Májilis múlikti jarııa etýge baılanysty raqymshylyq týraly zań jobasyn ekinshi oqylymda maquldady

Atalǵan qujat Memleket basshysy N.Nazarbaevtyń Úkimetke júktegen tapsyrmasynyń negizinde ázirlengen. Zań jobasyna sáıkes, jarııa etý nysandaryna baǵaly qaǵazdar, zańdy tulǵanyń jarǵylyq kapıtalyndaǵy qatysý úlesteri, qurylys normalary men qaǵıdalaryna sáıkes keletin qurylystar men ǵımarattar, tıesili emes tulǵaǵa rásimdelgen qurylystar, sonymen qatar, Qazaqstannan tysqary aýmaqtardaǵy jyljymaıtyn múlikter jatady.

Alaıda, jekelegen qylmystardy jasaý nátıjesinde alynǵan múlikter jarııa etýge (zańdastyrýǵa) jatpaıdy. Máselen, jeke adamǵa qarsy jáne adamnyń konstıtýtsııalyq jáne basqa da quqyqtary men bostandyqtaryn buza otyryp alynǵan múlikter, konstıtýtsııalyq qurylym men memlekettik qaýipsizdikke qarsy qylmystyq jolmen alynǵan kirister, sondaı-aq sybaılas jemqorlyq jáne basqa da quqyq buzýshylyq pen memlekettik qyzmet múddesine qaıshy qylmystar jasaý boıynsha alynǵan múlikter raqymshylyqqa jatpaıdy.

Toqtala ketetin jaıt, jarııa etý negizinen eldiń ekonomıkalyq aınalymyna qosymsha qarjy qarajaty men múlikterdi tartý maqsatyn kózdeıdi. Bul rette zańdastyrylǵan qarajat pen múlikter salyq salý maqsattary úshin tabys retinde qarastyrylmaıdy, soǵan sáıkes olarǵa tabys salyǵy da salynbaıtyn bolady. Budan bólek, jarııa etilgen múlik sýbektileri qylmystyq jáne ákimshilik jaýapkershilikten bosatylady.

Aıta keterligi, zań jobasymen jarııa etýdiń tetikteri men quraldary da aıqyndalyp otyr. Máselen, qarajat pen múlikke raqymshylyq boıynsha birinshiden jarııa etilgen qarajattardy ekinshi deńgeıli bankterden ashylǵan arnaıy jınaq shottaryna aýdarýǵa bolady. Atalǵan qarajatty onyń ıeleri ekinshi deńgeıli bankterde ashylǵan joǵaryda aıtyp ótken shottarda bes jyl boıy saqtap jáne sol arqyly naryqtyq stavkalarǵa sáıkes, syıaqylar ala alady. Ekinshiden, qarajatty merziminen buryn paıdalanýdy kózdeıtinder memlekettik baǵaly qaǵazdardy, ekinshi deńgeıli bankterdegi, ulttyq basqarýshy holdıngter men damý ınstıtýttarynyń oblıgatsııalaryn, «Halyqtyq ІRO» baǵdarlamasy aıasynda satylatyn jáne Qazaqstan qor naryǵyna shyǵarylatyn baǵaly qaǵazdar men aktsııalardy ıelený jolymen ekonomıkaǵa tikeleı ınvestıtsııalaı alady. Budan bólek, raqymshylyq arqyly zańdastyrǵan qarajattardy jekeshelendirýdiń ekinshi tolqyny aıasyndaǵy nysandardy satyp alýǵa jumsaýǵa da múmkindik týady. Al eger azamattar ózderiniń raqymshylyq aıasynda zańdastyrǵan qarajattaryn joǵarydaǵy ınvestıtsııalaý mehanızmderine paıdalanǵysy kelmese, onda óz qarajatyn qalaýynsha jumsaı alady. Degenmen, olarǵa osyndaı qarajatty tóleý barysynda ekinshi deńgeıli bankter jarııa etiletin qarajattyń jalpy somasynan 10 paıyzy mólsherin ustap qalatyn bolady.