13 tonnalyq jolmen 10 tonna ǵana júk tasımyz - Májilis depýtaty

- Sońǵy ýaqytta maǵan eldiń túkpir-túkpirinen tasymaldaýshylar jıi júginedi. Ásirese sońǵy aılarda lıtsenzııamen jumys istep, salyq tóleıtin jáne kún saıyn qalaaralyq myńdaǵan adamdy tasymaldaıtyn zańdy jolaýshylar kompanııalarynyń ókilderi kóp shaǵymdana bastady. Biz halyqaralyq tasymaldaýshylarmen baılanysty máselelerdi sheship, qazaqstandyq júrgizýshilerdiń múddesin qorǵaýǵa qol jetkizgen kezde, ishki tasymaldaý salasynda jańa problema paıda boldy. Bul soqqynyń astynda barlyq tasymaldaýshy jáne jolaýshylar qaldy. Biz 13 tonnaǵa júkke arnap jol salamyz, biraq júrýge tek 10 tonnaǵa ǵana ruqsat, - dep jazdy Bolatbek Álıev Facebook paraqshasynda. 

Halyq qalaýlysynyń málimdeýinshe, elimizde jańa trassalar 13 tonna júk júktemesimen jobalanady. Alaıda paıdalaný normalary qozǵalysty 10 tonnamen shekteıdi.

- Suraq týyndaıdy eger joldar 13 tonnaǵa eseptelgen bolsa, nege 10 tonnadan aýyr júrýge tyıym salynady? Aıyrmashylyq – 30%. Eger qurylys normalarynda 13 tonnaǵa deıingi kólem qarastyrylǵan bolsa, al paıdalanýda tek 10 tonna ruqsat etilse, mundaı shekteýdiń naqty negizdemesi joq. Osyndaı shekteý tasymaldanbaı qalǵan ónim, tikeleı ózindik qunǵa áser etedi. Úsh bilikti júk kóligi ár saparda shamamen 9–10 tonna júkti artyq apara almaıdy. 10 tonna - bir kólikpen jetkizilýi múmkin taýar, qural-jabdyq, azyq-túlik, qurylys materıaldary, - deıdi ol.

Sondaı-aq depýtat eger 13 tonnaǵa deıin júrýge ruqsat etilse, tasymal quny sáıkesinshe taýar baǵasy tómen bolatyndyǵyn aıtty.

Onyń aıtýynsha, búginde jasandy shekteýler ınflıatsııany kúsheıtip, qazaqstandyq tasymaldaýshylardyń básekege qabilettiligin tómendetip otyr. Sol sııaqty jolaýshylar avtobýstary da zardap shegip jatyr.

- Mysaly, 49 oryndyq qalaaralyq avtobýsty alaıyq, ár jolaýshynyń ortasha salmaǵy – 85–90 keli, oǵan 30–35 keli júk qosylady. Qalypty júktemede avtobýstyń túsetin salmaq 10 tonnalyq shekti asyp ketedi. Nátıjesinde lıtsenzııamen jumys isteıtin, barlyq normany saqtaıtyn, salyq tóleıtin jáne taksı, poıyz nemese ushaqqa qoly jetpeıtin adamdardy tasymaldaıtyn zańdy kompanııalar aıyppul arqalaıdy, - dep tolyqtyrdy B. Álıev.

Odan ári Májilis depýtaty júıeli problemalardy tizip shyqty:

1. Bıýdjettiń tıimsizdigi.

Biz joldardy «13 tonnaǵa» salamyz, biraq «10 tonnamen» ǵana paıdalanamyz.

Bul tikeleı artyq shyǵyn (júzdegen mıllıard teńge).

«Qor marjasy bar» degen ýáj qabyldanbaıdy: eger ras bolsa, nege dál 30%, basqa san emes?

Qor marjasy mıllıardtaǵan teńge turýǵa tıis emes.

2. Tıimdilik úshin jazalaý.

Júk kólikteri men avtobýstar aıyppul arqalaıdy, tipti joldyń naqty kótergishtigi joǵary ýchaskelerde de, ásirese І sanatty jańa magıstraldarda.

«Barlyq jeli І sanatta emes» degen ýáj negizsiz: jańa magıstraldar paıdalanýǵa berildi, al shekteý olardyń tehnıkalyq múmkindigine saı emes.

3. «Memleketaralyq kelisimder» týraly argýment jaramsyz.

Iá, kórshi elderde de osyndaı shekteý bar deýge bolady, biraq bul halyqaralyq emes, ishki qozǵalys.

Eger bizdiń joldar 13 tonnaǵa jobalanǵan bolsa, onda óz normany belgileýge quqyǵymyz bar.

4. Ómir súrýdiń qymbattaýy.

Ár «jetkizilmegen tonna» – taýar men bılet qunynyń ósýine tikeleı áser etedi.

- Eger joldar shynymen 13 tonnaǵa eseptelgen bolsa, onda sáıkes júktememen júrýge ruqsat berý kerek. Al eger «jol kótermeıdi» dese, demek qurylys sapasy kúmán týdyrady. Qaǵaz júzinde «qor marjasy bar» jol salyp, is júzinde shekteý qoıýdy doǵarý qajet. Joldar rasynda 13 tonnaǵa laıyq bolsyn. Bul bıýdjet pen halyq esebinen jasalǵan «13 tonnalyq eles» degen sóz. Kólik mınıstrligi І sanatty joldarǵa arnalǵan qoldanystaǵy shekteýlerdi qaıta qarap, jobalyq jáne paıdalaný júktemeleri arasyndaǵy normatıvtik qaıshylyqty joıýy tıis, - dep qorytyndylady halyq qalaýlysy.

Jyl basynda belgili bolǵandaı, Úkimet jol salýǵa alynǵan qaryzdardyń paıyzyn aqyly joldar arqyly ótemekshi.