Mańǵystaýda kıik joıylyp ketýdiń az-aq aldynda tur
AQTAÝ. QazAqparat - Ústirttegi kıikter sońǵy 30 jylda 100 ese azaıyp ketti, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi. Sondyqtan ekolog mamandar janýardyń tolyqtaı joıylyp ketý qaýpi joǵary dep dabyl qaǵýda.
Ekolog Ádilbek Qozybaqovtyń aıtýynsha, qazirgi tańda Ústirtte kıikter sany nebári -2700. Al, 1980 jyldardyń sońynda 250-270 myń bas bolǵan.
«ıAǵnı, búginde 99% joǵaldy deýge negiz bar. Bir kezderi keıbir esep boıynsha Ústirttegi bókender sany jarty mıllıonǵa deıin bolǵan»,-deıdi maman.
Jalpy, elimizde aqbókenniń úsh túri mekendeıdi. Atap aıtqanda - betpaqdala, oral jáne ústirt popýlıatsııalary. Osydan úsh jyl buryn betpaqdalada mekendeıtin aqbókender jappaı qyrylǵandyǵy belgili. Ol kezde mamandardyń esebi boıynsha 90 paıyzy qyrylǵan desedi. Al, Ústirt popýlatsııasy qazir 99%-ǵa azaıǵan. Sondyqtan Ádilbek Qozybaqov bul máselegen nazar aýdarý kerek dep sanaıdy.
«Elimizdegi qoldanylyp kele jatqan tabıǵatty qorǵaý mehanızmderi kıikterdiń ústirt popýlıatsııasynyń sanyn burynǵy qalpyna keltiretindeı oń nátıjesin berer emes. Sol sebepti qazirgi ýaqytta burynǵy dástúrdi qaıta «oıatý» qajettigi týyndap otyr. ıAǵnı týǵan ólkeniń tabıǵatyn, kıikterdi saqtap qalý jaýapkershiligin artýdy mal ósirýshiler men ań aýlaýshylarǵa júkteýimiz qajet»,-deıdi ol.
Sondyqtan Germanııanyń NABU tabıǵatty qorǵaý jáne bıoalýantúrlilikti saqtaý odaǵynyń qarjylaı qoldaýymen «Kıikterdiń ústirt popýlıatsııasyn saqtaý boıynsha jergilikti qoǵamdastyqtardy jumyldyrý» jobasy júzege asyrylmaq.
«Kıikter sanynyń azaıýyna birneshe faktor áser etti. Ásirese, qaskóılik, brakonerlikti aıtamyz. Sondyqtan osy kıiktiń popýlıatsııasyn, Ústirt popýlıatsııasyn qorǵaý úshin tek qana memlekettik organdardy emes tabıǵatty qorǵaý, sonymen qatar jergilikti halyqty da tartý óte mańyzdy»,-deıdi Ádilbek Qozybaqov.
Ótken aıda tabıǵat janashyrlary men qoǵam belsendileri Ústirttegi kıikterge sanaq júrgizgen. Qazir nebári 300 bas aqbóken men onyń 57 quralaıyn ǵana kezdestirgen.
