Mańǵystaýlyq shabandozdar halyqaralyq dodalarda top jaryp júr
AQTAÝ. KAZINFORM — Mańǵystaýda Shetpe aýylynda at sporty mektebinde alpysqa jýyq shabandoz tárbıelenip jatyr. Búginde biri halyqaralyq báıgelerde bas júldeni jeńip alsa, endi biri kókpardan Qazaqstan chempıonatyna qatysýda. Ǵasyrlar boıy ata-babamyzdyń turmys-tirshiligimen bite qaınasyp, urpaqtan-urpaqqa jalǵasyp kele jatqan ulttyq sportty jańǵyrtyp, jas shabandozdardy tárbıelep jatqan aǵa bapker - Nursaǵyn Tuqymbaımen Kazinform tilshisi suhbattasty.
– Nursaǵyn Dáýletuly, at sporty mektebin ashý ıdeıasy qalaı paıda boldy?
– Men Mańǵystaý oblysy, Shetpe aýylynda dúnıege keldim. Balalyq shaǵym Aqmysh degen jerde ótti. Kózimdi ashqaly at jalyn tartyp óstim desem artyq emes. Aǵamnyń qolynda tárbıelenip, kúnniń kóp bóligin at ústinde ótkizdim. Bizdiń áýlette atbegilik dástúr bolmaǵanymen, bul qasıet maǵan naǵashy jurtymnan darydy. 2013 jyly Shetpede ulttyq sport mektebi ashylǵan edi, alaıda keıin jabylyp qaldy. 2019 jyly aýylǵa oralyp, qaıtadan atbegilikke bet burdym. At baptap, balalardy jattyqtyrýdy bastadym. Bastapqyda eshqandaı qoldaý bolǵan joq – balalardy óz qarajatymmen daıyndap, jarystarǵa ózim aparyp júrdim.
Ýaqyt óte eńbegimiz elenip, 2023 jyly ulttyq sport túrleri ortalyǵyna tirkeldik. Qazir sol jerde aǵa bapkermin. Damýǵa úlken serpin bergen oqıǵa - 2022 jylǵy 1200 shaqyrymdyq «Uly dala joryǵy» marafony boldy. Bul dodada Adaı jylqysynyń tózimdiligin dáleldep, bas júldeni jeńip aldyq. Qazir mektebimizde 60-qa jýyq bala jattyǵyp júr. Meniń ustazym - Buǵabaı Myqyrbaev. Sol kisiden kóp nárse úırendim. Ótken jyl da jemisti boldy: halyqaralyq 100 shaqyrymdyq jarysta bir tulparym birinshi, ekinshisi úshinshi oryn aldy. Sonymen qatar túrli respýblıkalyq báıgelerde júldeli oryndarǵa ıe boldyq.
– Qazirgi tańda qandaı baǵyttar boıynsha jattyǵý júrgiziledi?
– Mektep 2023 jyly quryldy. Qazir biz aýdaryspaq, kókpar, jamby atý sııaqty ulttyq sport túrlerin damytyp kelemiz. Degenmen negizgi baǵytymyz - báıge. Sebebi báıge - barlyq at sportynyń irgetasy. Ár bala eń aldymen báıgeden bastaıdy. Báıgede shyńdalǵan shabandoz keıin kókparǵa da, aýdaryspaqqa da, basqa baǵyttarǵa da beıimdele alady.
Bizge 3-synyptan bastap 20 jasqa deıingi jastar qabyldanady. 2019 jyly bastaǵan alǵashqy shákirtterim búginde 19 jasta. Qazir olar meniń kómekshilerime aınalyp, ózderi de tabys taýyp júr. Bolashaqta osy salany jalǵastyratyn mamandar bolady dep senemin.
– Bastapqy kezeńde qandaı qıyndyqtar boldy?
– Bastapqyda qıyndyq kóp boldy. «Eshkim bilip týmaıdy» ǵoı. Kóp adam bilgenin bóliskisi kelmeıdi. Atbegilerdiń kóbi óz tájirıbesin ishine saqtaıdy. Men de talaı qatelestim. Degenmen alty jyldan keıin úlken jetistikke jettik - alǵash ret kólik utyp aldyq. Bul Shetpe úshin tarıhı sát boldy.
Jalpy at baptaý - óte kúrdeli is. Bul tipti bala tárbıeleýden de qıyn. Jylqy sóıleı almaıdy, onyń jaǵdaıyn óziń sezinýiń kerek. Qashan babynda, qashan syrqat ekenin kózinen-aq ańǵara bilý qajet. Men atbegilik jolynda úsh birdeı úlken kisiden bata aldym. Sol batanyń arqasynda barlyq qıyndyqty eńserip kelemin dep oılaımyn. Qazir, kerisinshe, óz tájirıbemdi jastarmen bólisýge tyrysamyn.
– Aýyl turǵyndarynyń at sportyna degen qyzyǵýshylyǵy qalaı?
– Qyzyǵýshylyq óte joǵary. Qazirdiń ózinde 60 - 70 balanyń óz taılary bar. Buryn telefonnan bas almaıtyn balalar búginde at ústinde júr. Alaıda materıaldyq baza jetkiliksiz. Ippodrom máselesi bar. Jańaózende bar, biraq deńgeıi tómen. Sonymen qatar bizge jabyq manej qajet. Basqa óńirlerde ondaı múmkindik bar, al bizde joq. Sonyń saldarynan jyl boıy turaqty jattyǵý júrgizý qıyn.
– Jas shabandozdardyń jetistikteri qandaı?
– Oqýshylarym halyqaralyq jáne respýblıkalyq jarystarda jaqsy nátıje kórsetip júr. Báıgeden bas júlde alyp, aýdaryspaq pen kókpardan da jetistikterge jetip keledi. Jyl saıyn deńgeıimiz ósip jatyr. Artymnan myqty shákirtterdiń erip kele jatqany – men úshin úlken qýanysh.
– Aldaǵy josparlaryńyz qandaı?
– Aldaǵy maqsatymyz - 2028 jylǵy álem chempıonatyna qatysý. Sol dodada Adaı tulparymen top jaryp, bas júlde alýdy armandaımyn. Sonymen qatar aýdaryspaqtan Qazaqstan chempıonyn daıyndaýdy josparlap otyrmyn. Qazir uzaq qashyqtyqtaǵy báıgeler kóbeıip keledi.
Bul - Adaı jylqysy úshin úlken múmkindik. 2022 jyly chempıon atansaq, 2023 jyly rekord jańarttyq. 2024 jyly 500 shaqyrymdyq jarysta jaqsy nátıje kórsetip, kóshpendiler oıyndaryna joldama aldyq.
Bıyl Qyrǵyzstanda ótetin oıyndarǵa qatysqymyz keledi. Biraq qarjy máselesi bar. Soǵan qaramastan, el ishindegi jarystarǵa daıyndyqty jalǵastyryp jatyrmyz. Al jastarǵa aıtarym - eńbektený kerek. Tańnan keshke deıin tynymsyz jumys istegen adam ǵana nátıjege jetedi. Eńbek eshqashan zaıa ketpeıdi.
Buǵan deıin, kóne naqysh pen qazirgi dızaındy ushtastyrǵan Aqtaýlyq zerger týraly jazǵan bolatynbyz.
