Májilis birqatar zań jobasyn talqylaıdy
ASTANA. KAZINFORM — Búgin Májilistiń jalpy otyrysy ótedi. Onda depýtattar telekommýnıkatsııalar naryǵyn damytýǵa, radıoaktıvti qaldyqtarmen jumys isteýge qatysty zań jobalaryn qarap, buǵan deıin birinshi oqylymda maquldanǵan birqatar qujatty pysyqtaıdy.
Sonymen, aldymen palata telekommýnıkatsııalar naryǵyn jáne derekterdi óńdeý ortalyqtaryn damytý máseleleri jónindegi zań jobalaryn birinshi oqylymda qaraıdy. Úkimettik túzetýler baılanys ınfraqurylymyn damytýǵa, perspektıvaly tehnologııalardy tartý úshin qolaıly jaǵdaı jasaýǵa jáne qyzmetterdiń halyqqa qoljetimdiligin qamtamasyz etýge baǵyttalǵan. Ózgerister «Turǵyn úı qatynastary týraly», «Baılanys týraly», «Aqparattandyrý týraly», «Poshta týraly», sondaı-aq «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy jergilikti memlekettik basqarý jáne ózin-ózi basqarý týraly» Zańdarǵa qatysty bolady.
Zań jobasynyń maqsaty — qoldanystaǵy zańnamany jańǵyrtý jáne eldiń tsıfrlyq ınfraqurylymyn odan ári damytý úshin jaǵdaı jasaý. Qujatty iske asyrý nátıjesinde «Qoljetimdi ınternet» ulttyq jobasyn odan ári damytýǵa normatıvtik negiz qalyptasyp, el azamattarynyń barlyǵyna sapaly baılanysqa teń qoljetimdilik qamtamasyz etiledi dep kútiledi.
Kún tártibiniń jobasyna depýtattar bastamashy bolǵan birinshi oqylymdaǵy «Radıoaktıvti qaldyqtarmen jumys isteý týraly» jańa zań jobasy men onyń ilespe túzetýleri de engizildi.
«Radıoaktıvti qaldyqtarmen jumys isteý týraly» zań jobasy — elimizdiń radıatsııalyq jáne ekologııalyq qaýipsizdigin qamtamasyz etýge baǵyttalǵan júıeli ári strategııalyq mańyzdy qujat. Bul qujatty depýtattar eki jyldan astam ýaqyt buryn ázirlegen jáne ol Úkimetpen kelisilip, barlyq qajetti saraptamalar alynǵan.
Zań jobasy aıasynda radıoaktıvti qaldyqtarmen jumys isteýdiń jalpy sharttary belgilenedi, radıoaktıvti qaldyqtarmen jumys isteý jónindegi ulttyq operator ınstıtýty engiziledi jáne qarjylandyrý men tehnıkalyq ınfraqurylym kózderi aıqyndalady.
Ulttyq operatordyń negizgi fýnktsııalary mynalardy kózdeıdi:
— barlyq qaldyq túzýshi kásiporyndardan RAQ-ty jınaýdy, tasymaldaýdy jáne qaıta óńdeýdi uıymdastyrý;
— RAQ-ty kómý pýnktterin jobalaý, salý, paıdalaný jáne qyzmet kórsetý;
— Olardyń qaýipsiz ornalastyrylýy úshin qaıta óńdeýdi jáne kondıtsıonerleýdi júrgizý;
— RAQ tizilimin júrgizý jáne olardyń barlyq túrleri boıynsha eseptilikti daıyndaý;
— RAQ-pen jumys isteý jónindegi memlekettik jáne halyqaralyq baǵdarlamalarǵa qatysý;
— kómilgen obektilerdi uzaq merzimdi monıtorıngteý jáne baqylaýdy qamtamasyz etý.
Osylaısha, ulttyq operator eldiń ıadrolyq jáne radıatsııalyq qaýipsizdigin qamtamasyz etýdiń ortalyq býyny bolady, radıoaktıvti qaldyqtardyń basqarý jáne túpkilikti kómý boıynsha tolyq ári keshendi jaýapkershilikti óz moınyna alady.
