Máslıhat bıznes shyǵynyn azaıtatyn sheshimdi qalaı qabyldady
QYZYLORDA. KAZINFORM - Astana, Almaty jáne Shymkent qalalaryn qosa alǵanda 13 óńirdiń máslıhattary salyq mólsherlemesin tómendetýdi tolyq qoldady. Jańa Salyq kodeksine sáıkes máslıhattar jyl saıyn 1 jeltoqsanǵa deıin arnaıy salyq rejımi mólsherlemesin retteýge quqyly. Kazinform tilshisi salyq mólsherlemesin qysqartýdyń tıimdiligi, mańyzdy sheshim qabyldaýdaǵy máslıhattardyń róli jóninde Qyzylorda oblystyq máslıhatynyń tóraǵasy Murat Tileýimbetovpen suhbat qurdy.
— Jeńildetilgen deklaratsııa negizinde oblysta 2026 jyldan bastap arnaıy salyq rejımi boıynsha mólsherleme 2%-ǵa tómendetilgeni belgili. Kásipkerler úshin, shaǵyn jáne orta bıznes úshin munyń qandaı tıimdi jaqtary bar?
— Memleket basshysy 2025 jyldyń 18 shildesinde salyqtyq ákimshilendirýdi jappaı jeńildetýdi kózdeıtin jańa Salyq kodeksine qol qoıdy. Soǵan sáıkes shekti kirisi 600 myń AEK-ten aspaıtyn kásipkerlik sýbektileri úshin ońaılatylǵan deklaratsııa negizinde arnaýly salyq rejımin (ASR) qoldaný engizildi. Bul salyq rejıminiń mólsherlemesin qyzmet túrine jáne obektiniń turǵan jerine qaraı jergilikti ókildi organdarǵa, ıaǵnı máslıhattarǵa 50%-dan aspaıtyn mólsherde tómendetýge nemese arttyrýǵa quqyq beredi.
Memleket basshysynyń bastamasyn tolyq qoldap, Qyzylorda oblysynyń jergilikti ókildi organdary ońaılatylǵan deklaratsııa negizinde ASR mólsherlemesin 4%-dan 2%-ǵa deıin tómendetý jóninde sheshim qabyldady. Bul — bıznestiń shyǵynyn azaıtýǵa baǵyttalǵan mańyzdy qadam. Ol boıynsha kásipker tapqan tabysynyń salyqqa az bóligin tólep, qalǵan qarjyny óz isin damytýǵa baǵyttaı alady.
Mysaly, jyldyq tabysy 30 mln teńge bolatyn kásipker buryn 3% mólsherlememen 900 myń teńge tólese, endi 2% mólsherlememen 600 myń teńge tóleıdi. Bul qarajat onyń óz isin damytýǵa qosymsha múmkindik beredi. Onyń ishinde jalaqyny kóterý, jańa jumys oryndaryn ashý, qural-jabdyq alýǵa nemese qyzmet sapasyn jaqsartý bar.
Salyq tóleý jylyna 2 ret júrgiziledi. Býhgalterlik esepke 135 myń AEK-ke deıingi kirisi bar jeke kásipkerler (shamamen 550 mln teńge) mindetti emes. Sonymen qatar jaldamaly qyzmetkerler sanyna shekteý joq, qosylǵan qun salyǵy men áleýmettik salyqtan bosatylady. Bul Úkimet tyıym salǵan qyzmet túrlerin qospaǵanda barlyq qyzmet túrlerine qoldanylady.
— Máslıhattarǵa salyq rejımin tómendetýge múmkindik berý arqyly ne utamyz?
— Árbir ákimshilik-aýmaqtyq birliktiń áleýmettik-ekonomıkalyq jaǵdaıy men damý erekshelikteri jergilikti ókildi organdarǵa — máslıhattarǵa jaqsy tanys. Osyǵan baılanysty qoldanystaǵy zańnama aıasynda máslıhattarǵa salyq rejımin tómendetý quqyǵyn berý jergilikti jerdiń naqty qajettilikterine beıimdelgen sheshimder qabyldaýǵa múmkindik beredi.
