Májilis máslıhattar men ákimdikter qyzmetiniń ashyqtyǵyn kúsheıtetin zań jobasyn qaraıdy

Májilismender aldymen «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy jergilikti memlekettik basqarý jáne ózin-ózi basqarý týraly» Zańǵa túzetýler engizý jónindegi zań jobasyn qaraıdy. Qujatty Parlament depýtattary memlekettik basqarý jáne ózin-ózi basqarý júıesin quqyqtyq retteýdi jetildirý, jergilikti mańyzy bar máselelerdi sheshýge azamattardyń qatysý deńgeıin arttyrý, sondaı-aq máslıhattar men ákimdikter qyzmetiniń eseptiligi men ashyqtyǵyn kúsheıtý maqsatymen ázirledi.

Sondaı-aq depýtattardyń talqylaýyna 2025 jylǵy 29 mamyrda Astanada qol qoıylǵan Qazaqstan men Oman Sultandyǵynyń úkimetteri arasyndaǵy tabys pen kapıtalǵa salynatyn salyqtarǵa qatysty qosarlanǵan salyq salýdy boldyrmaý jáne salyq salýdan jaltarýǵa jol bermeý týraly kelisim jáne onyń Hattamasy engiziledi. Olar salyq tóleýden jaltarýǵa qarsy is-áreket bóliginde halyqaralyq standarttardy saqtaýǵa jáne eki eldiń quzyretti organdary arasynda tıimdi aqparat almasýdy qamtamasyz etýge baǵyttalǵan.

Qujattar ınvestıtsııalar úshin qolaıly jaǵdaı jasaý jolymen elder arasyndaǵy ekonomıkalyq yntymaqtastyqty nyǵaıtýdy, keńeıtýdi, eki eldiń quzyretti organdary arasynda salyq máseleleri boıynsha aqparat almasý arqyly salyqtyq jaltarýlardyń aldyn alýdy, salyqtyq jaltarýlarǵa qarsy, onyń ishinde salyq salý máseleleri boıynsha aqparat almasýdy kózdeıdi. Budan basqa, kelisim jobasy ýaǵdalasýshy memleketterdiń rezıdentteri sanalatyn zańdy jáne jeke tulǵalar úshin tabystarǵa qosarlanǵan salyq salýdy joıýdy qarastyrady.

Kelisim salyqtyq bazany búrkemeleýge jáne paıdany salyq salý aıasynan shyǵarýǵa qarsy is-qımyl jasaý maqsatynda salyqtyq kelisimderge qatysty sharalardy oryndaý jónindegi kópjaqty konventsııanyń talaptaryna sáıkes keledi.

Budan bólek, depýtattar 2024 jylǵy 26 jeltoqsanda Sankt-Peterbýrgte qol qoıylǵan Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtyń jáne úshinshi taraptyń (úshinshi taraptardyń) kedendik tranzıtiniń biryńǵaı júıesi týraly kelisimdi qaraıdy. Qujat EAEO men úshinshi elderdiń kedendik shekaralary arqyly taýar tasymaldaý kezinde qolaıly jaǵdaılardy qamtamasyz etý úshin biryńǵaı tranzıttik júıeni qalyptastyrýdy kózdeıdi.

Aıta keteıik, palatanyń ótken aptadaǵy jalpy otyrysynda depýtattar «Reıtıngtik qyzmet týraly» zań jobasy men ilespe túzetýlerdi birinshi oqylymda maquldady.

Qujat boıynsha negizgi baıandama jasaǵan Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttiginiń tóraǵasy Mádına Ábilqasymovanyń aıtýynsha, búginde Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaǵynda Standard & Poor's, Moody's jáne Fitch Ratings halyqaralyq reıtıngtik agenttikteri reıtıng beredi. Sonymen birge sheteldik reıtıngtik agenttikterdi akkredıtteý arqyly EKSPERT RA jáne AKRA prýdentsııalyq retteý maqsatynda reıtıng tabystaıdy.

- Bul rette ulttyq reıtıngtik baǵalaý júıesi jáne quqyqtyq bazasy qalyptaspaǵan. Reıtıngterdi negizinen qarjy uıymdary men iri bıznes kompanııalary alady. Ulttyq reıtıngtik júıeni qurý shaǵyn jáne orta bıznes úshin kapıtal naryǵyna shyǵýdy jeńildetedi. Bul qaryz alý qunyn tómendetýge, aqparattyq asımmetrııany azaıtýǵa jáne emıtentterdiń ashyqtyǵyn arttyrýǵa múmkindik beredi. Bankter, zeınetaqy qorlary jáne saqtandyrý uıymdary sııaqty ınstıtýtsıonaldyq ınvestorlar úshin ınvestıtsııalaý múmkindigin keńeıtedi, - dedi ol.