Munan bólek, ekinshi oqylymda depýtattarǵa atqarýshylyq is júrgizý salasyndaǵy, sondaı-aq pedagog mártebesi men bilim berý máseleleri jónindegi zańnamalyq ózgeristerdi qaraý usynylady.
«Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine atqarýshylyq is júrgizýdi jetildirý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasyn Májilis osy jyldyń 29 sáýirinde birinshi oqylymda maquldady.
Qujatta mynadaı normalar qarastyrylǵan:
— óndirip alý shegi 20-dan 40 AEK-ke deıin ulǵaıtý arqyly atqarýshylyq qujattardyń jekelegen sanattary (aıyppuldar men salyq bereshekterin óndirip alý) boıynsha ońaılatylǵan is júrgizýdiń qoldanylýy keńeıtiledi, bul azamattardyń qosymsha shyǵystardan arylýyna múmkindik beredi;
— Ádilet mınıstrligine óndirilgen qarajatty óndirip alýshylarǵa aýdarýdyń naqty merzimderin belgileý ókilettigi beriledi, bul rette isi ákimshilik-aýmaqtyq birlikten tys ornalasqan óndirip alýshylardyń quqyqtary eskeriledi;
— sot oryndaýshylaryna boryshkerlerdi kóshirý (shyǵarý) týraly on kún buryn habarlaý mindeti engiziledi, bul olarǵa daıyndalýǵa jáne basqa turǵyn úı tabýǵa múmkindik beredi;
— májbúrlep oryndatý sharalaryn usyný merzimi ótip ketken jaǵdaıda, olardyń barlyǵyn joıý normasy engiziledi.
Al pedagogter mártebesine qatysty zań jobasy aıasynda muǵalimder balalardyń ómiri men densaýlyǵy úshin tek oqý-tárbıe protsesi kezinde jaýapty bolady.
— Jazǵy demalys, túngi ýaqyt, demalys kúnderi — ata-ananyń jaýapkershiligi. Endi eshqandaı ekiudaı túsinik bolmaýy tıis, ıaǵnı pedagogterdi osylaı qorǵaımyz, — degen edi palatanyń jalpy otyrysynda atalǵan qujatty tanystyrǵan depýtat ashat Aımaǵambetov.
Esterińizge sala ketsek, ótken aptadaǵy Májilis otyrysynda birqatar zań jobasyn birinshi oqylymda qabyldap, birneshe Zańdy qabyldady. Naqty aıtqanda, palata «Topyraqty qorǵaý týraly» zań jobasy men oǵan ilespe qujat birinshi oqylymda maquldady. Zań jobasynda topyraqty regeneratsııalaý tetigine aýysý sharttary kózdeledi. Sonymen qatar, aýyl sharýashylyǵy maqsatyndaǵy jerlerdegi topyraqty qorǵaý erekshelikterin reglamentteý úshin mynadaı talaptar belgilenedi:
— topyraqty qorǵaýdyń eń úzdik qoljetimdi tehnologııalaryn paıdalaný, mindetti túrde aýyspaly egisterdi engizý;
— tyńaıtqyshtardy qoldanýdyń ǵylymı negizdelgen júıesine qatań túrde sáıkestikte organıkalyq jáne mıneraldy tyńaıtqyshtardy engizý, topyraqta hımııalyq elementterdiń qaýipti mólsherde jınalýyn bolǵyzbaý;
— topyraqtyń sarqylýyna ákeletin onyń jaı-kúıine baılanysty belgili bir aýyl sharýashylyǵy daqyldaryn ósirýdi shekteý.
Depýtattar birinshi oqylymda maquldaǵan qujat — «Ańshylyq salasy jáne janýarlar dúnıesin saqtaý máseleleri boıynsha Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasy men oǵan ilespe qujat.
