Mamandandyrylǵan kúzet mektepterge qyzmet kórsetýden bas tartyp otyr

Zań ne deıdi?

Mektepterdegi kúzet qyzmeti QR «Bilim týraly» Zańy, QR «Kúzet qyzmeti týraly» Zańy aıasynda retteledi. «Bilim týraly» Zańnyń 45-babynda bilim berý uıymy basshysynyń jaýapkershiligi qarastyrylǵan. ıAǵnı bilim berý uıymy bilim alýshylardyń jáne tárbıelenýshilerdiń, qyzmetkerlerdiń oqý-tárbıe protsesi kezindegi ómiri men densaýlyǵyna jaýapty. Al «Kúzet qyzmeti týraly» Zańnyń 5-babynda kúzet qyzmetin kórsetetin kompanııalardyń mindetti túrde lıtsenzııasy bolýy shart dep jazylǵan. Lıtsenzııasy joq zańdy tulǵalarǵa kúzet qyzmetterin kórsetýge tyıym salynady.

QR Úkimetiniń «Terrorıstik turǵydan osal obektilerdiń terrorızmge qarsy qorǵalýyn uıymdastyrýǵa qoıylatyn talaptary» Qaýlysyna da mektepterdegi qaýipsizdik erejesi engizilgen.

2025 jyldyń mamyr aıynda Oqý-aǵartý mınıstri №112 buıryǵyn bekitti. Talap boıynsha bıyldan bastap kúzet qyzmetin 25-50 jas aralyǵyndaǵy adamdar ǵana atqara alady. Buryn sottalmaǵan, psıhologııalyq jáne narkologııalyq esepke alynbaǵan adamdar ǵana eńbek ete alady. Sonymen birge qarý men onyń patrondaryn satyp alýǵa, saqtaýǵa jáne alyp júrýge ruqsaty bolýy shart. Kúzetshiniń árqaısysy arnaıy daıyndyqtan ótedi. Al kúzet agenttikteri kúzetshiniń sapaly ári jedel jumys isteýine múmkindik jasaıdy. Ásirese dabyl túımesi ornatylýy tıis.

Kúzet qyzmeti ketip, kúzetshi aldy

Alaıda qazir mektepterdi kúndiz kishi qyzmetkerler qarap otyr. Al túnde ýaqytsha qyzmetke qabyldanǵan kúzetshiler kúzetedi. Sebebi kúzet qyzmeti kompanııalarynyń basshylary tenderge qatysýdan bas tartqan.

- Jyl sońynda kelisimshart merzimi aıaqtaldy. Keıin qańtar men aqpan aılarynda sol kúzet qyzmetteri jumysyn jalǵastyrdy. Al naýryz aıynan bastap kúzetshilerdi jumysqa alýǵa ruqsat berdik. Sebebi kúzet agenttikteri Oqý-aǵartý mınıstrliginiń buıryǵynda kórsetilgen talaptarǵa saı bolmaı shyqty. Jyl basynan beri birneshe ret memlekettik satyp alý konkýrsy jarııalanǵanymen, eshkim qatyspady. Endi sáýir aıynda konkýrs aıaqtalyp, jeńimpazdar anyqtalady dep kútip otyrmyz. Konkýrsty mektepter, bilim bólimderi, eger bekitilgen qarjydan joǵary bolsa Aqtóbe oblystyq memlekettik satyp alýlar basqarmasy uıymdastyrady. Qazir aýdandarda bul másele tolyq sheshildi,- dedi Aqtóbe oblystyq bilim basqarmasynyń basshysy Bulbul Kúzembaeva.

Aqtóbe qalasy boıynsha 93 mekteptiń 11-de ǵana kúzet qyzmeti bar. Qalǵan 82 mektepte konkýrs júrip jatyr.

- Osy 82 mekteptiń ishinde 12-i qajetti somanyń azaıýyna baılanysty konkýrsty ózderi jarııalap jatyr. Qalǵan bilim ordalaryna konkýrsty Aqtóbe oblystyq memlekettik satyp alýlar basqarmasy jarııalady. Bul tek bir óńirde emes, elimizde bar másele. Kúzet qyzmetine qoıylǵan mindet ózgergen kezde kompanııa basshylarymen jınalys ótti. Olar bólinetin qarjy az ekenin aıtty. Tómen jalaqyǵa jumysshy kelmeıdi. Tipti eden jýýshyny tabý qıyn mektepterge,- dedi Bulbul Kúzembaeva.

