Máńgilik turaq mekenin qaıta qazyp, mazalaǵany úshin Saq jaýyngeriniń árýaǵy mazasyzdana bastady – respýblıkalyq basylymdarǵa sholý

«Egemen Qazaqstan» basylymynyń jazýynsha, qazirgi tańda Kaspııdegi munaı qory 25 mılıard barrel dep esepteledi. Al Londondaǵy zertteý ortalyǵynyń málimetinshe, Kaspıı teńiziniń túbinde 68 mıllıard barrel munaı bar. Sońǵy jyldary elimizde júrgizilgen burǵylaý jumystary tek Shyǵys Qashaǵan ken ornynyń ózinde ǵana 7 mıllıard tonnaǵa jýyq qara altynnyń qory baryn anyqtady. Al álemdegi zerttelgen barlyq munaı qorynyń 150 mıllıard tonna ekendigin eskersek, qart Kaspııdiń qoınaýyna búkken qazynanyń qanshalyqty qymbat ekendigin túsiný qıyn emes. «Sondyqtan da Kaspıı teńiziniń ony qorshaǵan memleketter úshin ekonomıkalyq jáne strategııalyq mańyzy asa zor. Kúni búginge deıin 5 memlekettiń teńizdi bóliskendegi úlesi tolyq anyqtalyp, bolmaǵandyǵyn eskeretin bolsaq, bul máseleniń saıasattaǵy alar ornynyń kúrdeli ekendigin túsinemiz», deıdi basylym tilshisi. Elimizde ótkeli otyrǵan V Eýrazııalyq energetıkalyq forýmda kóteriletin bundaı máseleler jóninde «Egemen Qazaqstannyń» búgingi sanyndaǵy «Kári Kaspııdiń kúngeıi men kóleńkesi» atty maqaladan oqı alasyzdar.

Sondaı-aq osy basylymnyń búgingi sanynda aýǵandyq qyzdardyń 13 jastan turmysqa shyǵýy, esirtki saýdasynyń qoǵamdy meńdep alýy sııaqty keleńsizdikter atalmysh memlekettiń ilgeri jyljýyna aıtarlyqtaı kedergi keltirip otyrǵandyǵy jazylǵan. Esirtki esirgenderdiń ermegi ǵana emes, úlken saıasatqa yqpal ete alatyn kúshterdiń paıda kózine aınalyp otyr. Bul týraly «Egemen Qazaqstannyń» búgingi sanyndaǵy «Taǵdyry talaıly Aýǵanstan» atty maqaladan bile alasyzdar.

***

«Aıqyn» basylymynyń habarlaýynsha, Qaraǵandy oblysyna qarasty «Taldy-2» qorymynda qazba jumystary kezinde qazaq dalasyndaǵy tórtinshi «Altyn adam» tabylǵan. Qazirgi tańda jergilikti halyq atalmysh aımaqta areologııalyq qazba jumystarynyń toqtatylýyn talap etýde. Sebep - máńgilik turaq mekenin qaıta qazyp, mazasyn alǵany úshin Saq jaýyngeriniń arýaǵy mazasyzdanyp, belgi bere bastaǵan kórinedi. Mysaly aýyl turǵyndarynyń arasynda qas qaraıǵannan-aq kóshe boıy eki metrge jýyq, kózi ot shashqan belgisiz sulbany kórgender bar. Bul týraly basylymnyń osy sanyndaǵy «Altyn adamnyń» aýyldastary nege narazy?» atty maqalada egjeı-tegjeıli jazylǵan.

Osy basylym tilshileriniń habarlaýynsha, qazaqtildi basylymdar ǵalamtorǵa qanatyn keń jaıa bastady. Endi Qaznette, ıaǵnı Internettiń qazaqstandyq bóliginde qazaq tildi BAQ saıttarynyń ortaq platformasy paıda bolmaq. Baılanys jáne aqparat mınıstrligi qabyrǵasynda ótken qazaq tildi aqparat quraldarynyń veb-resýrstaryn damytý jónindegi keńeste kóterilgen máseleler jóninde «Aıqynnyń» búgingi sanyndaǵy «Qazaq tildi saıttardyń sany artady» atty maqaladan bilesizder.

***
«Alash aınasy» gazeti búgingi sanynda Qyzyljarda aǵymdaǵy jyldyń ótken 8 aıynda qos azamattyq alýdyń 81 faktisi tirkelgendigin jazyp, dabyl qaǵypty. Basylym tilshileriniń habarlaýynsha, Olardyń oń qaltalarynda Qazaqstannyń kók kýáligi júrse, sol qaltalarynda Reseıdiń qyzyl pasporty qylań bergen. Elimizdiń Konstıtýtsııasynda da, azamattyq týraly zańnamada da qos azamattyqqa qatań tyıym salynǵan. Basqa eldiń azamattyǵyn alǵan kúni ol birden qazaqstandyqtar tizminen shyǵarylady. Quqyq qorǵaýshylardyń málimetinshe, ótken jyly qos pasporty barlar sany - 154 adam bolǵan eken. Beleń alyp bara jatqan jáıt ulttyq qaýipsizdigimzge de qaýip tóndirip turǵany daýsyz. Bul týraly basylymnyń «Qyzyljarlyqtar nege qos azamattyqqa qushtar?» atty maqalasynan bile alasyzdar.

Sondaı-aq, «Alash aınasy» basylymynyń jazýynsha, Reseı 2001 jyly tamyz aıynyń 30-ynda Baıqal kólin qorǵaýǵa qatysty mańyzdy qaýly qabyldaǵan. Onyń ústine atalmysh elde «Baıqal kólin qorǵaý týraly» federaldy zań da bar. Osy qujattar arqyly reseılikter Baıqal mańynda júzege asyrylatyn barsha ónerkásiptik, óndiristik qatynastardy rettep aldy. Al osyndaı qujat qabyldaý qajettigi týraly jáne Balqashtyń ekologııalyq ahýaly nasharlap bara jatqandyǵy jóninde joǵary degeıde áńgimeler qozǵalyp, birneshe márte forýmdar, aktsııalar, depýtattyq talqylaýlar, qoǵamdyq tyńdaýlar uıymdastyrylǵan. Alaıda arada on jyl ótti. Al zań qabyldanǵan joq. Nege? Atalmysh saýaldyń jaýabyn «Alash aınasynyń» búgingi sanyndaǵy «Balqash kóli týraly zań qabyldaýǵa ne kedergi?» atty maqaladan taba alasyzdar.

***
«Kazahstanskaıa pravda» basylymynyń jazýynsha, búginde elimizde júrgizilip jatqan kóshi-qon saıasaty óziniń jemisin berýde. 2004 jyldan bastap, mıgratsııa saldosynyń oń baǵytqa bet alǵandyǵy baıqalýda. Bul óz kezeginde elimizdiń demografııalyq ahýalyna jaǵymdy áser etýde. Elimiz táýelsizdigin alǵan jyldardan beri Qazaqstan azamattyǵyn 600 myń adam alǵan. Al el ekonomıkasynyń jahandyq daǵdarys tusynda da turalap qalmaǵandyǵyna baılanysty mıgranttar kóshkini bir sát te tolastaǵan emes. Sońǵy jyldary elimizdiń azamattyǵyn alý sharalary birshama jeńildetildi. Elimizge kelýshilerge beıimdeý ortalyqtary kómek kórsetip, materıaldyq turǵyda da qoldaý kórsetilýde. Atalmysh másele jóninde «Kazahstanskaıa pravda» basylymynyń búgingi sanyndaǵy «Gde rodılsıa, tam ı prıgodılsıa» atty maqaladan bilýge bolady.