Majarstandyq ýnıversıtet eýropalyq bilim berýdiń laıyqty úlgisi

BҰҰ stıpendıaty, Etvesh Lorand atyndaғy Býdapesht ýnıversıtetiniң tүlegi, PhD, L.N.Gýmılev atyndaғy EҰÝ halyқaralyқ қatynastar kafedrasynyң oқytýshysy Kәmıla Sherııazdanova osylaı dep sanaıdy.- Өziңiz jәne otbasyңyz týraly aıtsaңyz? Majarstanda oқýғa ne sebep boldy?- Men 1979 jyly Almaty қalasynda ғalymdar otbasynda dүnıege keldim ? әkem professor, fızıka-matematıka ғylymdarynyң doktory, al anam ? psıhologııa ғylymdarynyң doktory, sondyқtan da maғan ғylym jolyn taңdaýdy құdaı bұıyrғan dep tүsinemin. 1996 jyly aғylshyn tilinde damytyp oқytatyn mektepti bitirgen soң, men BҰҰ stıpendııasyn ұtyp aldym jәne sol jyly Býdapeshtegi ıAnosh Kodolanı atyndaғy Majar tili ınstıtýtyna joldama aldym.- Majar tili әlemdegi eң қıyn tilderdiң biri dep aıttyңyz. Ony Siz қalaı jaқsy meңgerip aldyңyz?Iıa, majar tili orys jәne қytaı men fın-ýgor tobyna қatysty tilderge қaraғanda sırek kezdesetin til retinde sanalady. On aı ishinde barlyқ tyңdaýshylar majar tilin jetik meңgerip shyқty. Әrıne, men, tildi tereң meңgerýge «tolyқ siңirý» әdisi kөp kөmektesti dep oılaımyn, bұl өte tıimdi boldy da. Tildi jetik meңgerýge қorshaғan ortanyң da septigi az bolmady. Shynyn aıtқanda, men osy eldi jәne onyң salt-dәstүrin jaқsy kөrip kettim.Al, Etvesh Lorand atyndaғy Býdapesht ýnıversıtetiniң memleket jәne құқyқ fakýltetine men 1997 jyly tүstim. Oқýdyң alғashқy jyldary majar tilindegi lektsııany ұғyp tүsiný oңaıғa tıgen joқ, alaıda az ýaқyt өtpeı-aқ, biz bұl tildi tereң meңgere bastadyқ. Degenmen, қıyndyққa tөzýge bolady dep tekke aıtylmasa kerek. Býdapeshtte osy tildi үırenýge jұmsalғan 7 jylymdy tekke ketti dep aıta almaımyn. Bұl tilde sөılemegenime de bes jyldan astam ýaқyt өtti. - Sizdiң kәsibı қyzmetiңiz týraly bilgimiz keledi? Siz қandaı қıyndyқtarmen kezdestiңiz jәne olardy қalaı jeңe aldyңyz?- 2003 jyly zaң jәne saıası ғylymdarynyң doktory dәrejesinde oқýdy aıaқtadym. Atalғan dıplom ҚR Bilim jәne ғylym mınıstrliginde ıýrısprýdentsııa magıstriniң akademııalyқ dәrejesi retinde tirkeldi.Men kөptegen «bolashaқtyқtardyң» oқýdan keıin өz otanynda jұmys taba almaıdy degen sөzderimen kelisemin. Meniң ұққanym 3 jyldyқ jұmys tәjirıbeң bolmasa, zaңger bolyp ornalasý elimizde өte қıyn eken. Onyң үstine meniң өz dıplomymdy қýattaýym da әjepteýir қıyndyқ boldy. Bұl jerde Memlekettik қyzmet agenttiginiң de pysyқtaıtyn mәseleleri bar, dep oılaımyn.Sondyқtan da men өz қyzmetimdi Қazaқ memlekettik gýmanıtarlyқ-zaң ýnıversıtetinde psıhologııalyқ zertteý ortalyғynyң ғylymı қyzmetkeri dәrejesinen bastadym. 2004 jyldan bүgingi kүnge deıin L.Gýmılev atyndaғy EҰÝ-da halyқaralyқ қatynastar kafedrasynyң aғa oқytýshysy bolyp қyzmet atқaramyn. «Ortalyқ Azııadaғy halyқaralyқ ұıymdardyң қyzmeti», «Әlemdik yқpaldasý үderisi», «Dıplomatııalyқ hattama jәne etıket» taқyrybyna lektsııalar oқımyn. Sondaı-aқ ҚR Prezıdenti janyndaғy memlekettik basқarý akademııasynyң syrtқy saıasat jәne dıplomatııa ınstıtýty kafedrasynda aғa oқytýshy қyzmetin қosa atқaramyn. «Halyқaralyқ қatynastar» mamandyғy boıynsha 8 magıstr daıyndadym. 2005 jyly «Saıası ғylymdar» mamandyғy boıynsha doktorantýraғa tүstim. Doktorantýrany өtý kezinde eki ret Parıj қalasyndaғy (Frantsııa),Әleýmettik-қoғamdyқ ғylymdar joғary mektebinde (EHESS), sondaı-aқ Shyғys tilderin oқytý jәne өrkenıetter ұlttyқ ınstıtýtynda (INALCO) oқyp қaıttym. Өtken jyly «Ortalyқ Azııadaғy yқpaldastyқ үderister: mәseleleri men keleshegi» taқyrybyna dıssertatsııa қorғadym, sodan keıin maғan «Saıasattanýshy» mamandyғy boıynsha fılosofııanyң akademııalyқ doktory dәrejesi PhD berildi. 1 monografııanyң («Ortalyқ Azııa қazirgi zamanғy yқpaldastyқ damý serpininde - ҚR Prezıdenti janyndaғy memlekettik basқarý akademııasy, 2008, - 308 b.) jәne 2008-2010 jyldarғa arnalғan ҚR Bilim jәne ғylym mınıstrliginiң daryndy jas ғalymdardyң memlekettik ғylymı stıpendııasyna baılanysty 30-dan astam ғylymı maқala jarııaladym. - Jastarғa қandaı tilek aıtar ediңiz?- Bizdiң elimizde bilimdi jәne eңbek sүıgish jastarғa қaıda bolsyn esik ashyқ. Shyғyseýropalyқ ýnıversıtetter jaқsy өmirlik joldamalar bere alady. «Өmir mektebi» atalatyn tabaldyryқtan өtkenim үshin, shet elde bilim alғanyma esh өkinbeımin. Әrıne, қıyndyқtar boldy, biraқ, bұl eshқandaı қazynaғa bergisiz stýdenttik shaқ boldy. Shet elderde oқý өte қyzyқty jәne paıdaly, onyң үstine ataғy tanymal Ortalyқ jәne Shyғys Eýropada negizi HVІІ ғasyrda қalanғan oқý oryndarynda bilim alsaң onyң jөni de mәni, de tipti basқasha. Bұl jaқsy bilim alýdyң kөrsetkishi ғana emes, kөkjıegiңdi keңitip, jan-jaқty damýdy қamtamasyz etedi. Men oқytýshylyқ қyzmetimde E.Lorand atyndaғy ýnıversıtette alғan eýropalyқ bilimim men sonda jınaқtaғan mol tәjirıbemdi paıdaғa asyryp jatyrmyn.