Májiliste 2014 jylǵy respýblıkalyq bıýdjettiń atqarylýy týraly esepter qaralyp, Senatqa jiberildi

Bul týraly palatanyń baspasóz qyzmeti habarlady.

Halyq qalaýlylary «Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń jáne Respýblıkalyq bıýdjettiń atqarylýyn baqylaý jónindegi esep komıtetiniń 2014 jylǵy respýblıkalyq bıýdjettiń atqarylýy týraly esepterin» tyńdap, jan-jaqty talqylady.

Atalǵan másele boıynsha Qazaqstan Respýblıkasynyń Qarjy mınıstri Baqyt Sultanov, Respýblıkalyq bıýdjettiń atqarylýyn baqylaý jónindegi esep komıtetiniń tóraǵasy Qozy-Kórpesh Jańbyrshın negizgi, al, Májilistiń Qarjy jáne bıýdjet komıtetiniń múshesi Quttyqoja Ydyrysov qosymsha baıandama jasady.

Baqyt Sultanovtyń aıtýynsha, 2014 jylǵy respýblıkalyq bıýdjet teńgerimdi atqaryldy. Shamamen 6 trln. teńge túsimder, 7,1 trln. teńge shyǵystar jáne 1,1 trln. teńge tapshylyq kóleminde baǵalanyp otyr.

Atqarylý paıyzdary aldyńǵy jyldardan artyp, barlyq áleýmettik mindettemeler tolyq qarjylandyrylǵan.

Sondaı-aq jańa ınvestıtsııalyq jobalar men bıznes sýbektilerin qoldaý jónindegi jobalarǵa serpin berilgen.

Qarjy mınıstri respýblıkalyq bıýdjettiń tıimdiligin arttyrý maqsatynda májilismender jıi kóteretin mańyzdy suraqtardy nazarǵa alyp, atqarylyp jatqan aýqymdy jumystardy jeti baǵytqa bólip atap ótti. Olar kiristerdiń atqarylmaýyna áser etken faktorlar, artyq tólemge jáne beresige, qosylǵan qun salyǵyn qaıtarýǵa baılanysty ahýal jáne jalǵan kásipkerlikti qamtıtyn kirister jáne olardy ákimshilendirý, bızneske jaǵdaı jasaý, jalǵan kásipkerlikke jol bermeý jáne syrtqy saýdanyń ekonomıkamyzǵa jáne bıýdjetke tıimdiligin arttyrýdy kózdeıtin kirister boıynsha rezervter, kvazısektordyń qarajatty maqsatty jáne tıimdi jumsaýyn baqylaıtyn kvazımemlekettik sektordyń kassalyq, bıýdjet jáne Ulttyq qor arqyly túrli sektorlardy qoldaýǵa qarjy bólinetin sýbsıdııalar men jeńildikti kredıtterdiń qol jetimdiligi men tıimdiligi, memlekettik organdardyń bıýdjetterdi ıgerýi, úkimettik borysh, kepildikter, debıtorlyq jáne kredıtorlyq bereshekterdi qamtıtyn qarjylyq mindettemeler, sondaı-aq, strategııalyq josparlardyń nysanaly ındıkatorlaryna qol jetkizý máseleleri.

Aıtylǵandardyń barlyǵy bıýdjet zańnamasyn jetildirý aıasynda aldaǵy ýaqytta da jan-jaqty taldanyp, talqylanatyn bolady.

Al, Qozy-Kórpesh Jańbyrshınniń baıandamasynda bıýdjet kiristeriniń atqarylý problemalary, baǵdarlamalyq jáne strategııalyq qujattardyń tıisti deńgeıde ázirlenbeýi jáne olardyń jetkilikti túrde tıimdi iske asyrylmaýy, bıýdjet qarajatynyń ıgerilýi, kvazımemlekettik sektor sýbektileriniń qyzmetindegi kemshilikter, ortalyq jáne jergilikti deńgeılerdegi ınvestıtsııalyq jobalardyń iske asyrylýy kezindegi problemalar, bıýdjetaralyq qatynastardyń jetildirilmeýi jáne transfertterdi paıdalaný kezindegi júıeli problemalar sandyq kórsetkishtermen aıtyldy.

