Májilistiń bir top depýtaty Petropavl qalasynyń ataýyn «Qyzyljar» dep ózgertý týraly másele kóterdi
ASTANA. Qyrkúıektiń 22-si. QazAqparat /Qanat Mámetqazyuly/ - Búgin QR Parlamenti Májilisiniń jalpy otyrysynda bir top depýtat Úkimet basshysy Kárim Másimovtiń atyna saýal joldady.
Onda halyq qalaýlylary Soltústik Qazaqstan oblysynyń ortalyǵy Petropavl qalasynyń ataýyn Qyzyljar dep ózgertý týraly másele kóterdi.
«Táýelsizdik alǵaly beri óshkenimiz janyp, ólgenimiz tirilip jatyr. Alaıda, sheshimin tappaǵan máseleler az emes. Mysaly, Petropavl qalasyna ejelgi «Qyzyljar» ataýyn qaıtarý týraly másele kóterilgeli birshama ýaqyt ótti. Elbasy N. Nazarbaev BAQ-qa bergen suhbatynda: «Elimizdiń zııaly qaýymy birazdan beri Petropavl, Pavlodar sekildi qalalardyń ataýlaryn ózgertsek degen usynystar aıtyp júr. Lenıngrad, Stalıngrad, Ýlıanovsk sekildi qalalar, basqa da jer attary ózgerip jatqanda, bul da oryndy usynys shyǵar. Jergilikti ákimshilikter men máslıhat depýtattarymen oılasyp kórý kerek, elmen birigip, aqyldasyp sheshetin másele», - dep, bárimizdi aqyl qosýǵa, izdeniske shaqyrǵan bolatyn. Sodan beri el tarıhyn qasterleıtin jandardyń eńbeginiń arqasynda biraz jaılar anyqtaldy. Petropavldyń túpki ataýy «Qyzyljar» ekenine anyq kóz jetkizildi», dedi depýtattar atynan saýaldy oqyp bergen Jarasbaı Súleımenov.
Onyń aıtýynsha, 1163-1763 jyldary aralyǵynda ómir súrgen «Elim-aı» dastanynyń avtory Qojabergen jyraýdyń «Qyzyljar» atty óleńi tabylǵan. Onda aqyn sol óńirde ákesi Tolybaı synshynyń «Qyzyljar» atty qystaýy bolǵanyn aıtady. Taǵy bir derek - Abylaı han óziniń 1759 jylǵy qazannyń 22-sinde ásker shebiniń komandıri polkovnık Rodınge jazǵan hatynda qazaqtardyń saýda-sattyqqa aralasýyna jaǵdaı jasaý jóninde ótinish bildirgen. Reseı Abylaı hannyń osy tilegin qanaǵattandyryp, 1759 jyldyń jeltoqsanynda dalalyqtarmen saýda-sattyq jármeńkesin ashý jóninde jarlyq shyǵarady. El ishinde bul «Qyzyljar jármeńkesi» dep atalady. Al 1925 jyly kommýnıstik partııa organy «Pravda» gazetinde Petropavldyń Qyzyljar bolyp ózgergeni týraly habar jarııalaǵan. Óıtkeni, osy jylǵy sheldiniń 18-inde Aqmola gýbernııalyq atqarý komıtetiniń (ol kezde Qyzyljar gýbernııa ortalyǵy bolǵan) tóralqasy Petropavldy resmı túrde «Qyzyljar» dep ataý týraly qaýly qabyldaıdy. Buny Qazaq Respýblıkasy ortalyq atqarý komıteti bekitedi. Bundaı qujattar Reseı muraǵatynan tabylǵan.
«Uly ǵalym Sh. Ýálıhanovtyń, ataqty jazýshy І. Esenberlınniń eńbekterinde de osyndaı naqty derekter az emes. Mine, osylardyń barlyǵy qalanyń ejelgi ataýy «Qyzyljar» bolǵanyn bultartpaı dáleldeıdi. Demek, qalaǵa óz ataýyn qaıtarý tarıhı ádildik. Jergilikti jerde oǵan qarsylyq bildirip jatqan eshkim joq. Taǵy bir ýáj - elimiz Ata zańymyzda jazylǵandaı zaıyrly memleket. Olaı bolsa, Qazaqstandaǵy strategııalyq mańyzy zor úlken aımaqtyń ákimshilik ortalyǵynyń din áýlıeleriniń ataýymen aıtylýy qısynǵa syımaıdy. Saıyp kelgende bul memleket quraýshy ulttyń namysyna tıetin, rýhyn jasytatyn, halqymyzdyń bodandyqta bolǵan sorly kezeńin elestetetin jaǵymsyz qubylys. Sondyqtan da, syrttan tańylǵan, el men jer tarıhyna eshbir qatysy joq ataýlardy ózgertýge ulttyq múdde dep qarap, zaman talabyna saı der ýaqytynda sheshken abzal», dedi depýtat.
Premer-Mınıstrden osy máselege qozǵaý salyp, buny Elbasy N. Nazarbaevtyń qaraýyna engizýdi suraǵan saýalǵa Májilistiń 20-dan astam depýtaty qol qoıǵan.
