Májilis gazben jabdyqtaý máselelerine qatysty zań jobasyn qaraıdy
ASTANA. KAZINFORM — Búgin Májilistiń jalpy otyrysy ótedi. Onda depýtattar gazben jabdyqtaý jáne taýarlyq gazdy únemdi tutyný máselelerine arnalǵan jańa zań jobasyn talqylaıdy. Sondaı-aq halyqaralyq 2 kelisimdi jumysqa qabyldaıdy.
Aıta keteıik, 6 aqpanda Májilis spıkeri Erlan Qoshanovtyń tóraǵalyǵymen ótken bıýro otyrysynda jalpy otyrys kún tártibiniń jobasy naqtylandy. Soǵan oraı depýtattardyń qaraýyna birinshi oqylymdaǵy Májilis ázirlegen gazben jabdyqtaý jáne taýarlyq gazdy únemdi tutyný máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly zańnamalyq túzetýler engiziledi.
Zań jobasy gazdy uqypty tutynýǵa yntalandyrýǵa, tsıfrlandyrýǵa jáne ony ishki naryqta esepke alýdyń ashyqtyǵyn qamtamasyz etýge baǵyttalǵan.
Qujatta jeke gaz taratý uıymdarynyń qyzmetin memlekettik retteý, tarıf belgileý ádisterin ózgertý, gaz jáne gazben jabdyqtaý salasyndaǵy ulttyq operatordyń baqylaýyn kúsheıtý qarastyrylǵan. Tıisti ózgerister «Memlekettik múlik týraly», «Gaz jáne gazben jabdyqtaý týraly», «Tabıǵı monopolııalar týraly» jáne «Memlekettik satyp alý týraly» zańdarǵa engiziledi.
Elimizde gaz tutyný kóleminiń artyp kele jatqanyn jáne gaz óńdeý zaýyttarynyń áleýetin eseleý qajet ekenin eskere otyryp, geologııalyq barlaý men qurylys jumystaryn jandandyrýǵa basa nazar aýdarylǵan. Gaz ınfraqurylymyn keńeıtýge, sonyń ishinde Astana qalasy men aglomeratsııasyn kógildir otynmen qamtamasyz etýge basymdyq beriledi.
Taldyqorǵan – Úsharal gaz qubyrynyń iske qosylýy ótken jyldyń eń aıtýly oqıǵalarynyń biri sanalady. Bul jumys mejelengen merzimnen 1 jyl 4 aı buryn aıaqtaldy. Atalǵan gaz qubyry Jetisý oblysyndaǵy 84 eldi mekendi kógildir otynmen qamtamasyz etip, óńirdegi gazdandyrý deńgeıin 76 paıyzǵa deıin ulǵaıtýǵa múmkindik berdi.
Budan bólek, aýqymdy ınfraqurylymdyq jobalardy júzege asyrý, sonyń ishinde «Beıneý – Bozoı – Shymkent» magıstraldy gaz qubyrynyń ekinshi jelisin tartý, Qashaǵanda jylyna 1 mıllıard tekshe metr gaz óńdeıtin zaýyt salý qolǵa alyndy.
Memleket basshysynyń tapsyrmasy boıynsha gaz salasynyń resýrstyq bazasyn damytý úshin Jambyl oblysyndaǵy «Maldybaı» ken ornynda jumys júrgizilip jatyr. Amangeldi tobynyń quramyndaǵy «Barhan» ken orny iske qosyldy.
Jalpy otyrys barysynda depýtattar Serbııa Respýblıkasymen áskerı-tehnıkalyq yntymaqtastyq salasyndaǵy, Túrikmenstanmen aradaǵy jolaýshylar men júkterdi avtomobılmen halyqaralyq tasymaldaý týraly jańa zań jobalaryn jumysqa alady.
Aıta keteıik, ótken aptadaǵy Májilistiń jalpy otyrysynda jumyskerlerdiń eńbek quqyqtaryn qorǵaý týraly zań ekinshi oqylymda qabyldap, EAEO aıasynda Mońǵolııamen jasalǵan ýaqytsha saýda kelisimi ratıfıkatsııalaǵan edi.
«Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine qaýipsiz eńbek jaǵdaılaryn jetildirý jáne jumyskerlerdiń eńbek quqyqtaryn qorǵaý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» Zań jumysshylardyń quqyqtaryn qorǵaý bóliginde Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasyn jetildirý maqsatynda ázirlendi jáne eńbekti qorǵaýdy basqarý júıesiniń tıimdiligin arttyrýǵa baǵyttalǵan.