Jalpy alǵanda esepti jyly 2 memlekettik jáne 15 salalyq baǵdarlamanyń iske asyrylýyn baǵalaýdyń qorytyndysy boıynsha 127,7 mlrd. teńgege bıýdjet jáne ózge de zań buzýshylyqtar anyqtaldy, 56 mlrd. teńge tıimsiz paıdalanylǵan. Esepteýler boıynsha, nátıjelilik prıntsıpi oryndalmaǵan jalpy soma 378,5 mlrd. teńgeni quraǵan.

Mańyzdy qujat boıynsha Májilis depýtattaryn alańdatqan máseleler az bolmady. Halyq qalaýlylary ózekti suraqtardy alǵa tartyp, synı pikirler aıtyp, naqty usynystaryn jetkizdi.

Májilis Tóraǵasy Qabıbolla Jaqypov bıýdjettiń oryndalýy men jetispeýshiligine qatysty máselege aıryqsha nazar aýdara kelip, bul suraqtyń jyl saıyn kóteriletindigin, endi Úkimet pen Ulttyq kompanııa múshelerinen burynǵydan da qatań suranys talap etý qajettiligin atap ótti.

Uzaq talqylaýdan soń Májilis qujatty Senatqa jiberý týraly qaýly qabyldady.

Jalpy otyrysta Sot júıesi men sýdıalarynyń mártebesi týraly konstıtýtsııalyq zańǵa ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly zań jobasy talqylanyp, maquldandy.

Konstıtýtsııalyq zań jobasynda sýdıalardy zeınetaqymen qamsyzdandyrý ınstıtýtyn qaıta uıymdastyrý arqyly otstavkadaǵy sýdıalardyń ómir boıǵy qamtylymyn engizý kózdeledi.

Bul tólemder aı saıyn júzege asyrylady jáne olarǵa salyq salynbaıdy. Mundaı tólemderdiń mólsheri sýdıanyń sońǵy atqarǵan laýazymy boıynsha laýazymdyq jalaqysynan paıyzdyq araqatynasta belgilenedi. Bul rette, sýdıalar úshin respýblıkalyq bıýdjet esebinen qosymsha mindetti zeınetaqy jarnalary alyp tastalady.

Sondaı-aq májilismender «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir konstıtýtsııalyq zańdaryna azamattyq protsestik zańnamany jetildirý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasyn maquldady.

Konstıtýtsııalyq zańnyń jobasynda saılaý týraly jáne sot júıesi men sýdıalarynyń mártebesi týraly Konstıtýtsııalyq zańdarǵa atalǵan konstıtýtsııalyq zańdardyń normalaryn Azamattyq protsestik kodeks jobasynyń erejelerine sáıkes keltirýge baǵyttalǵan túzetýler engizý kózdeledi.

Azamattyq sot isin júrgizý taraptardyń jaryspalylyǵy men teń quqylyǵy negizinde júzege asyrylady. Bul rette taraptar teń protsestik quqyqtardy paıdalanady jáne olardyń teń protsestik mindetteri bolady.

Sot sheshimine shaǵym jasaý múmkindigi shyǵarylǵan sheshimniń sıpatyna baılanysty bolmaıdy. Taraptar - aryz berýshi de, jaýapker de (memlekettik organ, jergilikti ózin-ózi basqarý organy, saılaý komıssııasy, laýazymdy adam) teń jaǵdaıda bolýǵa tıis.

Osy kúni Májilis «Quqyqtyq aktiler týraly» Zań jobasyn ilespeli túzetýlermen birinshi oqylymda maquldady.

Zań jobasy quqyqtyq aktilerdi eki topqa - normatıvtik quqyqtyq jáne normatıvtik emes quqyqtyq aktilerge bóledi. Normatıvtik quqyqtyq aktiler retinde qazirgi tańda qoldanylyp júrgen normatıvtik quqyqtyq aktiler men olardyń túrleri, normatıvtik emes quqyqtyq aktiler tobyna normatıvtik quqyqtyq aktilerdi resmı túsindirý aktileri, jeke-dara qoldanylatyn quqyqtyq aktiler, memlekettik josparlaý júıesi salasyndaǵy quqyqtyq aktiler jatqyzyldy.

