Mańǵystaýda sońǵy tórt jylda 3 433 ıtbalyq qyrylǵan
AQTAÝ. KAZINFORM — Bul týraly Gıdrobıologııa jáne ekologııa ınstıtýty Kazinform agenttiginiń resmı saýalyna bergen jaýabynda málimdedi.
2024–2025 jyldary Gıdrobıologııa jáne ekologııa ınstıtýty tarapynan Túpqaraǵan túbeginiń jaǵalaý aımaqtarynda, Itbalyq araldarynda, Kendirli shyǵanaǵynda, sondaı-aq Aqtaý jáne Aqshuqyr jaǵalaýynda ekspedıtsııalyq, dalalyq jáne zerthanalyq zertteý júrgizilgen.
Jaǵalaý syzyǵy tekserilip, morfometrııalyq ólshemder alynyp, bıologııalyq synamalar jınalǵan. Sonymen qatar, gıstologııalyq, toksıkologııalyq jáne gıdrohımııalyq taldaý jasalǵan.
— Zertteý nátıjesi boıynsha Kaspıı ıtbalyqtarynyń jappaı qyrylýy kópfaktorly sıpatqa ıe ekeni anyqtaldy. Qyrylý qolaısyz gıdrometeorologııalyq jaǵdaılarmen, antropogendik ásermen (balyq aýlaý toryna shyrmalý, mehanıkalyq jaraqat), ishki aǵzalardyń júıeli patologııalyq ózgeristerimen (ınfektsııalyq jáne qorshaǵan orta faktorlarymen baılanysty bolýy yqtımal), sondaı-aq tirshilik ortasynyń lastanýymen, onyń ishinde sýdaǵy munaı ónimderiniń mólsheriniń joǵary bolýymen baılanysty bolýy múmkin, — delingen jaýapta.
Gıdrobıologııa jáne ekologııa ınstıtýtynyń málimetine súıensek, 2022 jyldyń kóktem–kúz kezeńinde Túpqaraǵan túbeginiń, Qanǵa jáne Qarajanbas ýchaskeleriniń jaǵalaý syzyqtary tekserilip, barlyǵy 346 ólekse tabylǵan.
2023 jyly kóktem–kúz maýsymdarynda Qarajanbas jáne Túpqaraǵan ýchaskelerinde 295 ólekse tirkeldi.
2024 jyldyń kúz–qys kezeńinde Túpqaraǵan túbeginiń jaǵalaýynda birinshi ekspedıtsııa barysynda 305 ólekse, ekinshi ekspedıtsııa kezinde 31 ólekse tabyldy. Maýsym qorytyndysy boıynsha tabylǵan ólgen janýarlardyń jalpy sany 1981-ge jetti.
2025 jyldyń kókteminde zerttelgen ýchaskelerde 293 ólekse tirkelip, onyń 117-si egjeı-tegjeıli zertteldi. 2025 jyldyń kúzinde 183 ólekse tabyldy.
Sonda osy 4 jylda, ıaǵnı 2022-2025 jyldar aralyǵynda bas-aıaǵy 3433 ıtbalyq ólgen.
Zertteý materıaldary jaǵdaıǵa jedel áreket etý jáne monıtorıng júrgizý úshin ýákiletti memlekettik organdarǵa joldanǵan.
— Kaspıı ıtbalyqtarynyń jappaı qyrylýy teńiz ortasynyń qolaısyz jaǵdaıyn kórsetedi jáne Kaspıı teńizi ekojúıesiniń ornyqtylyǵyna qaýip tóndiredi. Sýdyń qurylymyndaǵy keı komponentterdiń normatıvten joǵary bolýy túrdiń tirshilik etýine qolaısyz jaǵdaı qalyptasqanyn rastaıdy. Popýlıatsııa sanynyń azaıýy jáne negizinen jas ıtbalyqtardyń jaralanýy túrdiń kóbeıýine jáne bıologııalyq turaqtylyǵyna uzaqmerzimdi teris áser etýi múmkin ekenin bildiredi, — delingen jaýapta.
Gıdrobıologııa jáne ekologııa ınstıtýty zertteý nátıjesinen keıin Kaspıı teńizi akvatorııasynda ekologııalyq monıtorıngti kúsheıtýdi, antropogendik áserdi, sonyń ishinde balyq aýlaý qyzmeti men lastanýdy baqylaýdy qatańdatýdy, keshendi toksıkologııalyq, ınfektsııalyq jáne gıstologııalyq zertteýlerdi jalǵastyrýdy usynyp sondaı-aq Kaspıı ıtbalyǵy popýlıatsııasyn saqtaý sharalaryn ázirleý qajettigin aıtqan.
Buǵan deıin Mańǵystaýda teńiz jaǵalaýynan 279 ıtbalyqtyń óleksesi tabylǵan edi.