Májilis birqatar halyqaralyq kelisimdi qaraıdy
ASTANA. KAZINFORM – Búgin Májilistiń jalpy otyrysy ótedi. Onda depýtattar birqatar halyqaralyq kelisimdi qarap, jańa zań jobalaryn jumysqa qabyldaıdy.
Aıta keterligi, 27 aqpanda Májilis spıkeri Erlan Qoshanovtyń tóraǵalyǵymen bıýro otyrysy ótip, jalpy otyrystyń kún tártibiniń jobasy naqtylanǵan edi. Soǵan oraı depýtattarǵa birqatar halyqaralyq kelisimderdi ratıfıkatsııalaý týraly zań jobalaryn qaraý usynylady.
Olardyń qatarynda Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti men Halyqaralyq qaıta qurý jáne damý banki, Halyqaralyq qarjy korporatsııasy men Investıtsııalar kepildiginiń kópjaqty agenttigi arasyndaǵy eldiń ornyqty damýyna jáne órkendeýine járdemdesý maqsatymen yntymaqtastyqty keńeıtý jónindegi áriptestik týraly negizdemelik kelisim bar.
Jobany iske asyrý atalǵan halyqaralyq qarjy ınstıtýttarymen uzaq merzimdi áriptestikti nyǵaıtýǵa jáne ornyqty damýǵa qosymsha qoldaý kórsetýge múmkindik beredi.
Atalǵan kelisim áriptestiktiń negizdemelik strategııasy qaǵıdattaryna negizdeledi jáne Qazaqstan Respýblıkasynda adamdardyń ómir súrý deńgeıin Ekonomıkalyq yntymaqtastyq jáne damý uıymynyń elderimen salystyrýǵa bolatyndaı arttyrýǵa alyp keletin ekonomıkanyń sapaly jáne ornyqty ósýine qol jetkizýge járdemdesý úshin "Qazaqstan-2050" – qalyptasqan memlekettiń jańa saıası baǵyty strategııasynda" kózdelgen júıelik iri reformalardy iske asyrýǵa qoldaý kórsetýge baǵyttalǵan.
Dúnıejúzilik bank tobynyń qoldaýy mynalardy:
- ınklıýzıvti ósýge járdemdesýdi;
- adamı kapıtaldy nyǵaıtýdy;
- ornyqty jáne tómen kómirtekti ósýdi qamtamasyz etýdi qosa alǵanda, Dúnıejúzilik bank tobynyń bilim, áleýet jáne aldyńǵy ózara is-qımyl bóliginde salystyrmaly artyqshylyqtary bar baǵyttar boıynsha usynylatyn bolady.
Sondaı-aq jalpy otyrys kún tártibiniń jobasyna 1993 jylǵy 22 qańtardaǵy jáne 2002 jylǵy 7 qazandaǵy Azamattyq, otbasylyq jáne qylmystyq ister boıynsha quqyqtyq kómek pen quqyqtyq qatynastar týraly konventsııaǵa ózgerister engizý týraly hattamalar engizildi.
Túzetýler kámeletke tolmaǵan balalarǵa alıment óndirip alý týraly sot buıryqtaryn kelisýshi taraptardyń aýmaqtarynda tanýǵa jáne májbúrlep oryndaýǵa jatatyn sot aktileriniń tizbesine engizýdi kózdeıdi. Bul normalar balalardyń quqyqtary men múddelerin qorǵaýdy kúsheıtýge baǵyttalyp otyr.
Budan bólek, depýtattar Jeke detektıvtik qyzmet týraly, 2010 jylǵy 10 jeltoqsandaǵy TMD-ǵa qatysýshy memleketterdiń adamdardy memleketaralyq izdestirý týraly shartyna túzetýler engizý jónindegi hattamany ratıfıkatsııalaý týraly zań jobalaryn jumysqa qabyldaıdy.
Esterińizge sala ketsek, Májilistiń ótken aptadaǵy jalpy otyrysynda depýtattar ǵylym máseleleri boıynsha zańnamalyq túzetýlerdi birinshi oqylymda maquldady. Depýtattardyń bastamasymen ázirlengen zań jobasy ǵylymı-tehnıkalyq qyzmetti odan ári jetildirýge baǵyttalǵan. Onyń normalaryn túzetýlerdi ázirleýshilerdiń biri, Áleýmettik-mádenı damý komıtetiniń tóraǵasy Ashat Aımaǵambetov tanystyrdy.
— Zań jobasy aıasynda Ulttyq ǵylym akademııasynyń jumysyn tejep turǵan birneshe máseleni sheshemiz. Onyń kvazımemlekettik sektor sýbektisi mártebesin zań júzinde bekitemiz. Bul akademııanyń múlkin qalyptastyrý tártibin naqty retteýge, basqarý tetigin júıeleýge jáne turaqty qarjylandyrý kózderin aıqyndaýǵa jaqsy múmkindik beredi. Ǵylym akademııasy úshin bul — óte qajet ózgerister, — dedi depýtat.
Onyń aıtýynsha, zań jobasy qabyldanǵannan keıin ǵylymı jobany bastaý merzimi naqty sol kelisimshart bastalǵan kúnnen belgilenedi.
Jekemenshik ǵylymı uıymdardyń ǵalymdary da 56 kúndik eńbek demalysyn alyp, ǵalymdarǵa elimizdegi kez kelgen zerthana qoljetimdi bolady.
Daryndy oqýshylar memlekettik ýnıversıtetterdiń zerthanalaryn tegin paıdalanýyna jol ashylady. Ǵylym komıtetine ǵylymı jobalardyń zańǵa sáıkestigin baqylaý quzyreti beriledi.
