Marqumnyń nesıesi men qaryzyn kim tóleıdi — zańger jaýap berdi
ASTANA. KAZINFORM — Qujatty jańartý kezinde azamattardyń múliktik quqyqtary men muragerlikke qatysty máselelerdi de naqtylaý mańyzdy. Sonyń ishinde marqumnyń qaryzy jáne ony óteý úshin muragerlerdiń jaýapkershiligi máselesi ózekti bolyp otyr.
Zańger Aqtóre Orazaeva Jibek Joly telearnasynyń «Búgin.LIVE» baǵdarlamasynda osy máselege qatysty pikir bildirdi.
Onyń aıtýynsha, Azamattyq kodeks halyqqa túsinikti, qarapaıym tilde jazylyp, muragerlikke qatysty daýly máseleler naqty rettelýi kerek.
— Mysaly, qaıtys bolǵan adamnyń múlki 20 mıllıon teńgege baǵalansa, al bank aldyndaǵy qaryzy 30 mıllıon teńge bolsa, qalǵan 10 mıllıon teńgeni kim óteıdi degen suraq týyndaıdy. Bul másele Azamattyq kodekste de, Joǵarǵy Sottyń normatıvtik qaýlylarynda da naqty rettelmegen. Keıbir ekinshi deńgeıli bankter mundaı qaryzdy esepten shyǵarady, biraq bári birdeı emes, — deıdi zańger.
Osyǵan baılanysty ol qaıtys bolǵan azamattardyń qaryzyn esepten shyǵarý nemese qalǵan bereshekti retteýdiń naqty tetigin zańdastyrý qajet dep sanaıdy. Zańgerdiń pikirinshe, bul másele halyq úshin mańyzdy, óıtkeni qazir kóptegen azamattyń nesıesi bar.
— Elimizde memlekettik nagrada alǵan azamattar qaıtys bolǵan jaǵdaıda olardyń qaryzdary bank nemese memleket tarapynan esepten shyǵarylyp jatady. Nege osyndaı normany basqa da qaıtys bolǵan azamattarǵa qatysty qarastyrmasqa? Menińshe, olardyń qalǵan qaryzyn esepten shyǵarý tártibin zańmen bekitý qajet. Bank nemese memleket qalǵan bereshekti esepten shyǵarýǵa múmkindik berse, durys bolar edi, — deıdi Aqtóre Orazaeva.
Murager múlikti ǵana tańdap ala almaıdy
Qoldanystaǵy tártip boıynsha mura ósıet arqyly nemese zań boıynsha beriledi. Zańgerdiń aıtýynsha, murany qabyldaǵan adamǵa múlikpen birge marqumnyń qaryzyna qatysty mindettemeler de júkteledi. Sondyqtan murager múliktiń ózine tıimdi bóligin ǵana tańdap, qalǵanynan bas tarta almaıdy.
— Eger murager murany qabyldasa, ol mura quramyndaǵy múlik pen qaryzdarǵa da qatysty mindettemelerdi qabyldaıdy. Biraq jaýapkershilik muraǵa qalǵan múliktiń qunymen shekteledi. Mysaly, múlik 20 mıllıon teńgege baǵalanyp, bank aldyndaǵy qaryz 50 mıllıon teńge bolsa, muragerler tek múliktiń quny sheginde jaýap beredi. Qalǵan qaryz úshin olar jaýap bermeıdi, — dep túsindirdi zańger.
Al murany qabyldaýdan bas tartqan adamdar marqumnyń qaryzy úshin murager retinde jaýap bermeıdi. Osy rette murany qabyldaý týraly sheshim shyǵarǵanda múliktiń quny men bereshek mólsherin eskergen jón.
Murany qabyldaý merzimin ótkizip alsa ne bolady?
Zańger tájirıbesinde muragerlikke qatysty daýly jaǵdaılar da kezdesken. Sonyń biri, murany qabyldaý merzimin ótkizip alý. Onyń aıtýynsha, muragerler belgilengen alty aı ishinde notarıýsqa júginip, tıisti qujattardy rásimdeýi kerek. Al ýaqytyn ótkizip alsa, máseleni sot arqyly sheshýge týra kelýi múmkin.
— Biz qazir osyndaı ispen aınalysyp jatyrmyz. Marqumnyń ákesi qaıtys bolǵannan keıin muragerler murany qabyldaý merzimin ótkizip alǵan. Olar notarıýstan tıisti qujattardy almaǵandyqtan, sotqa júgindik. Senim bildirýshimniń jeti aǵaıyndy ekenin eskerip, sot iske barlyq muragerdi, notarıýsty jáne múlik ornalasqan jerdegi ákimdikti qosýdy mindettedi. Іs áli aıaqtalǵan joq, — dedi Aqtóre Orazaeva.
Ipotekadaǵy úı kimge qalady?
Marqumnyń atynda tek ıpotekaǵa alynǵan úı bolsa, muragerler murany qabyldamaǵan jaǵdaıda másele zańnamaǵa sáıkes sheshiledi.
— Eger marqumnyń atynda tek ıpotekaǵa alynǵan úı bolsa jáne muragerlerdiń eshqaısysy murany qabyldamasa, bul máseleni memleket retteıdi. Taǵy da eskerte keteıin, bank marqumnyń qaryzyn onyń balalaryna avtomatty túrde júkteı almaıdy. Muragerler murany qabyldamasa, qaryz úshin jaýap bermeıdi. Sondyqtan múliktiń quny qaryzdan joǵary bolsa, murany qabyldaýǵa bolady. Al qaryz múliktiń qunynan áldeqaıda kóp bolsa, murany qabyldaýdan bas tartýǵa da quqyly. Bul zańnamada qarastyrylǵan, — dedi ol.
Aıta keteıik, jaqynda áskerge ketken sarbaz nesıesiniń paıyzy qalaı esepteletini jaıly jazǵan edik.
