Májilis qazaq-qyrǵyz shekara beketiniń jumys ýaqytyna qatysty qujatty qaraıdy
ASTANA. KAZINFORM – Búgin Májilistiń jalpy otyrysy ótedi. Onda depýtattar qazaq-qyrǵyz shekarasyndaǵy ótkizý pýnktiniń táýlik boıy jumys isteýine múmkindik beretin zań jobasyn qaraıdy. Sonymen qatar halyqaralyq azamattyq avıatsııaǵa qatysty qujatty da pysyqtaıdy.
Esterińizge sala ketsek, 16 qańtarda Májilis spıkeri Erlan Qoshanovtyń tóraǵalyǵymen ótken palatanyń bıýro otyrysynda jalpy otyrystyń kún tártibiniń jobasy naqtylandy. Soǵan oraı depýtattarǵa «2003 jylǵy 25 jeltoqsandaǵy «Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti men Qyrǵyz Respýblıkasynyń Úkimeti arasyndaǵy shekara arqyly ótkizý pýnktteri týraly kelisimge ózgeris engizý týraly hattamany ratıfıkatsııalaý týraly» zań jobasyn qaraý usynylady.
Hattama arqyly «Kegen-avtojoldyq» (Qazaqstan Respýblıkasy) jáne «Qarqara-avtojoldyq» (Qyrǵyz Respýblıkasy) ótkizý pýnktiniń jumys rejımin «táýliktiń jaryq ýaqytynan» «táýlik boıy» dep ózgertý kózdelgen.
Ótkizý pýnktiniń jumys rejımin ózgertý Qazaqstan-Qyrǵyzstan shekara mańy yntymaqtastyǵyn odan ári damytýǵa, taýar aınalymyn ulǵaıtýǵa jáne memleketterdiń týrızm salasyndaǵy yntymaqtastyǵyn damytýǵa yqpal etetin bolady. Sondaı-aq eki eldiń shekarasynda ornalasqan basqa da avtokólik ótkizý pýnktterinde jolaýshylar aǵynyn azaıtýǵa septigin tıgizedi.
Sonymen qatar jalpy otyrystyń kún tártibiniń jobasyna 2016 jyly 6 qazanda Monrealda qol qoıylǵan Halyqaralyq azamattyq avıatsııa týraly konventsııanyń 50 a) jáne 56-baptarynyń ózgerýine qatysty hattamalardy ratıfıkatsııalaý týraly zań jobasy engizildi. Bul qujatta Halyqaralyq Azamattyq avıatsııa uıymy keńesiniń jáne Aeronavıgatsııalyq komıssııanyń sandyq quramyn ulǵaıtý qarastyrylady.
Halyqaralyq Azamattyq avıatsııa týraly konventsııanyń 50 a)-babyna túzetý IKAO Keńes músheleriniń sanyn 36-dan 40 deıin ulǵaıtýdy kózdeıdi. Bastapqyda konventsııada IKAO keńesi 21 músheden turatyndyǵy aıtylǵan. Keıinnen bul san 1961 jyly 27 múshege, sodan keıin 1971 jyly 30 múshege, 1974 jyly 33 múshege jáne 1990 jyly 36 múshege ózgertildi.
Al konventsııanyń 56-babyna engizilgen túzetý Aeronavıgatsııalyq komıssııanyń múshelik quramyn 19-dan 21 múshege deıin ulǵaıtýdy qarastyrady. Bastapqyda konventsııada aeronavıgatsııalyq komıssııanyń 12 múshesi bolatyny belgilengen. Keıinnen bul san 1971 jyly 15 múshege jáne 1989 jyly 19 múshege artqan.
Aıta keteıik, ótken aptada ótken palatanyń jalpy otyrysynda depýtattar Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtyń kedendik aýmaǵynan áketiletin taýarlardyń shyǵý tegin aıqyndaýdy retteıtin kelisimdi jáne Tehnıkalyq reglamentter talaptarynyń saqtalýy týraly hattamany ratıfıkatsııalady. Eki ratıfıkatsııalyq qujatty depýtattarǵa Saýda jáne ıntegratsııa mınıstriniń mindetin atqarýshy Aıdar Ábildabekov tanystyrdy.
«Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtyń kedendik aýmaǵynan áketiletin taýarlardyń shyǵarylǵan jerin aıqyndaýdyń úılestirilgen júıesi týraly kelisimdi ratıfıkatsııalaý týraly» Zań Máskeýde 2023 jylǵy 4 jeltoqsanda jasalǵan Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtyń kedendik aýmaǵynan áketiletin taýarlardyń shyǵarylǵan jerin aıqyndaýdyń úılestirilgen júıesi týraly kelisimdi ratıfıkatsııalaýǵa baǵyttalǵan.
— Kelisim taýarlardy Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtyń kedendik aýmaǵynan áketý kezinde olardyń shyǵarylǵan jerin aıqyndaý, kýálandyrý jáne rastaý tásilderine quqyqtyq negizdi qamtamasyz etedi. Osy qujat EAEO-ǵa múshe memleketterdiń aýmaǵynan taýarlardy, onyń ishinde Qazaqstan aýmaǵynan shyǵarylatyn taýarlardy áketýge tyıym salýlar men shekteýler belgilengen zattardy shyǵarý kezinde tarıftik jáne tarıftik emes retteý sharalarynyń qoldanylýyn baqylaý úshin tıisti múmkindik beredi, — dedi Aıdar Ábildabekov.
