Májilis kredıttik reıtıngterdiń sapasyna qatysty qujatty maquldady

Jańa zań jobasy alǵash ret Qazaqstandaǵy kredıttik reıtıngtik agenttikterdiń qyzmetin retteýdiń quqyqtyq negizin belgileıdi. Kredıttik reıtıngterdi kredıttik táýekeldi baǵalaý jáne ınvestıtsııalyq sheshimder qabyldaý kezinde ınvestorlar, bankter jáne retteýshiler keńinen qoldanady. Reıtıngter - qarjy naryǵy ınfraqurylymynyń negizgi elementi. Olar boryshtyq baǵaly qaǵazdardy shyǵarý jáne aınalysqa jiberý, sondaı-aq emıtentterdiń kredıt qabilettiligi men qarjy quraldaryn baǵalaý kezinde prýdentsııalyq retteýde keńinen qoldanylady.

- Búginde Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaǵynda Standard & Poor's, Moody's jáne Fitch Ratings halyqaralyq reıtıngtik agenttikteri reıtıng beredi. Sonymen birge sheteldik reıtıngtik agenttikterdi akkredıtteý arqyly EKSPERT RA jáne AKRA prýdentsııalyq retteý maqsatynda reıtıng beredi. Bul rette ulttyq reıtıngtik baǵalaý júıesi jáne quqyqtyq bazasy qalyptaspaǵan. Reıtıngterdi negizinen qarjy uıymdary men iri bıznes kompanııalary alady. Ulttyq reıtıngtik júıeni qurý shaǵyn jáne orta bıznes úshin kapıtal naryǵyna shyǵýdy jeńildetedi. Bul qaryz alý qunyn tómendetýge, aqparattyq asımmetrııany azaıtýǵa jáne emıtentterdiń ashyqtyǵyn arttyrýǵa múmkindik beredi. Bankter, zeınetaqy qorlary jáne saqtandyrý uıymdary sııaqty ınstıtýtsıonaldyq ınvestorlar úshin ınvestıtsııalaý múmkindigin keńeıtedi, - dedi Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttiginiń tóraǵasy Mádına Ábilqasymova.

Zań jobasy 7 taraýdan, 30 baptan turady. Ol reıtıngtik qyzmetti memlekettik retteý men qadaǵalaýdyń keshendi modelin quraıdy. Іlespe zań jobasymen 3 kodekske jáne 18 zańǵa túzetýler engiziledi. Reıtıngtik qyzmetti retteýdiń negizgi maqsaty – reıtıngti paıdalanýshylardyń quqyqtary men zańdy múddelerin qorǵaý, kredıttik reıtıngtik agenttikter qyzmetiniń ashyqtyǵy men táýelsizdigin qamtamasyz etý.

Jańa zańda kelesi retteý mindetteri kózdelgen:

1) Reıtıngtik qyzmettiń quqyqtyq negizderin belgileý;

2) Reıtıngtik qyzmettiń ashyqtyǵy men táýelsizdigin qamtamasyz etý;

3) Reıtıngtik qyzmetti monıtorıngteý jáne qadaǵalaý;

4) Qarjylyq qyzmetterdi tutynýshylardyń qarjylyq saýattylyǵyn arttyrý jáne qarjy naryǵyna degen senimdi nyǵaıtý.

Qazaqstannyń reıtıngtik agenttigi qurylmaq

- Zań jobasy aıasynda reıtıngtik qyzmetti retteýdiń mynadaı negizgi baǵyttary qarastyrylady. Osy oraıda reıtıngtik qyzmetti júzege asyrý úshin zańnamalyq negizder qurý eskerilgen. Zań jobasynda kredıttik reıtıngtik agenttikterdiń úsh túrin kózdeıtin ınstıtýtsıonaldyq model engiziledi. Birinshiden, táýelsiz ulttyq reıtıngtik baǵalaý ınstıtýty retinde Qazaqstannyń reıtıngtik agenttigin qurý. Onyń aktsıonerleri Ulttyq bank, halyqaralyq reıtıngtik agenttik jáne basqa da qarjy uıymdary bolady. Ulttyq Bank agenttiktiń qarjylyq ornyqtylyǵyn jáne qarjy naryǵy tarapynan senimdi qamtamasyz etedi, - dedi M. Ábilqasymova. 

