Mańǵystaý oblysyndaǵy sýrdo-aýdarmashylar sany 12-ge jetti – Vera Chývakbaeva
AQTAÝ. KAZINFORM – Mańǵystaý oblysyndaǵy alǵashqy sýrdo-aýdarmashy Vera Chývakbaeva búginde 200-den astam estý qabiletinen aıyrylǵan janǵa kómek kórsetip otyr. Múgedek ata-anadan týyp, ómirin múmkindigi shekteýli jandarǵa arnaǵan mamanmen Kazinform tilshisi suhbattasty.
– Vera Karataıqyzy, sýrdo-aýdarmashy qyzmetin qashan bastadyńyz?
– Men uzaq jyldar boıy Mańǵystaý oblystyq sańyraýlar qoǵamynda erikti retinde eńbek ettim. Qolymda qujatym bola tura, tek úsh jyldan keıin ǵana sýrdo – aýdarmashy maman retinde resmı túrde jumysqa ornalastym. Ol kezde menen basqa maman bolmady. 2019 jyly «Mańǵystaý múgedek sańyraýlar qoǵamy “Deaf”» qoǵamdyq birlestigin quryp, 2021 jyldan bastap memlekettik tapsyrys aıasynda áleýmettik qyzmetter portaly aleumet.egov.kz arqyly jumys isteı bastadyq. Alǵashynda tórt qyzmetker boldyq, qazir sýrdo-aýdarmashylar sany 12-ge jetti. Búginde 200-den astam mańǵystaýlyqqa qyzmet kórsetemiz.
– Búgingi tańda qandaı qyzmet túrlerin usynasyzdar?
– Biz estıtin jáne estimeıtin adamdar arasyndaǵy sýrdoaýdarma jáne deldaldyq qyzmet kórsetemiz, sondaı-aq bilim berý, áleýmettik beıimdelý jáne túrli salalarda qarym-qatynas ornatýǵa qoldaý bildiremiz. Qyzmetimizge kezdesýlerde, bilim berý jáne medıtsınalyq mekemelerde, ózge de qoǵamdyq oryndarda aýdarma jasaý kiredi. Birde sańyraý qala turǵyny jasaǵan kisi óltirý isi boıynsha sot protsesine qatysýǵa týra keldi. Sonymen qatar, jumysqa ornalastyrýmen de aınalysamyz, sańyraý jandarǵa kepil bolamyz. Rasyn aıtsam, olardy jumysqa alýǵa kóp jer qulyqty emes, biraq túsinistik tanytatyn kásiporyndar da bar. Memleket jyl saıyn estý qabileti buzylǵan ár adamǵa sýrdo - aýdarmashynyń 60 saǵat tegin kómegin beredi (bul óte az, al úshinshi toptaǵy múgedekterge áleýmettik qyzmetker qarastyrylmaǵan). Bizdiń qyzmetimiz osy bólingen saǵattar esebinen tólenedi. Aı saıyn atqarylǵan jumystar týraly akt tapsyramyz. Aýdarmashylarǵa eńbekke jaramsyzdyq paraǵy da, eńbek demalysy da qarastyrylmaǵan. Óz ǵımaratymyz nemese jalǵa alynǵan keńsemiz bolmaǵandyqtan, qyzmetti onlaın jáne oflaın túrde, ár jerde kórsetemiz. Soǵan qaramastan, qamqorlyǵymyzdaǵy jandar úshin mereke kúnderi qaıyrymdylyq sharalaryn uıymdastyryp, óz qarajatymyz esebinen syılyqtar tabystaımyz. 2023 jyly Aqtaý qalasynyń ákimine ǵımarat berý týraly ótinish jasaǵan bolatynbyz. Alaıda, qalada bos oryn joq degen jaýap aldyq.
– Bul salaǵa kelýińizge ne áser etti?