Aqtóbe oblysy ákimi baspasóz qyzmetiniń habarlaýynsha, óńirde 164 jalpy orta bilim berý uıymy lıtsenzııalanǵan kúzet qyzmetimen qamtamasyz etilgen. Bul maqsatqa 871 mln teńge qarastyrylǵan.

- Bul bilim berý uıymdarynda qaýipsizdik sharalary turaqty baqylaýda. Jekelegen mektepterde konkýrstyq rásimder júrgizilip jatyr. Alaıda osy kezeńde de qaýipsizdik deńgeıin tómendetpeý maqsatynda qosymsha kelisimder negizinde kúzet qyzmeti úzdiksiz uıymdastyrylyp otyr. Qazirgi ýaqytta kúzet qyzmetimen qamtylmaǵan jalpy orta bilim berý uıymdary anyqtalmady. Sonymen qatar kúzet uıymdaryna qoıylatyn talaptar materıaldyq jáne eńbek resýrstaryn tolyq qamtıdy. Materıaldyq bazaǵa baqylaý jáne baılanys quraldary, ortalyqtandyrylǵan kúzet pýnktteri, jedel áreket etý mobıldi toptary kiredi.

Al eńbek resýrstary boıynsha kúzet qyzmetkerleri kásibı daıyndyqtan ótken, zań talaptaryna tolyq sáıkes keletin mamandar qatarynan irikteledi,- dep habarlady Aqtóbe oblysy ákiminiń baspasóz qyzmeti.

Mektepter kúzet qyzmet atqaratyn kompanııa izdeıdi

Memlekettik satyp alý portaly arqyly Aqtóbe oblystyq memlekettik satyp alýlar basqarmasynyń habarlamalaryn qarap shyqtyq. Munda shynynda da mektepterde kúzet qyzmetin atqaratyn kompanııa izdep jatyr. Keıbirinde konkýrs aıaqtalǵanymen, jeńimpaz joq. Al keıbirinde áli kúnge deıin qujat qabyldaý rásimi ótip jatyr. Mektepter kúzet qyzmeti úshin qandaı talap qoıdy?

Máselen №55 orta mekteptiń qujattarynda táýlik boıy mamandandyrylǵan kúzet qyzmetin uıymdastyrý qajet ekeni jazylǵan. Kelisimshart birden úsh jylǵa jasalady. Kúzet qyzmetiniń mindeti:

- tapsyrys berýshiniń obektisi men múlkin kúzetýdi júzege asyrý;

- obektidegi barlyq quqyqqa qaıshy árekettiń jolyn kesý, olar týyndaǵan jaǵdaıda polıtsııa narıadyn shaqyrý;

- spırttik ishimdik ishýge jáne temeki shegýge jol bermeý;

- múliktiń qasaqana búlinýine jáne urlanýyna jol bermeý;

- terrorıstik aktilerdiń aldyn alý;

- janjaldyń belgilerin ýaqtyly taný jáne onyń aldyn alý múmkindigi;

- órt dabyly túımeleriniń, órt sóndirgishterdiń, ǵımarat josparynyń ornalasýyn bilý;

- mektep oqýshylarynyń, sondaı - aq ákimshilik personaldyń ómiri men densaýlyǵyn qorǵaý;

- personaldy evakýatsııalaýǵa jáne tótenshe jaǵdaılar týyndaǵan kezde kómek kórsetý jáne t.b. Bul tizimdegi eń negizgi talaptar. Qazirgi kezde Aqtóbedegi mektepterge kúzet qyzmetin izdep jatqan oblystyq memlekettik satyp alýlar basqarmasy 17 500 000 – 18 720 000 teńgemen qatar 20 280 000 – 31 500 000 teńge aralyǵyndaǵy kelisimshartty usynyp otyr. Naýryz aıynda ótken konkýrstyń kóbiniń jeńimpazy anyqtalmady. Al aqpan aıyndaǵy konkýrstyń nátıjesi ázirge shyqpady.

Kazinform mektepterde kúzet qyzmetin uıymdastyrǵan JShS basshysymen de sóılesti. Aty-jóni men kompanııa ataýyn jasyryn qaldyrýdy jón kórgen basshylyq ákimdik usynǵan baǵanyń tym tómen ekenin alǵa tartty. Mundaı baǵaǵa kelisim bergen kompanııa shyǵynǵa batady.

