasattyń maqsattary, ustanymdary men mindetterin belgileıdi. Zańda alǵash ret psıholog uǵymy naqty aıqyndalyp, psıhologııalyq qyzmetpen kimderdiń aınalysa alatyny belgilenedi. Psıhologterdiń kásibı biliktiligi men bilimine qoıylatyn naqty talaptar engiziledi. Sonymen qatar kásibı qupııany saqtaý, etıkalyq normalardy ustaný jáne manıpýlıatıvtik ádisterdi qoldanýǵa tyıym salý sııaqty qyzmet qaǵıdattary bekitiledi. Eske salaq, bul zań jobasy bıyl 8 sáýirde birinshi oqylymda maquldanǵan edi.

Budan bólek, depýtattar «Topyraqty qorǵaý týraly» zań jobasy men oǵan ilespe qujatty ekinshi oqylymda qaraıdy. Sáýir aıynyń basynda birinshi oqylymda maquldanǵan bul qujat topyraqty qorǵaý salasyndaǵy óńirlik is-sharalar josparlaryn ázirleý, topyraqtyń degradatsııasyn monıtorıngteý, olardy qalpyna keltirý úshin ǵylymı-ádistemelik tásilder, topyraqtyń boljamdy tozý modelderin jasaý, qashyqtan jerdi zondtaý derekteri men tehnologııalaryn, topyraqtyń tozýyn monıtorıngteý jáne kartaǵa túsirý kezinde jasandy ıntellektti paıdalaný jónindegi normalar da kózdelgen.

Májilistiń jalpy otyrysynda notarıattyq qyzmetti jetildiretin zań jobasyn ekinshi oqylymda talqyǵa túsedi.