Májilis halyqaralyq kelisimderdi talqylaıdy
ASTANA. KAZINFORM – Búgin Májilistiń jalpy otyrysy ótedi. Onda depýtattar eki halyqaralyq kelisimdi talqylap, psıhologııalyq qyzmetke qatysty jańa zań jobasy jáne Aýstrııamen arada adamdardyń readmıssııasy týraly kelisimdi jumysqa qabyldaıdy.
Aıta keteıik, 30 qańtarda Májilis spıkeri Erlan Qoshanovtyń tóraǵalyǵymen ótken palatanyń bıýro otyrysynda jalpy otyrystyń kún tártibi naqtylanǵan edi. Soǵan oraı depýtattardyń qaraýyna Qazaqstan Respýblıkasy men Perý Respýblıkasy arasyndaǵy qylmystyq ister boıynsha ózara quqyqtyq kómek, sottalǵan adamdardy berý týraly sharttardy ratıfıkatsııalaý týraly zań jobalary usynylady.
2024 jylǵy 23 qazanda Astanada qol qoıylǵan qujattar eki eldiń quzyretti organdarynyń qylmystyq sot isin júrgizý, sottalǵandardy memlekette jazasyn óteý úshin berý, sondaı-aq adamdardy ekstradıtsııalaý salasyndaǵy ózara is-qımyldy retteýge baǵyttalǵan.
Buǵan deıin elimiz atalǵan memleketpen sottalǵandardy berý jáne qylmystyq ister boıynsha yntymaqtastyq týraly shartty ratıfıkatsııalaǵan edi. Shartqa sáıkes, eki el sottalǵan azamattardy jazasyn óteý úshin óz elderine qaıtarady. Sonymen qatar, taraptar qylmystyq ister boıynsha ózara quqyqtyq kómek kórsetýge, aqparat almasýǵa jáne tergeý protsesterine járdemdesýge kelisim berdi.
Sonymen qatar palata qaraýyna bir taraptan Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq pen oǵan múshe memleketter jáne ekinshi taraptan Mońǵolııa arasyndaǵy ýaqytsha saýda kelisimin ratıfıkatsııalaý týraly zań jobasy engizilip otyr. Bul qujat arqyly saýda-ekonomıkalyq baılanystardy damytý jáne nyǵaıtý, Mońǵolııa naryǵyna taýar shyǵarýǵa qolaıly jaǵdaı jasaý kózdeledi.
Kelisim árbir taraptyń negizgi eksporttyq múddesiniń 367 taýar pozıtsııasyna qatysty saýdanyń preferentsııalyq rejımin bekitedi. EAEO-Mońǵolııa kelisimi úsh jylǵa jasalyp, taraptardyń kelisimi boıynsha odan ári úsh jyldyq merzimge uzartylýy múmkin.
Mońǵolııamen kelisim aıasynda bıznes kedendik ákelý bajdarynyń tómendetilgen mólsherlemeleri boıynsha nemese bajsyz (onyń ishinde tarıftik kvotalar aıasynda) dándi daqyldar (bıdaı, arpa, júgeri), qus eti, sút ónimderi (ıogýrttar, irimshik, maı), bal, ósimdik maılary (kúnbaǵys maıy), qant, shokoladty-kondıterlik ónimder, nan-toqash óndirisi ónimderi, sýlar, shyryndar, djemder, alkogoldik sýsyndar men temeki ónimderi jáne taǵy basqalaryn, sondaı-aq metallýrgııa ónimderi (ferroqorytpalar, prokat, shybyqtar, qubyrlar), transformatorlar, kólik quraldary (lokomotıvter, avtomobılder), hımııa ónerkásibi ónimderi (polımerler, plastmassadan jasalǵan buıymdar) jáne ózge ónimderdi jetkizýge múmkindik alady.
Sondaı-aq depýtattar «Psıhologııalyq qyzmet týraly» jáne Aýstrııa Respýblıkasymen arada zańsyz kelgen adamdardyń readmıssııasy men tranzıti týraly kelisimdi ratıfıkatsııalaý týraly jańa zań jobalaryn jumysqa qabyldaıdy.
Esterińizge sala ketsek, ótken aptada Májilis Qazaqstan men Qytaı Úkimetteri arasyndaǵy jańartylatyn energııa kózderi (JEK) salasyndaǵy jobalardy iske asyrý týraly, sondaı-aq Túrki memleketteri uıymynyń Azamattyq qorǵaý tetigin qurý týraly kelisimderdi ratıfıkatsııalady.
Birinshi kelisim boıynsha negizgi baıandama jasaǵan Energetıka mınıstri Erlan Aqkenjenovtiń aıtýynsha, 2024 jylǵy 12 qarashada halyqaralyq klımattyq COP-29 forýmy aıasynda qol qoıylǵan atalǵan qujat turaqty jáne «jasyl» energetıka salasyndaǵy ekijaqty yntymaqtastyqty damytýǵa baǵyttalǵan.