Al Májilis ratıfıkatsııalaǵan Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtyń tehnıkalyq reglamentteri talaptarynyń saqtalýyna memlekettik baqylaý qaǵıdattary men tásilderi týraly kelisimge ózgerister engizý hattamasynda odaq aýmaǵynda aınalymda bolatyn ónimniń qaýipsizdigin qamtamasyz etý úshin qaýipti ónim týraly habardar etý júıesin iske qosý kózdelgen.
— Odaqtaǵy jáne ulttyq zańnamadaǵy qaıshylyqtardy joıý jáne kásipkerler úshin yqtımal syn-qaterdi azaıtý maqsatynda 2024 jylǵy 8 mamyrda Máskeýde kelisimge ózgerister engizý týraly hattamaǵa qol qoıyldy. Zań jobasynyń erejeleri «qaýipti ónim» degen sózderdi «Odaqtyń tehnıkalyq reglamentteriniń talaptaryna sáıkes kelmeıtin ónim» degen sózdermen aýystyrý sekildi ózgeristerdi qamtıdy. Zań jobasynyń mindeti — zańnamada belgilengen tártipke sáıkes hattamany qabyldaý úshin memleketshilik rásimderdi júrgizý, — dep túsindirgen edi vıtse-mınıstr.
Jalpy otyrys sońynda májilismender memlekettik organdarǵa ózekti áleýmettik jáne ekonomıkalyq taqyryptar boıynsha 10 depýtattyq saýal joldady. Máselen, depýtat Nartaı Sársenǵalıev Premer-mınıstr Oljas Bektenovtiń atyna joldaǵan saýalynda joldaǵy qaýipsizdik máselesin kóterdi.
Onyń dereginshe, tek 2024 jyly 12,6 mıllıon jol erejesin buzý faktisi tirkelse, 2025 jyldyń 9 aıynda bul kórsetkish 9,7 mıllıonǵa jetken. Mas kúıinde ustalǵan júrgizýshiler sany 16 myńnan asady.
— Sondyqtan jol erejesin birneshe ret óreskel buzǵandardy qaıta emtıhan tapsyrýǵa mindetteý kerek. Ekinshiden, júrgizýshi kýáligin zańsyz berý faktilerin túbegeıli toqtatý kerek. Internette «250 myń teńgege kýálik jasap beremin» degen jarnamalar órip júr. Sońǵy jyldary osyndaı 222 qylmystyq fakt anyqtalǵan. Jaza qatańdamaı, bul másele sheshilmeıdi. Úshinshiden, aıyppuldy kóbeıtip, kamera men drondy tek jazalaý quralyna aınaldyrý durys emes. AQSh pen Eýropa elderindeı drondy jol sapasyn baqylaýǵa paıdalaný kerek. Aqaý anyqtalsa, aqparat avtomatty túrde jaýapty organǵa jiberilýi tıis. Tórtinshiden, apattardyń 30 paıyzy sapasyz joldyń saldarynan, — dedi depýtat.
Al Únzıla Shapaq Roblox onlaın-platformasyn shekteýge qatysty usynys aıtty. Onyń atap ótýinshe, Roblox sııaqty ashyq onlaın-platformalarda kámeletke tolmaǵan balalarǵa qatysty qylmystyq nıeti bar adamdardyń, sonyń ishinde pedofılder men alaıaqtardyń belsendi áreket etetini týraly derekter bar. Aldymen oıyndaǵy vırtýaldy chat arqyly balanyń senimine kirip, keıinnen Roblox-tan Telegramǵa kóship, qupııa kezdesýge shaqyrady jáne aıaǵy qaıǵyly oqıǵamen aıaqtalýy múmkin.
Magerram Magerramov Premer-mınıstr Oljas Bektenovke joldaǵan depýtattyq saýalynda eldegi alkogol ónimderi aınalymyna qoıylatyn talaptardy qatańdatý qajettigine nazar aýdartty.
Osy rette ol Halyq partııasy fraktsııasy atynan Úkimetke mynadaı usynystar engizdi:
- alkogol ónimderin mindetti tsıfrlyq tańbalaýǵa jatatyn taýarlar tizbesine engizý;
- alkogol satylatyn naqty saýda núktelerin aıqyndap, odan basqa jerde satýǵa jalpyǵa birdeı tyıym salý;
- saýda nysandarynda alkogol ónimderin bólshek saýdada saǵat 20:00–den keıin satýǵa tyıym salý;
- oıyn-saýyq oryndarynda (kafe, meıramhana) alkogoldi saǵat 22:00–den keıin satýǵa tyıym salý;
- alkogol ónimderin ınternet arqyly satýǵa tyıym salý;
- Mádenıet jáne aqparat, Oqý-aǵartý, Ǵylym jáne joǵary bilim, Densaýlyq saqtaý mınıstrlikterine quqyqbuzýshylyqtyń aldyn alý sýbektileri retinde kámeletke tolmaǵandar men jastar arasynda alkogolızmniń aldyn alý boıynsha tsıfrlyq jáne medıa platformalardy paıdalanyp, biryńǵaı profılaktıkalyq baǵdarlama ázirleý.