Zań jobalarynyń negizgi maqsaty — janýarlar dúnıesin turaqty paıdalanýyn qamtamasyz etý, bıoártúrlilikti saqtaý jáne osy saladaǵy memlekettik basqarýdyń tıimdiligin arttyrý. Zań jobasynda Jer jáne Orman kodeksterine, sondaı-aq «Jekelegen qarý túrleriniń aınalymyn memlekettik baqylaý týraly», «Janýarlar dúnıesin qorǵaý, ósimin molaıtý jáne paıdalaný týraly», «Agroónerkásiptik keshendi jáne aýyldyq aýmaqtardy damytýdy memlekettik retteý týraly», «Erekshe qorǵalatyn tabıǵı aýmaqtar týraly» zańdaryna ózgerister engizý kózdelgen.
Munan bólek, Májilis «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine gazben jabdyqtaý jáne taýarlyq gazdy uqypty tutyný máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» Zańdy qabyldady.
Qujat boıynsha baıandama jasaǵan Vera Kımniń aıtýynsha, zań jobasy Májilis depýtattary tarapynan bastamashylyq etilgen jáne bıyl 11 aqpanda birinshi oqylymda osy zań jobasy maquldandy.
Zań jobasynyń negizgi normalary:
— gazdy únemdi tutynýdy yntalandyrýǵa;
— esepke alýdyń tsıfrlandyrylýy men ashyqtyǵyn qamtamasyz etýge;
— gaz taratý uıymdarynyń qyzmetin memlekettik retteýge;
— baǵa qalyptastyrý tásilderin jetildirýge;
— bıýdjettik gazdandyrý jobalaryn iske asyrý barysynda gaz jáne gazben jabdyqtaý salasyndaǵy ulttyq operatordyń baqylaýyn kúsheıtýge baǵyttalǵan.
Sonymen qatar palata «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» jáne oǵan ilespe qujatty maquldady.
Zań aıasynda sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl boıynsha aldyn alý sharalary kúsheıtiledi. birlesip qyzmet etýge tyıym salynǵan adamdar sheńberi keńeıtilip, olardyń qataryna baılanysty adamdar engiziledi. Sonymen qatar, memlekettik organdar men kvazımemlekettik sektor sýbektilerindegi kadrlyq protsesterdi baqylaý kúsheıtiledi. Múddeler qaqtyǵysyn retteý jáne bolǵyzbaý jóninde sharalar qabyldanbaǵan nemese ýaqtyly qabyldanbaǵan jaǵdaıda tártiptik nemese ákimshilik jaýapkershilik kózdeledi. Al múddeler qaqtyǵysy jaǵdaıynda qabyldanǵan nemese jasalǵan aktiler, sharttar, mámileler jáne basqa da sheshimder jaramsyz, ıaǵnı zańsyz dep tanylady. Zańdy tulǵalardyń sybaılas jemqorlyq quqyq buzýshylyqtar jasaǵany úshin qylmystyq jazalarǵa sáıkes sanktsııalar belgileý arqyly jaýaptylyǵy kúsheıtiledi. Sybaılas jemqorlyq qylmystaryn jasaǵan jeke tulǵalar úshin shamadan tys jáne proportsıonaldy emes quqyqtyq saldarlar týdyratyn erejeler alynyp tastalady.
Buǵan qosa, Májilis «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine janýarlarǵa jaýapkershilikpen qaraý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» Zańǵa Senat jańa redaktsııada usynǵan jekelegen baptarmen kelisti. Túzetýlerge sáıkes, ıesiz janýarlardyń sanyn retteý máseleleri, onyń ishinde tártibi men merzimderi jergilikti ókildi organdardyń quzyretine berildi. Munymen qosa, «ıesiz janýarlar» uǵymy naqtylandy. Janýarlardy jansyzdandyrý týraly sheshimdi veterınarııalyq qorytyndy negizinde qabyldaý normasy tolyqtyryldy jáne ózge de túzetýler engizildi.
