Májiliste aýanyń lastanýy máselesine qatysty usynystar aıtyldy
NUR-SULTAN. QazAqparat – Májilistiń jalpy otyrysynda Eldos Abaqanov elimizdegi qalalarda aýanyń lastanýy máselesine qatysty tıisti sheshimder qabyldaý kerektigin aıtty, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
«Búgingi tańda qalalardaǵy aýanyń lastanýy dereý sheshýdi qajet etetin eń áleýmettik sezimtal máselelerdiń biri bolyp otyr. Ǵalymdardyń pikirinshe, aýanyń jahandyq lastanýy ómir súrý uzaqtyǵyn orta eseppen bir jylǵa qysqartady. Nashar aýa tynys alýdyń qıyndaýyna, entigý, jótel, júrek aýrýlary, ókpe qaterli isiginiń nasharlaýyna ákelýi múmkin. Aýa lastanýynyń teris áserin boldyrmaý úshin atmosferanyń jaı-kúıine lastanýdyń ekologııalyq monıtorıngisi júrgiziledi. Meniń oıymsha, halyqqa sapaly jáne senimdi ekologııalyq aqparat berý qorshaǵan ortany qorǵaý salasyndaǵy saıasattyń negizgi baǵyttarynyń biri bolýy kerek», – dep toqtaldy ol Ekologııa, geologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstriniń atyna joldaǵan depýtattyq saýalynda.
Onyń aıtýynsha, Qazaqstanda aýanyń turaqty lastaný dárejesin anyqtaý úshin atmosferanyń lastaný ındeksi boıynsha eseptelip (IZA), derekter «Qazgıdromet» bıýlleteninde jylyna tek bir ret qana jarııalanady. Al AQSh, Kanada, Qytaı, Eýropa elderinde halyqqa derekterdi usyný kezeńdiligi bir saǵattan bir táýlikke deıin maksımým bolatyn Aýa sapasynyń ındeksi (Air Quality Index) paıdalanylyp, negizinde kelesi lastaýshy zattar ólshenedi: RM2,5 jáne RM10 qatty bólshekteri, kúkirt dıoksıdi, azot dıoksıdi, ozon, kómirtegi oksıdi.
«Damyǵan elderde atmosfera sapasynyń kórsetkishteri turǵyndardy lastaný deńgeıi týraly jıi habardar etedi. Joǵaryda aıtylǵandardan Qazaqstan jalpy kórinisten anyqtalatyn zattardyń jıiligi men quramy boıynsha erekshelenedi dep aıtýǵa bolady. Sonymen qatar, 2015 jyly eski sanıtarlyq-epıdemııalyq normatıvterdiń ornyna lastaýshy zattardyń jańa shekti ruqsat etilgen kontsentratsııasy qabyldanǵanyn atap ótkim keledi. Onyń ishinde Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymynyń aýa sapasynyń usynylatyn parametrlerine sáıkes kelmeıtin RM2,5 jáne RM10 zııandy zattary úshin shekti ruqsat etilgen kontsentratsııalar engizilgen. Máselen, bizdiń normatıvterimizde joǵaryda keltirilgen PM2,5 boıynsha ortasha táýliktik kórsetkishter Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymy usynǵannan 28,5%-ǵa joǵary», - dedi E. Abaqanov.
Depýtat joǵaryda baıandalǵandy eskere otyryp, kelesi tıisti usynystardy jasady.
«Birinshiden, Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymy usynǵan parametrlerge RM2,5 jáne RM10 boıynsha shekti ruqsat etilgen kontsentratsııasyn sáıkestikke keltirý. Ol úshin Densaýlyq saqtaý mınıstrligimen birge aldaǵy ýaqytta qajetti ǵylymı jumys júrgizý arqyly qoldanystaǵy normatıvterge ózgerister men tolyqtyrýlar engizý kerek dep esepteımiz. Ekinshiden, azamattardy neǵurlym sapaly jáne ózekti ekologııalyq aqparatpen qamtamasyz etý, sondaı-aq lastanýdyń joǵary deńgeıi kezinde halyqtyń densaýlyǵyn qorǵaý úshin qajetti ádistemeni qabyldaý arqyly tıisti halyqaralyq tájirıbege sáıkes Aýa sapasynyń ındeksine (Air Quality Index) kóshýdi jedeldetýdi qarastyrýdy suraımyz», - dedi ol.