Salyqtyq júktemeni azaıtý arqyly kásipkerlikti damytýǵa qolaıly jaǵdaı jasalady. Al bul jańa jumys oryndarynyń ashylýyna, halyqtyń jumyspen qamtylý deńgeıiniń artýyna yqpal etedi. Sonymen qatar básekelestiktiń kúsheıýi taýarlar men kórsetiletin qyzmetterdiń sapasyn arttyryp, olardyń qoljetimdiligin qamtamasyz etedi.
— Mundaı sheshim elimizdiń birqatar óńirinde qabyldandy. Máslıhattar úshin qandaı qıyndyqtar boldy, jan-jaqty zertteý nátıjesi neni kórsetti?
— Ońaılatylǵan deklaratsııa negizindegi arnaýly salyq rejıminiń mólsherlemesin tómendetý týraly sheshim qabyldaýda máslıhattar úshin negizgi qıyndyq jergilikti bıýdjetke túsetin túsimderdiń qysqa merzimde azaıý qaýpin baǵalaý boldy. Sondaı-aq jeńildiktiń shaǵyn jáne orta bızneske naqty áserin boljaý qajettiligi týyndady. Osyǵan baılanysty salyq organdarymen, kásipkerlermen jáne sarapshylarmen talqylaýlar júrgizildi. Jan-jaqty taldaý nátıjesi bul sharanyń shaǵyn jáne orta kásipkerliktiń belsendiligin arttyratynyn kórsetti. Atap aıtqanda, salyqtyq tártip jaqsaryp, kóleńkeli aınalym azaıdy, jańa jumys oryndary ashyldy. Orta merzimdi kezeńde salyq bazasynyń keńeıýi esebinen bıýdjetke túsetin túsimderdiń qaıta ósýi qamtamasyz etildi.
— Bul bastamany kimder kóterdi jáne qandaı dáıekti dálelder usyndy?
— 2026 jyldyń 1 qańtarynan bastap bólshek salyqtyń ASR qoldanýdy toqtatýyna oraı Qazaqstannyń «Aqjol» demokratııalyq partııasy, «Respublica» partııasy jáne «Atameken» kásipkerler palatasy ońaılatylǵan deklaratsııa negizinde ASR mólsherlemesin 50%-ǵa tómendetý máselesin jergilikti máslıhattardyń qaraýyna engizýdi usyndy. Usynys qala jáne barlyq aýdan ákimdiginiń qaraýyna joldanyp, jergilikti ákimdikter tıisti máslıhattardyń tómendetý jónindegi sheshim jobalaryn ázirledi. Sheshim jobalary «Ashyq NQA» portalyna, memlekettik organdardyń ınternet resýrsyna, jergilikti baspa basylymdaryna jarııalandy. Qoǵamdyq jáne saraptamalyq keńes talqylaýlarynan ótip, tıisti qorytyndylar alynǵannan keıin jergilikti ókildi organdardyń qaraýyna engizildi.
— Salyq mólsherlemesin tómendetý múmkindigin máslıhatqa berý onyń quzyretin keńeıtti deı alamyz ba?
— Máslıhattardyń quzyreti keńeıdi dep tolyq aıtýǵa bolady. Buryn salyq máseleleriniń basym bóligi ortalyq deńgeıde sheshilse, endi jergilikti ókildi organǵa naqty tetik berilip otyr. Máslıhat tek baqylaýshy emes, endi ekonomıkalyq sheshim qabyldaıtyn organǵa aınaldy. Óńirdegi bızneske qalaı qoldaý kórsetý kerek ekenin endi ózi anyqtaı alady.
Bul máslıhattyń jaýapkershiligin de arttyrady. Salyqty tómendetý jaı ǵana jeńildik emes, onyń artynda bıýdjet, jumys oryndary, óńirdiń damýy tur. Sondyqtan depýtattar sheshimdi naqty esepke, taldaýǵa súıenip qabyldaıdy. Sonymen qatar máslıhat pen kásipkerler arasyndaǵy baılanys kúsheıedi. Kásipkerlerdiń usynysy tyńdalady, pikiri eskeriledi. Bul jergilikti basqarýdyń ashyq ári tıimdi bolýyna jol ashady.
Qorytyndylaı aıtqanda, salyq mólsherlemesin tómendetý múmkindigin máslıhatqa berý onyń quzyretin keńeıtip qana qoımaı, jergilikti ekonomıkany basqarýdaǵy rólin kúsheıtti deýge bolady.