Májilis ǵalymdarǵa akademııalyq erkindik beretin zań jobasyn talqylaıdy
ASTANA. KAZINFORM — Búgin Májilistiń jalpy otyrysy ótedi. Onda depýtattar ǵylym máseleleri jónindegi zań jobasyn talqylap, Qazaqstan men Aýstrııa Úkimetteri arasyndaǵy zańsyz júrgen adamdardy readmıssııalaý týraly kelisimdi ratıfıkatsııalaýy múmkin.
Sonymen Májilis birinshi oqylymda depýtattar bastamashy bolǵan ǵylym máseleleri jónindegi zań jobasyn qaraıdy. Bul qujatta ǵalymdar men ǵylymı qyzmetkerlerdiń mártebesin aıqyndaý, olardyń akademııalyq erkindigi men shyǵarmashylyq erkindigin, quqyqtarynyń kepildikterin bekitý, sondaı-aq ǵylymı qyzmet baǵyttaryn óz betinshe josparlaý jáne tańdaý quqyǵy qamtylyp otyr.
Sonymen qatar professorlyq-oqytýshylyq quramǵa shamadan tys aýdıtorııalyq júktemeni shekteý engiziledi. Ǵylymı zertteý júrgizý merzimderin bekitý, olardy qarjylandyrý tártibi, sondaı-aq oqýshylarǵa olımpıadalar men ǵylymı jobalar konkýrstaryna daıyndalý úshin ǵylymı ınfraqurylymdy paıdalaný quqyǵyn berý jónindegi normalar usynylady. Zań jobasynda kompozıttik qyzmetti engizý esebinen dárilik zattardy tirkeýdiń jeńildetilgen jáne jedeldetilgen tártibin engizý, referens-zerthanalardy retteý tártibin aıqyndaý jáne ózge de normalar kózdeledi.
Sondaı-aq jalpy otyrysta depýtattar 2025 jylǵy 28 aqpanda Astanada qol qoıylǵan Qazaqstan men Aýstrııa Úkimetteri arasyndaǵy zańsyz júrgen adamdardy readmıssııalaý jáne tranzıtteý týraly kelisimdi ratıfıkatsııalaý týraly kelisimdi qaraıdy. Bul kelisimdi Májilis 4 aqpan kúni jumysqa alǵan bolatyn. Sol kezde Zańnama jáne sot-quqyqtyq reforma komıtetiniń tóraǵasy Snejanna Imasheva 2025 jylǵy 28 aqpanda Astana qalasynda rásimdelgenin aıtty.
— Kelisim Qazaqstan men Aýstrııa aýmaqtarynda ulttyq zańnamany buzǵan adamdardy qabyldaý jáne tranzıtteý máselelerin retteıdi. Kelisimdi ratıfıkatsııalaý eki el arasyndaǵy yntymaqtastyqtyń qolaıly jaǵdaılaryn qamtamasyz etedi jáne zańsyz kóshi-qonǵa qarsy kúrestiń tıimdiligin arttyrady. Kelisim Qazaqstan Respýblıkasynyń halyqaralyq sharttar týraly zańyna sáıkes ratıfıkatsııalaýǵa jatady, — degen edi Májilis depýtaty.
Budan bólek, depýtattar áskerı qyzmetshilerdiń quqyqtyq jaǵdaıyn, qorǵanys jáne áskerı qyzmetti, pedagog mártebesi men bilim berýdi jetildirý, sondaı-aq pedagog mártebesi bóliginde ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly kodekske ózgerister engizý máseleleri týraly jańa zań jobalaryn jumysqa alady.
Aıta keteıik, buǵan deıingi Májilistiń jalpy otyrysynda depýtattardyń bastamasymen ázirlengen «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine gazben jabdyqtaý jáne gazdy únemdi tutyný máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasy birinshi oqylymda maquldandy.
— Búgingi tańda gaz salasy Qazaqstan úshin bir mezgilde úsh mańyzdy mindetti atqaryp otyr. Birinshiden, taýarlyq gaz — shekteýli ári strategııalyq resýrs, ony tıimsiz paıdalaný bolashaqta energetıkalyq jáne ekonomıkalyq táýekelderge ákelýi múmkin. Búgingi tańda elimizde gazdyń resýrstyq bazasy shamamen 3,8 trln tekshe metrdi quraıdy. al jyldyq óndirý kólemi 60 mlrd tekshe metrdiń aınalasynda, — dedi zań jobasyn tanystyrǵan májilismen Edil Jańbyrshın.