– Men 1 jasymnan bastap-aq qol men saýsaq qımyldary arqyly ymmen sóıleýdi meńgerýge májbúr boldym. Sebebi ákem - sańyraý, al anam – nashar estıtin. Olar ózara ymmen tildesetin. Al, 5 jasymnan bastap ákem meni ózimen birge aýdarmashy retinde ertip júrdi. Ata-anamnyń estý qabiletiniń buzylýy júre paıda bolǵan. Ákem 4 jasynda tumaýdan asqynyp, estimeı qalǵan. Al, anam qyzylsha aýrýynan keıin estý qabiletinen aırylǵan. Ákemniń ulty - qazaq, Túrikmenstanda turǵan al, anamnyń ulty – oryc, Reseıde týyp-ósken. Ekeýi de aýyldyq jerde turǵan. Múmkin, sondyqtan da olardyń ata-analary balalaryn der kezinde emdete almaǵan shyǵar. Ákem 21 jasynda Mary qalasyna baryp, sańyraýlar qoǵamynda jumys isteı bastady, sol kezde ǵana ymdaý tilin úırendi. Anammen Gelendjıktegi shıpajaıda tanysqan. Keıin anam onyń shaqyrýymen Harkovtan Maryǵa kóship keldi, ekeýi 30 jastan asqan kezde úılenip, tiginshi bolyp oqý-óndiristik kásiporynda birge jumys istedi. 4 jyldan keıin men dúnıege keldim, sóıtip ata-anama, sondaı-aq ákemniń inisi men onyń jaryna aýdarmashy boldym. Aǵam da bala kezinde qudyqqa qulap, sýyq tıip, sańyraý bolyp qalǵan. Meniń tilim erte shyqty, oqýdy jaqsy oqydym.
Mańǵystaýǵa 1996 jyly oraldyq. Aıta keteıin, meniń ata-babam osy óńirde Shetpe aýylynda týyp-ósken. Alaıda, asharshylyq saldarynan Túrikmenstanǵa kóshýge májbúr bolǵan. Mine, meniń sońǵy 30 jyldaǵy ómirim osy ólkemen tyǵyz baılanysty. Ákem ómirden ótti. Al, anam 80 jasqa taıap qaldy. Men pedagog-psıholog mamandyǵy boıynsha joǵary bilim alyp, qazaq jigitine turmysqa shyqtym.
– Óz ǵımarattaryńyz joq eken. Odan basqa da múmkindigi shekteýli jandardyń qandaı máselesi bar?
– Iá, qoǵam múshelerine is-shara ótkizetin orynnyń joqtyǵy qynjyltady árıne. Oǵan qosa, úshinshi toptaǵy jalpy aýrýlar boıynsha múgedekterge qalalyq qoǵamdyq kólikte tegin júrý qarastyrylmaǵan. Týa bitti múgedektigi bar adamdar avtobýstarda tegin júre alady, biraq jeńildik tek qala ishinde ǵana, aýdandarǵa júrmeıdi. Sondaı-aq, temirjol bıletin 50 paıyz jeńildikpen alý úshin olar vokzalǵa ózderi barýǵa májbúr. Osy máseleler oblys ákimdigi janyndaǵy múmkindigi shekteýli jandar máseleleri jónindegi úılestirý keńesinde kóterilgen bolatyn. Bıyl sheshemiz dep ýáde berdi. Taǵy bir túıtkildi másele - keıbir qazaqstandyq shıpajaılar zańda qarastyrylmasa da, sańyraý adamdardy sýrdo - aýdarmashysyz qabyldaýdan bas tartady.
– Vera Karataıqyzy, kadr daıarlaýda eńbegińiz zor. Oǵan qosa, telearnada da sýrdo-aýdarmashy qyzmetin atqaryp júrsiz be?
– 2023 jyly men sańyraý balalarǵa arnalǵan mekteptiń muǵalimderin oqyttym, kelesi eki jylda áleýmettik qorǵaý bólimi arqyly jumyssyzdardy daıarladym, olar sýrdoaýdarmashy mamandyǵyn aldy. Sonyń ekeýi bizdiń qoǵamdyq birlestikte jumys isteıdi. Birneshe jyl qatarynan Aqtaýdaǵy kolledjderdiń birinde sýrdo - aýdarmashy kýrstaryn júrgizdim. Odan bólek, 11 jyldan beri Mańǵystaý oblystyq telearnasynda sýrdo - aýdarmashy bolyp eńbek etip kelemin. Alǵashqy tikeleı efırde qatty qobaljyp, sózderdi asqan jyldamdyqpen aýdarǵanym esimde. Biraq, ol kórermenderge unaǵan. Telearnada qyzmeti ózime jaqyn, naǵyz shyǵarmashylyq orta ǵoı. Bala kezimde qýyrshaq teatrynda oınap, qurbym ekeýmiz kórshilerge shaǵyn kontsertter uıymdastyratyn edik.
– Vera Karataıqyzy, suhbatyńyzǵa rahmet! Eńbegińizdiń jemisin kórýińizge tilektespin!
Buǵan deıin, Mańǵystaý oblysynda 500-den astam nysan múmkindigi shekteýli jandarǵa beıimdelgenin jazǵan bolatynbyz.