Májilis Ulybrıtanııamen aradaǵy strategııalyq kelisimdi qaraıdy

Aıta keteıik, 16 naýryzda Májilis spıkeri Erlan Qoshanovtyń tóraǵalyǵymen palatanyń bıýro otyrysy ótip, onda jalpy otyrystyń kún tártibiniń jobasy naqtylandy. Soǵan sáıkes, aldymen depýtattarǵa birinshi oqylymda Memleket basshysynyń tapsyrmasy boıynsha ázirlengen «Qazaqstan Respýblıkasynyń memlekettik qyzmeti týraly» úkimettik zań jobasyn qaraý usynylady.

Buǵan deıin Memlekettik qyzmet isteri agenttiginiń tóraǵasy Darhan Jazyqbaı zań jobasynda memlekettik qyzmettiń mıssııasy, mindetteri men talaptary jańasha aıqyndalǵanyn atap ótken edi.

— Memleket basshysynyń «adam memleket úshin emes, memleket adam úshin» degen irgeli qaǵıdasy memlekettik apparattyń jumysyn ashyq, adamǵa baǵdarlanǵan sıpatta ilgeriletýdi talap etedi. Jańa zań jobasy memlekettik qyzmetshilerdiń minez-qulqynyń adamǵa baǵdarlanǵan úlgisin bekitýdi kózdeıdi. Otansúıgishtikti, ashyqtyq pen kásibılikti, klıentke baǵdarlaný men quqyq buzýshylyqtarǵa tózbeýshilikti qamtıtyn talaptardy zańnamalyq turǵydan bekitý josparlanýda», — degen edi Darhan Jazyqbaı.

Zań jobasynda kásibıliktiń, ádeptiliktiń, adamgershiliktiń, sondaı-aq memlekettik qyzmetshilerdiń memlekettik jáne qoǵamdyq múddelerge adaldyǵyn qamtamasyz etýge baǵyttalǵan minsiz bedel ınstıtýtyn engizý qarastyrylǵan. Minsiz bedelge qoıylatyn talaptar taǵaıyndaý kezinde qosymsha shekteýlerdi engizýdi kózdeıdi, al onyń bolýy memlekettik laýazymdarǵa taǵaıyndaý jáne qyzmette ilgerileý kezinde negizgi ólshemderdiń birine aınalady.

Elimizde memlekettik qyzmettiń gıbrıdtik modelin engizý sharalary aıasynda baǵalaý, oqytý jáne taǵylymdama nátıjelerin eskere otyryp, bir laýazym aıaysynda «B» korpýsy qyzmetshilerine deńgeıles kóldeneń ósý tetikterin qalyptastyrý josparlanǵan. Atalǵan norma memlekettik qyzmetshilerdiń kásibı ósýin qosymsha yntalandyrady. Zań jobasynda memlekettik qyzmetshilerge memleket pen qoǵamnyń múddelerin qorǵaý qajettiligi týyndaǵan jaǵdaıda jaýapkershilikten jáne bıýrokratııadan qaımyqpaı basqarýshylyq sheshimder qabyldaýǵa múmkindik beretin normalar da qarastyrylǵan. Jalpy, qujat memlekettik qyzmetti servıstik jáne halyqqa baǵdarlaný qaǵıdattaryna negizdelgen modelge kóshirýdi kózdeıdi.

Sonymen qatar Májilis birinshi oqylymda depýtattar bastamashy bolǵan eńbek zańnamasyn jetildirý máseleleri boıynsha zańnamalyq túzetýlerdi qaraıdy. Atap aıtqanda, Eńbek kodeksine qyzmetkerlerdiń zańdy múddelerin qorǵaýǵa baǵyttalǵan normalardy engizý usynylady. Onyń ishinde eńbek zańnamasynyń qaǵıdattary men kepildikterin eńbek salasynda ar-namys pen qadir-qasıetti qorǵaý týraly erejelermen tolyqtyrý kózdelgen. Túzetýler arqyly jergilikti atqarýshy organdardyń óńirlik deńgeıde áleýmettik áriptestikti uıymdastyrý, memlekettik eńbek ınspektsııasymen, jumyskerlerdiń jáne jumys berýshilerdiń ókilderimen ózara is-áreket jasaý, sondaı-aq áleýmettik áriptestik pen áleýmettik-eńbek qatynastaryn retteý jónindegi óńirlik úshjaqty komıssııalardyń qyzmetin qamtamasyz etý ókilettikteri bekitiledi.