Zań jobasy 7 taraýdan, 30 baptan turady. Ol reıtıngtik qyzmetti memlekettik retteý men qadaǵalaýdyń keshendi modelin quraıdy. Іlespe zań jobasymen 3 kodekske jáne 18 zańǵa túzetýler engiziledi. Reıtıngtik qyzmetti retteýdiń negizgi maqsaty – reıtıngti paıdalanýshylardyń quqyqtary men zańdy múddelerin qorǵaý, kredıttik reıtıngtik agenttikter qyzmetiniń ashyqtyǵy men táýelsizdigin qamtamasyz etý.

Sondaı-aq ekinshi oqylymda depýtattar «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine ǵylym máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» Zańdy ekinshi oqylymda qaryp, qabyldady.

Májilis depýtaty Ashat Aımaǵambetovtiń aıtýynsha, Zańǵa ǵalymdarymyzdyń on jyldan astam ýaqyt boıy kóterip kelgen problemasyn sheshetin norma engizildi. Búginde ǵylymdy qarjylandyrýda úlken másele bar. Ǵylymı granttar negizinen úsh jylǵa, ıaǵnı 36 aıǵa josparlanady. Alaıda konkýrstyq rásimderdiń sozylýyna baılanysty is júzinde ǵylymı joba alǵashqy jyly qańtarda emes, tipti jyldyń sońyna qaraı bastalady. Sonyń saldarynan ǵalymdar zertteýdi tolyq úsh jyl emes, shamamen eki jyl ǵana júrgizedi. Al bul ǵalymdardyń qolyna túsetin qarjylandyrý kóleminiń de qysqarýyna ákeledi.

- Endi biz usynǵan normalarǵa sáıkes, ǵylymı jobanyń bastalý merzimi avtomatty túrde qańtar aıynan emes, naqty kelisimshart jasalǵan kúnnen bastap belgilenedi. Sáıkesinshe, ǵalymdar endi bólingen qarajattyń 70–80 paıyzyn emes, tolyq 100 paıyzyn alyp, josparlanǵan ýaqytty da tolyq paıdalanyp, sapaly zertteý júrgizýge múmkindik alady, - dedi ol.

Jalpy otyrys sońynda depýtattar memlekettik organdarǵa ózekti áleýmettik jáne ekonomıkalyq taqyryptar boıynsha 13 depýtattyq saýal joldady. Májilis depýtaty Ábýtálip Mýtáli Premer-mınıstr Oljas Bektenovtiń atyna joldaǵan depýtattyq saýalynda taýly aımaqtardaǵy sel qaýpi máselesine toqtaldy.

Úkimetke sel qaýipsizdigi boıynsha biryńǵaı memlekettik baǵdarlamany ázirlep jáne bekitýdi, sel qaýpi joǵary aımaqtarda qorǵanys qurylystarynyń jetkiliksiz salyný sebepterine aýdıt júrgizý jáne tótenshe jaǵdaılar kezindegi yqtımal zalaldyń jańartylǵan esebimen qamtamasyz etýdi usynamyn. Munymen qosa, sý tasqyny men sel qaýpi bar barlyq aýdanda halyqty tótenshe jaǵdaılar týraly zamanaýı eskertý júıelerimen 100% qamtamasyz etýdiń naqty merzimderin belgileýdi suraımyn. Sonymen qatar, qarapaıym monıtorıngten jasandy ıntellektige negizdelgen boljaý júıelerin tolyq engizýge jáne barlyq sensorlyq derekti biryńǵaı analıtıkalyq platformaǵa biriktirýge sapaly kóshýdi qamtamasyz etý kerek, - dedi Ábýtálip Mýtáli.

Sondaı-aq Erbolat Satybaldy memlekettik emes nagradalar men ataqtar berýdi retteý máselesine nazar aýdarsa, Marhabat Jaıymbetov Aral qalasynda jańa emhana salý jaıyn kóterdi. Al Serik Erýbaev Kólik mınıstri Nurlan Saýranbaevqa otandyq ǵylymı-tehnıkalyq ónertabystardy jol qurylysynda paıdalaný týraly depýtattyq saýal joldady.