— Ǵylymdy qarjylandyrý júıesinde jaýapkershilik pen memlekettik baqylaý kúsheıtiledi. Qazirgi tańda ǵylymı jobalardy qarjylandyrý boıynsha sheshimderdi, qaı joba qansha qarajat alatynyn, qaı joba qoldaý tabatynyn, osynyń bárin Ulttyq ǵylymı keńester sheshedi. Al Ǵylym komıteti qoldanystaǵy zańǵa sáıkes, osy sheshimdi tek buljytpaı oryndaýy kerek. Alaıda, mlrd-taǵan qarjyǵa qatysty ýákiletti organnyń naqty jaýapkershiligi de, baqylaý fýnktsııalary da tolyq aıqyndalmaǵan, — dedi ol.
Ashat Aımaǵambetov zań jobasynda azamattardy dári-dármekpen qamtamasyz etý máselesi de sheshiletinin atap ótti. Depýtattar tirkeý, saraptama júrgizý, shekti baǵany anyqtaý jáne ulttyq dárilik formýlıarǵa engizý qyzmetterin biriktiretin birtutas kompozıttik qyzmet engizýdi usynyp otyr. Osy arqyly tirkeý merzimin 210 kúnnen 100 kúnge deıin qysqartýǵa bolady. Al halyqaralyq qatań tirkeýden ótken jańa preparattar úshin IMA sııaqty uıymdar bekitken jeńildetilgen tirkeý tártibi qarastyrylǵan.
Sonymen qatar Májilis 2025 jylǵy 28 aqpanda Astanada jasalǵan, zańsyz turǵan tulǵalardy qaıta qabyldaý jáne tranzıtteý boıynsha Qazaqstan Respýblıkasy Úkimeti men Aýstrııa Respýblıkasynyń Federaldyq Úkimeti arasyndaǵy kelisimdi ratıfıkatsııalap, Senatqa joldady.
Atalǵan kelisimge 2025 jylǵy 28 aqpanda Astanada qol qoıyldy. Qujattyń negizgi maqsaty — ulttyq zańnama talaptaryn buza otyryp, memleketter aýmaǵynda júrgen adamdardy readmıssııalaý jáne tranzıtteý salasyndaǵy eki el arasyndaǵy yntymaqtastyqtyń quqyqtyq negizin qurý.
Іshki ister mınıstriniń orynbasary Sanjar Ádilovtiń aıtýynsha, kelisim el aýmaǵynda bolý sharttaryn buzǵan nemese zańsyz kirgen adamdardy óz eline qaıtarýdy kózdeıdi. Sonymen qatar qıyn jaǵdaıǵa tap bolǵan, ıaǵnı qujattaryn joǵaltqan adamdarǵa da qoldanylady. Readmıssııa boıynsha qaıtarylǵan azamattarǵa ákimshilik aıyppul nemese memleketten shyǵarý sııaqty sanktsııalardy qoldanbaıdy. Qazirgi kezde readmıssııa ınstıtýty 21 elmen belsendi túrde júzege asyrylyp keledi.
Jalpy otyrys sońynda depýtattar ózekti áleýmettik jáne ekonomıkalyq máseleler boıynsha memlekettik organdarǵa 8 depýtattyq saýal joldady. Máselen, Premer-mınıstrdiń atyna saýal joldaǵan depýtat Oljas Quspekov Jol qoryn qurýdy, al Asylbek Nuralın Astana-Qorǵaljyn-Ulytaý jolyn salýdy usyndy.
- Astana – Qorǵaljyn – Ulytaý avtomobıl joly dálizin iske asyrý ekonomıkany ártaraptandyrýdyń, ınvestıtsııalyq tartymdylyqty arttyrýdyń, shaǵyn jáne orta bıznesti qoldap, jańa jumys oryndaryn qurýdyń, sonymen qatar Qazaqstannyń halyqaralyq bedelin nyǵaıtýdyń mańyzdy quralyna aınalady. Osyǵan baılanysty atalǵan baǵytty kólik ınfraqurylymyn damytýdyń Ulttyq josparyna engizý múmkindigin qarastyryp, ýákiletti memlekettik organdarǵa tıisti tapsyrmalar berýińizdi suraımyz, - dedi Asylbek Nuralın.
Al JSDP fraktsııa jetekshisi, depýtat Ashat Rahymjanov elimizdiń burynǵy joǵary laýazymdy eks-sheneýnikteriniń Djeffı Epshteınmen baılanystaryn tekserý qajet dep sanaıdy.
Osyǵan oraı Májilis depýtaty Bas prokýratýra men Ulttyq qaýipsizdik komıteti basshylyǵyna mynandaı ótinishin bildirdi:
- «Epshteın faıldarynda» atalǵan qazaqstandyq laýazymdy tulǵalar men olarmen baılanysy bar adamdar týraly aqparatty, kezdesýlerdiń sıpaty men maqsattaryn tekserý, Qazaqstan aýmaǵynda nemese shetelde basqa qazaqstandyq saıasatkerlerdiń, kásipkerlerdiń jáne shoý-bıznes ókilderiniń Djeffrı Epshteınmen baılanystary bolǵan-bolmaǵanyn anyqtaý;
- ulttyq qaýipsizdikke tónýi múmkin qaterlerge, onyń ishinde memlekettik qupııalardyń jarııa bolýyn qosa alǵanda derbes aqparattardyń jylystatylýyn, laýazymdy tulǵalardy bopsalaý táýekelderine quqyqtyq baǵa berý;
- tekserý nátıjeleri men bolashaqta mundaı jaǵdaılardyń aldyn alý úshin qabyldanǵan sharalar týraly Parlament pen qoǵamǵa habarlaý.