Munan bólek, depýtattar jalpy otyrysta Qazaqstan Respýblıkasy men Ulybrıtanııa jáne Soltústik Irlandııa Qurama Koroldigi arasyndaǵy strategııalyq áriptestik pen yntymaqtastyq týraly kelisimdi qaraıdy.

Esterińizge sala ketsek, 2021 jyldyń 6 jeltoqsanynda Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev Qazaqstan men Ulybrıtanııa arasyndaǵy Strategııalyq áriptestik jáne yntymaqtastyq kelisimi jobasyn maquldaý týraly Jarlyqqa qol qoıǵan bolatyn.

— Qosa berilip otyrǵan bir jaǵynan Qazaqstan Respýblıkasy, ekinshi jaǵynan Ulybrıtanııa jáne Soltústik Irlandııa Birikken Koroldigi arasyndaǵy strategııalyq áriptestik pen yntymaqtastyq týraly kelisimniń jobasy maquldansyn, — delingen Prezıdent qol qoıǵan qujatta.

Kelisim jobasy 300 betten turady jáne saıasat pen ekonomıkadan bastap qaýipsizdik pen ekologııaǵa deıingi túrli salalardaǵy yntymaqtastyqty talqylaı otyryp, ondaǵan taraýdan turady.

Araǵa 3 jyl salyp, naqty aıtqanda 2024 jyldyń sáýirinde Ulybrıtanııanyń Syrtqy ister mınıstri Devıd Kemeron Astanaǵa saparmen keldi. Sol kezde atalǵan kelisimge qol qoıylǵan bolatyn. Mártebeli meımandy Aqorda tórinde qarsy alǵan Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev oǵan iltıpat bildire otyryp, onyń Qazaqstanǵa sapary ekijaqty qatynastardy damytýǵa tyń serpin berý turǵysynan máni zor ekenin aıtty.

— Bizdiń mańyzdy strategııalyq seriktesimiz — Ulybrıtanııamen aradaǵy ózara tıimdi yntymaqtastyqtyń qarqyndy damyp kele jatqanyna kóńilimiz tolady. Búgin Strategııalyq seriktestik jáne yntymaqtastyq týraly kelisimge qol qoıylǵanyn aıryqsha atap ótkim keledi. Bul jan-jaqty qujat bizdiń san qyrly baılanystarymyzdy keńeıtý úshin berik negiz qalaıtynyna senimdimin, — degen edi Prezıdent.

Ótken aptadaǵy Májilis otyrysynda TMD elderimen, sondaı-aq Ázerbaıjan, Ózbekstan jáne Tájikstanmen túrli baǵyttar boıynsha yntymaqtastyq aıasyndaǵy birqatar halyqaralyq qujat ratıfıkatsııalandy.

Naqty aıtqanda, palata aldymen «TMD-ǵa qatysýshy memleketterdiń radıatsııalyq jaǵdaı monıtorınginiń derekterimen almasý kezindegi ózara is-qımyly týraly kelisimdi ratıfıkatsııalaý týraly» Zańdy qabyldady. 

Ekologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstri Erlan Nysanbaevtyń aıtýynsha, usynylǵan kelisim jobasyna sáıkes, odaqtas memleketterge elimizdiń memlekettik radıatsııalyq monıtorıng júıesinen alynatyn derekter ǵana beriledi. Buǵan qosa kelisimdi iske asyrý barysynda normatıvtik-quqyqtyq aktilerdiń qabyldanýy qajet etilmeıdi.

— Atalǵan qujatty ratıfıkatsııalaý qajetti aqparatpen jedel almasýǵa, sondaı-aq adam ómirine, onyń densaýlyǵyna jáne qorshaǵan ortaǵa tóngen qaýipke shuǵyl den qoıý sharalaryn qabyldaýǵa múmkindik beredi, — dedi mınıstr.