- Kúzet qyzmetine qoıylǵan talap ózgergen kezde jergilikti ákimdikte jıyn ótti. Sol kezde tarıftiń tómen ekeni aıtyldy. Negizi memlekettik satyp alý konkýrsyn ótkizbes buryn uıymdastyrýshy úsh kompanııanyń kommertsııalyq usynysyn suraıdy. Eń tómen tarıfti tańdap, konkýrsqa shyǵarady. Tómen usynys aıtqan kompanııanyń ıesi kim bolǵanyn bilmeımin. Jyl basynda bizdiń kompanııa 25-50 jas aralyǵyndaǵy adamdar ǵana kúzet qyzmetin atqara alady degen talapty bilmedi. Sóıtip konkýrsqa qatysyp, bir mekteppen arada kelisimshart jasaldy. Kelisimnen keıin jumysshy izdedik, biraq tappadyq. Buǵan deıin eń tómengi jalaqy 85 000 teńge tólense, endi kem degende 150 myń teńge bolýy tıis. Qazir úsh adamdy jumysqa aldym. Kásipker retinde tabysynan shyǵyny asyp ketip tur. Josyqsyz dep tanylmas úshin kelisimshart talabyn túgel oryndaýǵa májbúrmiz,- dedi naryqta 10 jyldan astam tájirıbesi bar kompanııa basshysy.

Onyń aıtýynsha, buǵan deıin kúzet qyzmetin zeınetkerler atqarsa, endi otbasyn asyrap otyrǵan er adamdar júr. Al olar az aılyqqa jumys istemeıdi.

- Qazir orta eseppen 3 jylǵa 17 mln teńge usynyp tur. Aıyna 500 myń teńge shyǵady. Sol aqshany úsh kúzetshige bólgende 166 myń teńge bolady. Odan salyqty, zeınetaqy aýdarymy men medıtsınalyq jarnany da alamyz. Kúzet qyzmetin talapqa saı uıymdastyrý úshin kem degende ár kúzetshige 250 myń teńge, bir mektepke 750 myń teńge bólinýi tıis. Qazir men kúzetshiniń qolyna 150 000 teńge berip otyrmyn. Jetpegenin kompanııa qarjysynan bólemiz,- dedi ol. Bul esepke súıensek, úsh jyldyq kelisimshart úshin ár mektepke 27 000 000 teńge bólinýi tıis.

Qazirgi kezde kúzet qyzmeti kompanııalarynda táýlik boıy jumys isteıtin operatorlar bar. Mektepterdegi dabyl túımesi basylsa aldymen sol operatorlar qabyldap, polıtsııaǵa habar beredi. Mektep kúzetshisinde qarý bolmaıdy. Qarý tek shuǵyl shaqyrtýǵa baratyn arnaıy topqa beriledi.

Mektepterdi kúndiz kezekshi muǵalimder men kishi qyzmetkerler qaraıdy

Aqtóbe qalasyndaǵy mektepterdi aralaý kezinde esik aldynda kishi qyzmetkerler men mektep muǵalimderiniń otyrǵanyn kórdik. Al dırektorlar bolsa ashyq suhbat berýge qarsy. Alǵashynda mán-jaıdy baıandaǵanymen, keıin ózi týraly aqparat jarııalamaýdy surady. Sóz arasynda uqqanymyz, kishi qyzmetkerler kúndiz esik aldynda alma-kezek otyryp, kelýshilerdi arnaıy jýrnalǵa tirkeıdi. Onda adamnyń aty-jóni, qyzmeti men telefon nómiri jazylýy tıis. Al mektep dırektorlary kabınettegi úlken ekrannan beınebaqylaý kameralarynyń jazbasyn baqylap otyrady. Túnde kúzetshiler jumysqa kirisedi. Kóbi sol mektepte aýla sypyratyn qyzmetkerler.

Aqtóbe oblystyq polıtsııa departamenti mektepterde, kolledjde reıdtik is-sharalar da uıymdastyrady. Jasóspirimderdiń sómkesin qarap, ustap júrýge tyıym salynǵan zattardyń bar-joǵyn tekserdi. Ári reıd kezinde birneshe zat tabyldy.

Ashyq derekkózdegi prokýratýranyń statıstıkasyna súıensek, 2023 jyly kámeletke tolmaǵandar 123, 2024 jyly 100, 2025 jyly 140 qylmystyq quqyqbuzýshylyq tirkeldi. Byltyr 140 qylmystyq quqyqbuzýshylyqtyń 137-in oqýshylar jasaǵan.

Keıingi jyldary mekteptegi kúzet máselesi Úkimette, Parlament otyrystarynda jıi kóterildi. Tórt jyl buryn Ashat Aımaǵambetov mektepterdi kúzetý úshin arnaıy oqý-jattyǵý ótkizýdi usyndy.

2023 jyly bilim ordalaryna dabyl túımesi qondyryldy.