Onyń aıtýynsha, ekinshiden, elimizde gaz kómirge qaraǵanda ekologııalyq turǵydan anaǵurlym taza energııa kózi retinde klımattyq kún tártibindegi mindetterdi oryndaýda mańyzdy ról atqarady.
— Úshinshiden, bul — eldi gazdandyrý arqyly azamattardyń ómir súrý sapasyn arttyrý jáne óńirler arasyndaǵy áleýmettik teńgerimdi qamtamasyz etý quraly. Gazdyń jyldyq óndirý kórsetkishter syrttaı jetkilikti kóringenimen, búgingi kúni memlekettiń ishki tutyný kólemi 21,6 mlrd tekshe metrge jetti. Qazirgi tańda elimizdi gazdandyrý deńgeıi 64,2 paıyzdy qurap otyr, — dedi ol.
Depýtattyń aıtýynsha, zań jobasyn Májilis qabyldaǵan jaǵdaıda Jergilikti atqarýshy organdarǵa avtogaz quıý stantsııalarynyń shekti sanyn belgileý quqyǵy berilip, gaz tutyný normadan asqan jaǵdaıda baǵa belgileýde saralanǵan tásil qoldanylylady. Gazdy esepke alýdyń biryńǵaı tsıfrlyq júıesi qalyptastyrylyp, jańa avtogaz quıý stantsııalary syıymdylyqtardy jer astyna ornalastyrýǵa mindetteledi.
Sonymen qatar depýtattar Qazaqstan men Perý Respýblıkasynyń yntymaqtastyǵyna qatysty úsh zańdy qabyldady.
- Birinshi qabyldanǵany — «Qazaqstan men Perý arasyndaǵy qylmystyq ister boıynsha ózara quqyqtyq kómek týraly shartty ratıfıkatsııalaý týraly» Zań. Sharttyń negizgi maqsaty — taraptardyń ózara yntymaqtastyǵy men qylmystyq ister boıynsha ózara quqyqtyq kómek arqyly qylmystyń aldyn alý, tergeý, qylmystyq qýdalaý jáne jolyn kesý tıimdiligin arttyrý.
Májilistiń Zańnama jáne sot-quqyqtyq reforma komıtetiniń málimetinshe, qujat aıasynda ózara quqyqtyq kómek aqparat berýdi, adamdardy anyqtaýdy, izdestirýdi, tintýdi jáne jaýap alýdy, saraptama júrgizýdi, dáleldemeler berýdi, sondaı-aq taraptardyń ulttyq zańnamalarynda kózdelgen kómektiń basqa da nysandaryn qosa alǵanda, birqatar sharany iske asyrýdy kózdeıdi.
- Ekinshisi — «Qazaqstan men Perý arasyndaǵy sottalǵan adamdardy berý týraly shartty ratıfıkatsııalaý týraly» Zań.
Sharttyń negizgi maqsaty — bas bostandyǵynan aıyrýǵa sottalǵan adamdardy ózderi azamattary sanalatyn memlekette jazasyn óteý úshin berý tártibi men sharttaryn aıqyndaý máselelerinde tıimdi yntymaqtastyq ornatý. Qujat boıynsha bir taraptyń aýmaǵynda sottalǵan adam belgilengen jazany óteý úshin ekinshi taraptyń aýmaǵyna berilýi múmkin.
- Qabyldanǵan úshinshi qujat — «Qazaqstan men Perý arasyndaǵy ustap berý týraly shartty ratıfıkatsııalaý týraly» Zań.
Shart taraptardyń aýmaǵynda júrgen, ustap berýge alyp keletin qylmystary úshin qylmystyq qýdalaý maqsatynda nemese sottyń zańdy kúshine engen úkimin oryndaý úshin izdeýde júrgen kez kelgen adamdy ustap berý bóliginde memleketter arasyndaǵy yntymaqtastyqty ornatýǵa baǵyttalǵan. Qujatta adamdardy ustap berýdiń jáne odan bas tartýdyń naqty negizderi qarastyrylady.