Depýtattar qabyldaǵan kelesi Zań — «Ázerbaıjan Respýblıkasy, Qazaqstan Respýblıkasy jáne Ózbekstan Respýblıkasy arasyndaǵy jasyl energııany óndirý jáne berý salasyndaǵy strategııalyq áriptestik týraly kelisimdi ratıfıkatsııalaý týraly». 

Qujatty tanystyrǵan Energetıka mınıstri Erlan Aqkenjenovtiń atap ótýinshe, kelisim úsh el arasyndaǵy jańartylatyn energııa kózderiniń qazirgi áleýetin tıimdi paıdalanýǵa jáne jasyl ammıak pen sýtekti qamtıtyn ekologııalyq taza elektr energııasy saýdasyn damytýǵa, sondaı-aq eýropalyq naryqtarǵa eksportty keńeıtýge baǵyttalǵan. 

— Joba boıynsha Qazaqstan men Ózbekstannan Ázerbaıjanǵa Kaspıı teńiziniń túbine sý asty kabelin salý arqyly energııanyń jasyl túrlerin berý josparlanýda. Ol sondaı-aq osy energııany uqsas Qara teńiz jobasy arqyly Eýropa elderine eksporttaýǵa múmkindik beredi. Jobanyń negizgi maqsaty — Kaspıı teńiziniń túbine turaqty tok kabelin tóseý. Bul — Eýropalyq odaqtyń elektr naryǵyna tikeleı shyǵýǵa múmkindik beretin tehnıkalyq jaǵynan kúrdeli, biraq strategııalyq turǵydan qajet sheshim, — dedi ol.

Sonymen qatar depýtattar «Qazaqstan Respýblıkasy men Tájikstan Respýblıkasy arasyndaǵy odaqtastyq qatynastar týraly shartty ratıfıkatsııalaý týraly» Zańdy qabyldady. 

— Odaqtastyq qatynastar týraly shart Tájikstanmen qol jetkizilgen ózara is-qımyl deńgeıin quqyqtyq turǵyda bekitip, yntymaqtastyqtyń jańa baǵyttaryn damytý úshin berik saıası-quqyqtyq negiz qalyptastyrady. Geosaıası turaqsyzdyq jaǵdaıynda shart erejelerin iske asyrý óńirlik turaqtylyqty da nyǵaıtýǵa yqpal etedi. Elderimiz arasyndaǵy odaqtastyq qatynastardyń aıqyn dáleli retinde ótken jyly Tájikstannyń HHІ ǵasyrda Ortalyq Azııa damytý maqsatyndaǵy dostyq, tatý kórshilik jáne yntymaqtastyq týraly 5 jaqty shartqa qol qoıýyn atap ótýge bolady. Osylaısha Qazaqstan Ortalyq Azııa memleketteriniń basym bóligimen odaqtastyq qatynastar ornatyp otyr. Bul Qazaqstannyń syrtqy saıasat tujyrymdamasynyń maqsattary men mindetterine saı keledi, — degen edi qujatty tanystyrǵan Syrtqy ister mınıstriniń birinshi orynbasary Erjan Ashyqbaev.

Jalpy otyrys sońynda depýtattar jańa Konstıtýtsııa jobasyna qatysty pikir bildirdi. Atap aıtqanda, depýtat Nartaı Sársenǵalıev bul qujat Memleket basshysy bastamashy bolǵan saıası reformalardyń nátıjesi ekenin, ol qoǵamda jan-jaqty talqylanǵanyn atap ótti. Al Nıkıta Shatalov jahandyq turaqsyzdyq kezeńinde memlekettiń myqty bolýy erekshe mańyzdy ekenin aıta kelip, jańa Konstıtýtsııa jobasy Parlamenttiń rólin kúsheıtetinine, azamattardyń sheshim qabyldaýǵa qatysý joldaryn keńeıtetinine, eldiń uzaq jyldarǵa arnalǵan damý baǵdaryn aıqyndaıtynyna nazar aýdardy.