— Zańda Kelisý komıssııasynyń qyzmetine deldaldy tartýǵa, ujymdyq shartta jalaqynyń eń joǵary jáne eń tómengi mólsheri arasyndaǵy jol beriletin araqatynas týraly erejeni belgileýge qatysty, sondaı-aq «Halyq densaýlyǵy jáne densaýlyq saqtaý júıesi týraly» Kodeksine óndiristik jaraqattyń aýyrlyq dárejesin aıqyndaý qaǵıdalaryn bekitý boıynsha quzyretter engizildi, — dedi depýtat Erlan Saırov.
Qujat boıynsha jumys barysynda depýtattarmen kelesi túzetýler engizildi:
– ujymdyq kelisimshartqa jumysqa baılanysty apattar jaǵdaılaryn qosa alǵanda, járdemaqy jáne ótemaqylar tóleý tártibi týraly norma engizildi;
– eńbek qaýipsizdigi jáne eńbekti qorǵaý mamany uıymnyń birinshi basshysyna tikeleı baǵynyshtylyǵy belgilenip, qaýipsiz eńbek jaǵdaılaryn qamtamasyz etýge jaýapkershilik basshyǵa júktelýi aıqyndaldy.
Sonymen qatar, Qazaqstan Respýblıkasy Konstıtýtsııalyq Sotynyń normatıvtik qaýlysyn iske asyrý úshin Áleýmettik kodekske jasyna baılanysty zeınetaqy tólemderin taǵaıyndaý kezinde jumys istemeıtin ákege jas balalardy kútý ýaqytyn eńbek ótiline esepke jatqyzýǵa qatysty naqtylaýlar engizildi.
Al Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq pen Mońǵolııa arasyndaǵy ýaqytsha saýda kelisimi EEAO elderi men Mońǵolııa arasynda 367 taýarlarǵa qatysty ımporttyq kedendik bajdardy joıýdy kózdeıdi. Kelisim 3 jylǵa jasalady jáne taǵy 3 jylǵa avtomatty túrde uzartylady.
Saýda jáne ıntegratsııa mınıstriniń mindetin atqarýshy Janel Kýshýkovanyń aıtýynsha, qujat tehnıkalyq, sonymen qatar sanıtarlyq, fıtosanıtarlyq sharalar, kedendik yntymaqtastyq, ishki naryqty qorǵaý sharalary sııaqty basqa da saýda máselelerin qamtıdy.
— Bul kelisim Mońǵolııa naryǵyna taýarlardy shyǵarý úshin qolaıly jaǵdaılar jasaıdy. Kelisimdi ratıfıkatsııalaý teris áleýmettik-ekonomıkalyq jáne quqyqtyq saldarǵa ákep soqpaıdy. Sondaı-aq respýblıkalyq bıýdjetten qosymsha qarjy shyǵyndaryn qajet etpeıdi, — dedi ol.
Otyrys sońynda depýtattar áleýmettik jáne ekonomıkalyq ózekti máseleler boıynsha memlekettik organdarǵa 15 depýtattyq saýal joldady. Máselen, Úkimet basshysynyń orynbasary — Mádenıet jáne aqparat mınıstri Aıda Balaevanyń atyna saýal joldaǵan depýtat Magerram Magerramov Ulttyq biryńǵaı testileýge daıyndalý úshin memlekettik bilim berý onlaın-portalyn iske qosýdy usyndy.
— Memleket mektep júıesiniń ózinde barlyq mektep túlegi úshin UBT-ǵa daıyndalýǵa teńdeı ári ádil jaǵdaılar jasaý jaýapkershiligin ózine alýy tıis, — dedi Magerram Magerammov.
Al Nurgúl Taý balalar lagerlerin lıtsenzııalaýdy 2026 jyldyń jazyna deıin tolyq engizý qajet dep esepteıdi.
— Elimizde jyl saıyn tek jaz aılarynda kóterilip, maýsym aıaqtalǵan soń qaıta umyt qalatyn ózekti másele bar. Ol — balalardyń jazǵy demalysyn uıymdastyrý jáne balalar lagerleriniń qaýipsizdigi men qyzmet sapasyn memlekettik deńgeıde júıeleý. Málimetterge súıensek, 2025 jyly respýblıkada jyl boıy jumys isteıtin 17 saýyqtyrý ortalyǵy qyzmet kórsetken. Onda 19 myńǵa jýyq bala demalǵan. Tek 2 ortalyq qana jekemenshik ıeliginde. Sondaı-aq, 192 maýsymdyq lagerde 225 myń bala demalǵan. Onyń 120-sy — memlekettik, 72-si — jeke menshik lager, — dedi depýtat.