Májilis depýtaty Barsakelmes qoryǵyna qatysty ekologııalyq másele kóterdi
ASTANA. Qazannyń 29-y. QazAqparat - Májilis depýtaty Qylyshbaı Bısenov QR Premer-Mınıstri Kárim Másimov myrzaǵa joldaǵan saýalynda Barsakelmes qoryǵyna qatysty másele qozǵady,
dep habarlaıdy QazAqparat.
Barsakelmes memlekettik tabıǵı qoryǵy, onyń ishinde Barsakelmes jarty araly, burynǵy araldar Qasqaqulan, Uzynqaıyrdy qosa alǵanda, Aral teńiziniń shyǵys jaǵalaýynyń soltústik bóliginde ornalasqan.
Úkimettiń 2005 jylǵy qarashanyń 25-degi «Memlekettik qoryqqa jer telimderin turaqty paıdalanýǵa berý týraly» qaýlysymen «Barsakelmes» pen «Qasqaqulan» telimderi engizilgen, al tehnıkalyq-ekonomıkalyq negizdememen belgilengen jáne shalshyqty-batpaqty jerler bolyp tabylatyn «Delta» telimin bólý Kókaral bógetin jáne Aqlaq sý tospasyn salýǵa baılanysty toqtatylǵan bolatyn.
Bóget pen sýtospasyn salǵannan keıin qazirgi kishi delta sý astynda qalady da, onyń ornyndaǵy taıyz sýǵa sý qustarynyń turaqtanýyna qolaıly qamys pen shópter tolady. Ózen ańǵarynda aqyryndap gıgromezofıtti shabyndyqty-toǵaıly ósimdikter, ári soǵan sáıkes jabaıy janýarlar, onyń ishinde sýmańy jáne orman qustary bar jańa delta qalyptasady. Teńiz mańy jaǵyndaǵy deltalyq kólder men taıyz sýlar da balyqtardyń ýyldyryq shashatyn jerlerine aınalady.
Depýtattyń aıtýynsha, qazirgi ýaqytta bul sharýashylyq qyzmet júrgizý, ıaǵnı ań-qus aýlaý, balyq aýlaý, shóp shabý, otyn daıyndaý, mal jaıý men brakonerliktiń eń qolaıly jeri bolyp otyr. Ekojúıe quramy men qurylymdy qaıta qurý jaǵdaıynda, bóget pen Aqlaqty iske qosqannan keıin qarqyndy antropogendik áseri shalshyqty-batpaqty jerlerdiń turaqty degradatsııalaný úderisine ákelýi múmkin.
Qoryq jaǵdaıynda Kishi Aral men kólder júıesiniń tutastyǵyn turaqty damytý úshin olardy saqtap qalýdyń, jáne kásipshilik faýna túrleriniń damýyn ustap turý men jańǵyrtýdyń birden-bir kepili.
Dalalyq Qazaqstanda shalshyqty-batpaqty jerler sonshalyqty mol emes. Desek te, Qazaqstan jabaıy qustardyń maýsymdyq kelý-qaıtý jolynda mańyzdy tranzıttik bólik bolyp tabylady. Osy ólkeni bir kezderi mekendegen 300-den astam qus túrinen qazir 178-i ǵana bar.
Syrdarııa ózeniniń Kishi Aralǵa quıar tusy asa mańyzdy bolyp tabylady. Munda Halyqaralyq Qyzyl kitapqa engizilgen kóptegen qus túrlerin, atap aıtqanda buırabas jáne qyzǵysh birqazandar, aqqýlar, kókqutandardy, úırekterdiń, qazdardyń sırek kezdesetin túrlerin kezdestirýge bolady.
«Osy óńirdiń ǵajaıyp flora men faýnasyn saqtaýǵa degen alańdaýshylyq pen Dúnıejúzilik Banktiń «Syrdarııa ózeniniń arnasyn retteý jáne Soltústik Araldy qalpyna keltirý» jobasyn júzege asyrýdy eskere otyryp, balyq qorlaryn aıaýsyz tonaý, qurtýdy boldyrmaýdyń, bıologııalyq resýrstardy saqtap, tepe-teńdikte paıdalaný, ylastanýyn tómendetýdiń túbegeıli sharalaryn qabyldaý qajet.
Barsakelmes memlekettik tabıǵı qoryǵynyń aýmaǵyn keńeıtý týraly Úkimet qabyldaǵan sheshim Qazaqstannyń shóleıttenýimen kúres, bıoalýantúrlilikti saqtaý jáne klımattyń ózgerýimen kúres jónindegi BUU Konventsııasynyń mindettemelerin oryndaýyna baǵyttalǵan. Qoryqqa shalshyqty-batpaqty jerlerdi qosyp berý Ramsar Konventsııasynyń mindetterin sheshedi», dedi Q. Bısenov.
Depýtat Úkimet basshysynan shalshyqty-batpaqty jerler bolyp tabylatyn «Delta» telimin Barsakelmes qoryǵyna qosyp berýge yqpal etýin surady.