- Kelisimniń maqsaty – uzaq merzimdi ári ózara tıimdi yntymaqtastyqty damytý, energııa óndirý men jınaqtaýdyń zamanaýı tehnologııalaryn engizý, sondaı-aq Qazaqstan óńirleriniń turaqty áleýmettik-ekonomıkalyq damýyna járdemdesý. Qujat aıasynda jalpy ornatylǵan qýaty 1,8 GVt bolatyn jańartylatyn energetıka salasyndaǵy úsh iri ınvestıtsııalyq jobany iske asyrý kózdelgen. Onyń ishinde jıyntyq qýaty 1,5 GVt bolatyn eki jel elektr stantsııasyn jáne qýaty 300 MVt bolatyn bir kún elektr stantsııasyn salý josparlanyp otyr. Atalǵan jobalar memleketaralyq yntymaqtastyq aıasynda elimizde júzege asyrylyp jatqan JEK salasyndaǵy eń aýqymdy jobalardyń qataryna jatady, - dedi ol.
Jobalardy Pavlodar, Qaraǵandy jáne Túrkistan oblystarynyń aýmaǵynda iske asyrý josparlanǵan. Bul óńirlerdiń tańdalýy jel jáne kún resýrstarynyń joǵary áleýetimen, sondaı-aq jańa generatsııalaıtyn qýattardy Qazaqstannyń Biryńǵaı elektr energetıkalyq júıesine ıntegratsııalaý múmkindiginiń bolýymen negizdelgen. Barlyq joba qajet energetıkalyq ınfraqurylymdy qurýdy, onyń ishinde elektr jelilerine qosylý obektilerin salýdy jáne elektr energııasyn jınaqtaý júıelerin engizýdi kózdeıdi.
Palata qabyldaǵan kelesi qujat - Túrki memleketteri uıymynyń Azamattyq qorǵaý tetigin qurý týraly kelisimdi ratıfıkatsııalaý týraly» Zań. Bul kelisimge Túrki memleketteri uıymynyń memleket basshylary keńesinde qabyldanǵan sheshim negizinde 2024 jylǵy qarashada tótenshe jaǵdaılar vedomstvolarynyń basshylary qol qoıǵan.
- Atalǵan kelisim apattar men tótenshe jaǵdaılarǵa den qoıýdyń, sondaı-aq zardap shekken memleketke erikti qoldaý kórsetýdiń birlesken tetigin qurýǵa baǵyttalǵan. Onyń ákimshilik jumys organdary retinde Mınıstrler keńesi men Azamattyq qorǵaý mehanızminiń Hatshylyǵy belgilendi. Hatshylyqtyń shtab-páteri Ystanbul qalasynda ornalasqan, ony Mınıstrler keńesi 3 jyl merzimge taǵaıyndaıtyn Bas hatshy basqarady. Ony qurýǵa túrik tarapy qajetti qoldaý kórsetedi, - dedi Tótenshe jaǵdaılar vıtse-mınıstri Kegen Tursynbaev.
Onyń aıtýynsha, Mınıstrler keńesin Túrki memleketteri uıymyna tóraǵalyq etetin memlekettiń tótenshe jaǵdaılar vedomstvosynyń basshysy basqarady. Jyl saıyn barlyq memleketter 50 myń AQSh dollary kóleminde jarna engizedi.
Jalpy otyrystyń sońynda depýtattar áleýmettik jáne ekonomıkalyq mańyzy bar máseleler boıynsha memlekettik organdarǵa 19 depýtattyq saýal joldady. Máselen, depýtat Jarqynbek Amantaıuly trenıngter azamattarymyzǵa psıhologııalyq jáne qarjylyq zııan keltirip otyrǵanyna alańdaýshylyq tanytty.
- Aı-kúnniń amanynda qarapaıym azamattardy rýhanı kúıretip, psıhologııalyq turǵyda álsiretip, qarjylaı tonaýǵa jol berýge bolmaıdy. Mundaı soraqylyqty trennıng emes, dıstrýktıvti sekta retinde qarap, qatań shara qoldaný kerek degen pikirler de aıtylady, - dedi ol.
Al Magerram Magerramov «Tsıflyq salyq rýlıngi» jobasyn ázirlep, engizýdi usyndy.
- Qazaqstan halyq partııasynyń fraktsııasy salyq rýlıngi júıesin kezeń-kezeńmen engizýdi usynyp, depýtattyq saýal joldaǵan bolatyn. Atalǵan saýalǵa Úkimet Salyq kodeksi sýbektilerge salyq organdarynan usynym alatyn kólbeý monıtorıng múmkindigin kózdeıtindigin aıtyp jaýap berdi. Demek, kásipkerlerdiń shekteýli sany salyq organdarynan usynym ala alady. Munyń bári jaqsy. Alaıda, muny salyqtyq rýlıng dep taný óte qıyn. Birinshiden, eń mańyzdysy, bul usynymdardyń mindetti kúshi bolmaıdy. ekinshiden, sýbektilerdiń shekteýli sany ǵana bul quqyqty qoldana alady, - dedi depýtat.
Jıgýlı Daırabaev bolsa Abaı men Ulytaý oblystaryna respýblıkalyq bıýdjetten qosymsha transfertter bólý kerek dep esepteıdi.
— Birinshi, atalǵan oblystarǵa arnalǵan arnaıy keshendi áleýmettik-ekonomıkalyq damý baǵdarlamasyn qaıta qarap, qarajatty kóbeıtý múmkindigin zerdelep, respýblıkalyq bıýdjetten qosymsha transfertter bólý kerek. Aýyl sharýashylyǵy ónimderin qaıta óńdeıtin kásiporyndarǵa arnalǵan arnaıy qarjylyq qoldaý sharalaryn engizý máselesin qarastyrý jáne ınvestıtsııa tartýǵa baǵyttalǵan erekshe jeńildikter men yntalandyrý tetikterin engizý qajet, — dedi ol.