Mańǵystaý óńiri - qýatty tranzıttik áleýetke ıe

60-tan astam qa­zaqstandyq bıznes ókilderi, ban­kırler, áleýetti ınvestorlar, halyqaralyq jáne qazaqstandyq munaı kompanııalarynyń basshylary, qural-jabdyqtar óndirýshiler, qyzmet kór­setý kom­panııalarynyń, ınves­tı­tsııalyq qorlardyń ókilderi, bız­nestiń negizin salýshylar men ıeleri qatysqan erkin for­mattaǵy basqosýda Mań­­ǵystaý oblysynyń ın­vestıtsııalyq áleýetin damytý, jańa ınnovatsııalyq, ozyq óndiris oryndary men jo­ba­lar jasaqtaý, sondaı-aq aı­maq ekonomıkasynyń ba­sqa sek­torlaryndaǵy jańa ınves­tı­tsııalyq múmkindikterdi anyq­taý negizgi ustanym boldy. 

Jýyrda Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń aı­maqqa jumys saparymen kelip, oblys aldyna naqty mindetter, eń aldymen aımaq ekonomıkasynyń oń ósimin qamtamasyz etý máse­lesin qoıǵanyn atap kórsetti Mań­ǵystaý oblysynyń ákimi Eraly Toǵjanov.

- Ol úshin bizde barlyq jaǵdaı bar. «Aqtaý teńiz porty» arnaıy ekonomıkalyq aımaǵynda birneshe artyqshylyqtar men jeńildikter qarastyrylǵan. Osy jyldan bastap qajetti ınfra­qurylymdarymen qamtamasyz etilgen Indýstrııalyq aımaq qu­ryldy. Aımaqtyq ındýs­trııa­landyrý kartasynyń jo­­balary men jalpy somasy 432,3 mlrd teńgeden astam «Nur­ly jol» baǵdarlamasynyń ınfra­qurylymdyq jobalary júzege asyrylýda, - dedi ol.

Mańǵystaý óńiri - qýatty tranzıttik áleýetke ıe. Bul oblys aýmaǵynda kóliktik-logıs­tıkalyq habty damytýdy bas­­ty basymdyq etýge múm­kin­dik beredi. «Arqalyq-Shu­bar­kól», «Jezqazǵan-Beıneý» já­ne «Borjaqty-Ersaı» temir jol jelilerin paıdalanýǵa be­rý, «Qorǵas-Shyǵys qaqpa­la­ry» jáne «Aqtaý teńiz porty» AEA ózara tyǵyz is-áre­ke­tiniń arqasynda Eýropa, Iran jáne Parsy shyǵanaǵy el­deri baǵytynda Mańǵystaý arqy­ly Qytaıdan Qazaqstanǵa júk­terdi tasymaldaýdyń ja­ńa lo­gıstıkalyq tizbegi jasaqtalýda. Mańǵystaýda sý máselesi - kóne másele. Ony sheshýdiń bir­den-bir joly teńiz sýyn tushy­typ paıdalaný bolmaq. Jyl saıynǵy halyq sanynyń ósýi, ındýstrııa­ly, ınfraqurylymdyq jáne áleýmettik jobalardyń júzege asyrylýy jyldan-jylǵa sý tapshylyǵynyń arta túsýine soqtyrýda. Aımaqtyń damý qar­qynyn esepke alyp boljam jasaǵanda sý qajettiligi 2020 jylǵa qaraı shamamen táýligine 70 myń tekshe metrge jetedi delinedi.

Qazirgi tańda máseleni sheshý úshin shet el ınvestorlarynan teńiz sýyn tushytý boıyn­sha jobany júzege asyrýdyń anyqtalǵan merzimi kórsetilgen naqty usy­nystar bar. Eger aımaqta sý máselesi sheshilse, bul talaı ıgi­liktiń júzege asýyna jol ashpaq. Mysaly, sý kólemin arttyra otyryp, aımaqta agro­ónerkásip keshenin damytý aldyńǵy kezekte aıtylady. Aı­maqta búginde agroónerkásip kesheni boıynsha 34 mlrd teńge somasyna 15 ınvestıtsııalyq joba júzege asyrylýda, al týrıstik sala boıyn­sha ázirge negizgi úsh baǵyt basymdyqqa ıe. Birinshisi ishki týrızm, demalys oryndary men teńiz jaǵalaýy ınfraqurylymynyń qurylysy, sonyń ishinde Aqtaý qalasynyń jaǵalaýyn damytý bolsa, ekin­shisi - Kaspıı ja­ǵa­laýyndaǵy mem­­leketter arasyndaǵy ha­lyq­aralyq qa­tynastar múmkindikterimen teńiz jaǵa­laýyndaǵy ıaht-klýbtardy damytý. Bul maqsatta Aqtaýdyń soltústik jaǵalaý aımaǵyn zertteý sharalary júrgizilip, Aqtaý qalasynyń bas jospary aıasynda osy aýmaqta jer bólý máselesi qarastyrylýda.

Al úshinshi baǵyt - «Kendirli» jáne «Aşy­sor» tereń sýly shyǵa­naǵy sekildi iri jobalar arqyly halyqaralyq tý­rızmdi damytý. Kaspıı teńizinde qolǵa alynyp jatqan iri jobalar Mań­ǵystaýdyń múmkindigin asha túsedi. Teńizden kómirsýtegi shı­kizatyn óndirýge qatysty teńiz operatsııalary úshin mu­naı-ser­vıstik qyzmet kórsetý Mań­ǵystaý dalasynan júzege asyrylady. Sol sebepti teńiz porttaryn keńeıtý men damytý jumystary barynsha mańyzdy.

Aımaqtyń ın­ves­tıtsııalyq áleýeti negizin­de 11 qazaqstandyq bız­nes-qo­ǵamdastyq ókilderi Mańǵystaý oblysy úshin naqty ınvestıtsııalyq usynystaryn jetkizdi. Naqty jumys alańyna aı­nalyp, mazmundy jobalar men usynystar aıtylǵan ke­ńes nátıjesinde aımaqtyń eko­no­mıkalyq damý baǵyttaryn aı­qyndaıtyn jańa ıdeıalar or­talyǵyna aınalýy tıis «Kaspıı» tehnologııalyq damý ortalyǵy» qurylatyn boldy. Sondaı-aq, júlde qory qomaqty «Úzdik ın­novatsııalyq joba», «Úzdik otbasy bıznesi», «Úzdik jasyl aımaq», «Tehnologııany damytý boıynsha úzdik metsenat», «Úzdik taǵam» jáne taǵy basqa saıys­tar uıymdastyrylmaq.

Óńirde teńiz, qurylys, agroónerkásip, týrızm jáne tehnologııalyq salalarda mamandar tapshy. E.Toǵjanov tıisti qyzmetkerlerge aımaqqa qajetti mamandyqtar boıynsha Qazaqstannyń jáne TMD elderiniń úzdik joǵary oqý oryndaryna jas­tar men daryndy túlekterge 50 grant taǵaıyndaý týraly tapsyrma berdi. Investıtsııa tartýǵa arnalǵan jıyn iri qazaqstandyq kompanııalar men qaýymdastyqtar arasynda yntymaqtastyq týraly memorandýmǵa qol qoıýmen túıindeldi.