Ekinshiden, halyqaralyq reıtıngtik agenttikter qamtylǵan. Bul – Standard&Poor's, Moody's, Fitch agenttikteri men Ekonomıkalyq yntymaqtastyq jáne damý uıymynyń keminde bes eli tanyǵan basqa reıtıngtik agenttikter. Sonymen qatar reıtıngtik qyzmetti memlekettik baqylaý men qadaǵalaýdy engizý eskerilgen. Zań jobasynda kredıttik reıtıngtik agenttikterdiń qyzmetin retteý men qadaǵalaýdyń tolyq tsıkli qalyptastyrylady. Agenttikke halyqaralyq jáne sheteldik reıtıngtik agenttikterdi taný, monıtorıngteý jáne tanýdy keri qaıtaryp alý, sondaı-aq reıtıngtik qyzmet týraly zańnama talaptarynyń saqtalýyn baqylaý ókilettikteri beriledi.

Onyń sózine qaraǵanda, qazaqstandyq reıtıngtik agenttik úshin jarǵylyq jáne menshikti kapıtaldyń eń tómengi mólsherine qoıylatyn talaptar zańǵa táýeldi deńgeıde belgilenetin bolady. Jarǵylyq kapıtal shamamen 10 mlrd teńgeni quraıdy dep qarastyrylǵan. Bul basqa elderdegi ulttyq reıtıngtik agenttikterdiń praktıkasyna sáıkes keledi.

Kredıttik reıtıng ádisnamalaryna qoıylatyn talaptardy belgileý

Zań jobasynda reıtıngtik qyzmettiń negizgi elementi retinde reıtıngterdi berý ádisnamalaryn retteý qarastyrylǵan. Reıtıngtik qyzmet tek bekitilgen ádisnamalar negizinde júzege asyrylady. Ádisnamalarǵa qoıylatyn talaptar belgilenedi. Olar kredıt qabiletin keshendi baǵalaýdy, táýekeldiń barlyq mańyzdy faktoryn eskerýdi, tarıhı derekter negizinde salystyrýdy jáne tekserilýdi qamtamasyz etýge tıis. Buǵan qosa ádisnamalardy jylyna keminde bir ret turaqty jańartyp otyrý talaby engiziledi. Ádisnamalarda qateler anyqtalǵan jaǵdaıda, olardy ashý mindeti engiziledi.

Budan bólek, aqparattyń ashyqtyǵyna qoıylatyn talaptardy belgileý qarastyrylǵan. Zań jobasynyń mańyzdy jańalyǵy - reıtıngtik agenttikter úshin aqparatty ashý standarttaryn belgileý.

- Barlyq reıtıngtik agenttikter ózderiniń ınternet-resýrsynda ádisnamalardy, baǵa belgileý saıasatyn jáne oryn alǵan múddeler qaqtyǵysyn ashyq jarııalaýǵa mindetti. Reıtıngter boıynsha defolt deńgeıleri týraly tarıhı derekterdi jáne agenttik qyzmetiniń ashyqtyǵy týraly jyl saıynǵy esepti jarııalaý týraly talap engiziledi, - dedi M. Ábilqasymova.

Onyń paıymynsha, usynylyp otyrǵan zań jobasy kredıttik reıtıngterdiń ashyqtyǵyn, táýelsizdigin jáne sapaly bolýyn qamtamasyz etýge baǵyttalǵan, sondaı-aq reıtıngtik qyzmetti retteýdiń júıeli jáne halyqaralyq standarttarǵa sáıkes modelin qalyptastyrady. Ony qabyldaý ishki kapıtal naryǵyn damytý úshin ınstıtýtsıonaldyq negiz bolyp tabylady, sondaı-aq ınvestorlardyń quqyqtaryn qorǵaýdy jáne qarjy júıesine degen senimdi arttyrady.

Budan buryn habarlanǵandaı, sońǵy bes jylda aktsııalar naryǵyn kapıtaldandyrý 115%-ǵa ulǵaıyp, 44,7 trln teńgeni qurady.