Zań jobalaý qyzmetin josparlaýdyń jańa nysany - Parlament saılanymynyń kezeńine arnalǵan zań shyǵarý jumysynyń tujyrymdamalyq josparyn engizý usynylyp otyr.

Qujatty talqylaý barysynda Májilis depýtattarynan, turaqty komıtetter men zańnama bóliminen barlyǵy 200-den astam eskertpeler men usynystar túsken.

Al, ilespeli qujat qoldanystaǵy zańnamalyq aktilerdi «Quqyqtyq aktiler týraly» Zań jobasyna sáıkes keltirýge baǵyttalǵan.

Jalpy otyrysta Májilis depýtattary birqatar ratıfıkatsııalyq qujattardy qarap, oń baǵa berdi. Atap aıtatyn bolsaq, «Azamattyq nemese saýda isteri boıynsha sot qujattary men sottan tys qujattardy shetelde tapsyrý týraly konventsııany ratıfıkatsııalaý týraly».

Konventsııa 1965 jylǵy 15 qarashada Gaagada jasalǵan. Ol azamattyq nemese saýda isteriniń sot qujatyn nemese sottan tys qujatty shetelge berý jáne tapsyrý úshin jiberý qajet bolatyn barlyq jaǵdaılarynda qoldanylady.

Konventsııaǵa sáıkes árbir ýaǵdalasýshy memleket basqa ýaǵdalasýshy memleketterden kelip túsetin qujattardy tapsyrý týraly suraý salýdy qabyldaý jáne qaraý mindeti júkteletin ortalyq organdy taǵaıyndaıdy.

«Kaspıı teńiziniń sý bıologııalyq resýrstaryn saqtaý jáne utymdy paıdalaný jóninde kelisimdi ratıfıkatsııalaý».

Kelisim Kaspıı teńiziniń sý bıologııalyq resýrstaryn saqtaý jáne utymdy paıdalaný, onyń ishinde birlesken sý bıologııalyq resýrstaryn basqarý maqsatynda jasalǵan.

Osy Kelisimniń maqsattaryna qol jetkizý úshin taraptar birlesken Komıssııa qurady.

Taraptar birlesken sý bıologııalyq resýrstaryn kásiptik aýlaýdy Komıssııa belgilegen biryńǵaı ólshem-sharttar negizge alynyp aıqyndalǵan jalpy jol beriletin aýlaý, ulttyq kvotalar, biryńǵaı retteý sharalary, zańsyz kásiptik aýlaýǵa qarsy kúres jónindegi ózara mindettemeler jáne ósimdi molaıtý jónindegi sharalar negizinde júzege asyrady.

Osy kúni ratıfıkatsııalanǵan Qazaqstan men Reseı arasyndaǵy Baıqońyr qalasynyń bilim berý uıymdaryn berý týraly úkimeteralyq kelisim boıynsha Reseı Baıqońyr qalasynyń Reseı Federatsııasy ıýrısdıktsııasyndaǵy bilim berý uıymdaryn beredi, al, Qazaqstan osy Kelisimniń qosymshasy jáne ajyramas bóligi bolyp tabylatyn tizbege sáıkes bilim berý uıymdaryn Qazaqstannyń ıýrısdıktsııasyna qabyldap alady.

Taraptar bilim berý uıymdaryn qabyldap alýdy-berýdi júzege asyrý úshin birlesken komıssııa qurady.

Sonymen qatar, osy kúni Májilis munaı ónimderiniń jekelegen túrlerin óndirýdi jáne olardyń aınalymyn memlekettik retteýge qatysty, sondaı-aq, Qazaqstan men Lıtva arasyndaǵy adamdardyń readmıssııasy týraly úkimetaralyq kelisimdi, Qazaqstan men Reseı arasyndaǵy readmıssııa týraly kelisimdi jáne ony iske asyrý tártibi týraly atqarý hattamasyn ratıfıkatsııalaýǵa baılanysty zań jobalaryn jumysqa qabyldady.