Mańyzdy qadam - makroekonomıkalyq turaqtylyq

Taǵy bir másele - bıýdjetaralyq qatynastar. Sońǵy 10 jylda respýblıkalyq bıýdjetten maqsatty transfertter esebinen qarjylandyrý kólemi edáýir artyp, qarjylandyrylatyn salalar da aıtarlyqtaı kóbeıdi.  Onyń mólsheri 2016 jyly jergilikti bıýdjetterden túsetin qarajattyń 36%-yna  jetti. Jergilikti mańyzy bar jobalardy respýblıkalyq bıýdjet esebinen qarjylandyrýdy toqtatý qajet. Bul máseleni ákimdikter ózderi derbes sheshýge tıis. Úkimetke bıýdjetaralyq qatynastardy jetildirý jóninde kelisilgen usynystar ázirlep, engizýdi tapsyramyn, dedi Memleket basshysy.

Qazaqstan Prezıdenti valıýta naryǵyndaǵy ahýaldyń turaqtalýy qazirdiń ózinde oń nátıje bere bastaǵanyn aıtty.

Dollarsyzdaný úderisi bastaldy. Teńgemen sa­lynǵan depozıtter ósip keledi, bul bank qoryn tolyqtyrýdyń teńgelik bazasyn ulǵaıtýǵa múmkin­dik beredi. Teńgemen salynǵan depozıtter úlesi 2016 jyldyń basyndaǵy 31%-dan 1 tamyzda 41%-ǵa deıin artty. Soǵan oraı nesıe berý mólsheri qaıtadan kóbeıe túsýde. Bıylǵy jeti aıda shaǵyn bızneske berilgen nesıe jıyntyǵy 2,1 trıllıon teńgeden 2,8 trıllıon teńgege deıin ulǵaıdy, ósim 740 mıllıard  teńge nemese 36% boldy. Degenmen, qarqyndy ekonomıkalyq damý úshin bul jetkiliksiz, dedi Memleket basshysy.

Osy rette Nursultan Nazarbaev Ulttyq bankke Úkimetpen birge uzaq merzimdi nesıelik belsendilikti qalpyna keltirýdiń qosymsha sharalaryn qabyldaýdy tapsyrdy.

Ekonomıkaǵa ınvestıtsııa tartýdyń tıimdi joldarynyń biri  - halyqaralyq qarjy uıymdarynan qarajat alý. Halyqaralyq qarjy uıymdarymen yntymaqtastyq jónindegi baǵdarlama  2014 jyly maquldanǵan bolatyn. Sol sebepti, osy baǵdarlama boıynsha halyqaralyq qarjy uıymdary, onyń qatarynda Dúnıejúzilik bank, EQDB, ADB, IDB 5 jylda Qazaqstanǵa 7 mıllıard dollar bólýdi josparlap otyr. Osyǵan oraı Úkimet pen ákimder osy baǵdarlamanyń aıasyn keńeıtý jáne ekonomıkaǵa qosymsha qarajat tartý múmkindigin qarastyrýy qajettigi aıtyldy.

Budan bólek, Nursultan Nazarbaev turǵyn úı máselesine arnaıy toqtaldy. Turǵyn úı qury­lysyn damytýǵa biz zor kóńil bólip otyrmyz. Byl­tyrdyń ózinde respýblıkada 9 mıllıon sharshy metr turǵyn úı paıdalanýǵa berildi. Bul - elimiz úshin rekordtyq kórsetkish. Turǵyn úı qurylysynyń kólemi 2016 jyl qorytyndysynda 10 mıllıon sharshy metrden asady dep boljanýda. Halyqty qoljetimdi turǵyn úımen qamtamasyz etý mindetin oryndaý úshin 2005 jyldan beri tıisti memlekettik baǵdarlamalar júzege asyrylyp keledi. Degenmen, kópshiliktiń turǵyn úıge muq­tajdyǵy áli de aıtarlyqtaı joǵary. Jurtty tur­ǵyn úımen qamtamasyz etý mindetin oryndaý isi ke­shendi jańa sharalardy talap etedi, dedi Prezıdent.

Osy oraıda Memleket basshysy Úkimetke biryńǵaı «Nurly jer» turǵyn úı qurylysy baǵdarlamasyn ázirleýdi, oǵan qazirgi qoldanystaǵy baǵdarlamalardyń barlyq máselesin kiriktirýdi tapsyrdy.

Qazaqstan Prezıdenti baǵdarlamanyń taǵy bir bóligi turǵyn úı qurylysynyń jınaq júıesi ar­qyly nesıelik turǵyn úı qurylysyn jalǵasty­rýǵa arnalýy tıis ekendigin atap ótti.

Nursultan Nazarbaev ákimderge Aýyl sharýa­shy­lyǵy mınıstrligimen birge qolda bar jer qory jóninde taldaý júrgizip, bas josparlardy tıisinshe ózgertý jóninde usynys berý mindetin qoıdy.

Sonymen qatar, ákimderge memleket muqtajy, sonyń ishinde jeke turǵyn úı qurylysy úshin jer satyp alýǵa qosymsha quqyq berý kerek. Kólikke qatysty sheshimderdi jáne qandaı áleýmettik ınfraqurylym qajettigin aldyn ala oılastyrý qajet. Bul baǵdarlamanyń eleýli áleýmettik tıimdiligi bolatynyna senimdimin, dedi Prezıdent.

Otyrys qorytyndysynda aıtylǵan mindet­­terdi oryndaý úshin Úkimetke bıylǵy respýblı­kalyq bıýdjetti naqtylaý tapsyryldy. 
Basymdyǵy bar jobalar men is-sharalardy jú­zege asyrýǵa qosymsha 380 mıllıard teńge, onyń 280 mıllıard teńgesin men búgin aıtqan sharalardy iske asyrýǵa, al 100 mıllıard teńgesin qaýipsizdikti qamtamasyz etýge, Astanadaǵy bilim berý jáne ın­fra­qurylym nysandary qurylysyna jáne ózge de shyǵystarǵa bólý qajet.

Ulttyq qordyń qara­jatyn saqtap, odan ári jınaqtaý maqsatymen 2016 jyly kepildendirilgen transfert kólemin 400 mıllıard teńgege qysqartýdy, sondaı-aq maqsatty transfertti 50 mıllıard teńgege azaıtýdy tapsyramyn. Úkimet meniń tapsyrmalarymdy júzege asyrý úshin 2017-2019 jyldarǵa arnalǵan respýblıkalyq bıýdjet jobasynda aldaǵy úshjyldyq kezeńniń shy­ǵystaryn qarastyrýy qajet, dedi Nursultan Nazarbaev.