Mal sany ósti, alaıda salanyń áleýeti áli tolyq ashylǵan joq – Úkimet jıyny

ASTANA. KAZINFORM – Búgin Úkimet Mal sharýashylyǵyn damytýdyń 2026-2030 jyldarǵa arnalǵan keshendi josparynyń jobasyn maquldady, dep habarlaıdy Úkimettiń baspasóz qyzmeti.

Premer-mınıstr Oljas Bektenov Memleket basshysynyń tapsyrmasy boıynsha ázirlengen Mal sharýashylyǵyn damytýdyń 2026-2030 jyldarǵa arnalǵan keshendi josparynyń jobasy qaralǵan jıynda ótkizip, onda osy salada qordalanǵan máselelertalqylandy.

Keshendi josparda mal basyn ósirýge, ónimdilikti arttyrýǵa jáne eksporttyq áleýetti keńeıtýge baǵyttalǵan salany memlekettik qoldaýdyń tásilderi men tetikteri qaraldy.

Aýyl sharýashylyǵy mınıstrliginiń málimetinshe, mal sharýashylyǵy aýyl sharýashylyǵy jalpy óniminiń 39%-yn quraıdy. Іri qara mal basynyń 2,4%-ǵa jáne usaq mal basynyń 1,6%-ǵa shamaly ósýi baıqalady. Sút óndirisi 5% ósimmen shamamen 3,8 mln tonnany qurady, et óndirý kólemi 1,2 mln tonnaǵa jetti, bul ótken jylǵy deńgeıden 2,6%-ǵa joǵary.

Alaıda, jalpy ónimniń jyl saıynǵy ósimi 2-3% deńgeıinde saqtalýy salanyń áleýetin tolyq ashpaı otyr.

Keshendi jospardy júzege asyrý iri qara mal sanyn 7,9 mln-nan 12 mln basqa jáne usaq mal sanyn 20,2 mln-nan 28 mln basqa deıin ulǵaıtýdy kózdeıdi. Sondaı-aq, et óndirisiniń 1,2 mln-nan 1,8 mln tonnaǵa deıin ósýi jáne onyń eksportynyń 82 myńnan 165 myń tonnaǵa deıin eki ese ulǵaıýy kútilýde.

Aýyl sharýashylyǵy mınıstri Aıdarbek Saparov maqsatty kórsetkishterge qol jetkizý úshin birqatar baǵyt boıynsha salany qarjylyq qoldaý sharalarynyń kesheni usynylatynyn baıandady.

Aýyl sharýashylyǵy janýarlarynyń barlyq túrleriniń asyl tuqymdy mal basyn satyp alýǵa jyldyq 6% jeńildikpen nesıe berý baǵdarlamasyn iske qosý josparlanyp otyr. Qarjylandyrýǵa jyldyq qajettilik 300 mlrd teńgeni quraıdy. Bul sharany júzege asyrý tabynnyń jańarýyn jedeldetýge jáne mal sharýashylyǵynyń genetıkalyq áleýetin arttyrýǵa múmkindik beredi.

Shalǵaıdaǵy mal sharýashylyǵyn damytý jáne jaıylymdyq ınfraqurylymdy qalyptastyrý úshin bıyl qarjylandyrý kólemi 50 mlrd teńge bolatyn jyldyq mólsherlemesi 6%-ben biryńǵaı jeńildikti nesıe berý kózdelgen.

Qosymsha 50 mlrd teńge kóleminde mal azyǵyn daıyndaý tehnıkasy men jabdyqtaryn satyp alýǵa jyldyq mólsherlemesi 5%-ben jeńildikpen qarjylandyrý qarastyrylyp otyr.

Sondaı-aq mal sharýashylyǵynyń baǵyttary boıynsha aınalym qarajatyn tolyqtyrý úshin jalpy somasy 225 mlrd teńgeni quraıtyn, jyldyq mólsherlemesi 5%-ben jeńildetilgen kredıtteý baǵdarlamasyn iske qosý josparlanǵan. Qarjylandyrýdy qoljetimdi ete túsý úshin «Damý» qory arqyly qaryzdarǵa kepildik berý tetigin qoldaný kózdelgen.

Sondaı-aq Keshendi jospardyń jobasynda salany kadrlarmen qamtamasyz etý, mal sharýashylyǵy qyzmetkerleri úshin áleýmettik jaǵdaılar jasaý, onyń ishinde shopandar men qoıshylardyń 55 jasqa tolǵannan keıin arnaıy áleýmettik tólemder alý quqyǵyn qamtamasyz etý, mamandar úshin turǵyn úı qurylysyn salý jáne taǵy da basqa sharalar kózdelgen.

Budan bólek, tıimdi marketıngtik ınfraqurylymdy qalyptastyrý jáne ótkizý naryqtaryn keńeıtý kózdelip otyr. Veterınarııalyq qaýipsizdik eksporttyq naryqtarǵa shyǵýdyń mindetti sharty bolyp sanalady. Osy baǵytta veterınarııalyq nysandardy jańǵyrtý boıynsha jumys jalǵasady, sondaı-aq saýda obektilerinde kúndelikti baqylaýdy júzege asyrý josparlanýda. Mal ıeleriniń jaýapkershiligin arttyrý máselesi pysyqtalýda.

Jospardyń is-sharalary negizinen bıýdjette kózdelgen qarajatqa, bıýdjettik nesıeler jáne qarjy ınstıtýttarynyń oblıgatsııalary boıynsha kýpondyq syıaqyny sýbsıdııalaý baǵdarlamalary esebinen júzege asyrylatynyn atap ótken jón.

Oljas Bektenov Keshendi jospardyń sharalary ishki naryqty otandyq ónimmen júıeli túrde qanyqtyrýdy jáne áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik taýarlary boıynsha boljamdy baǵa turaqtylyǵyn qamtamasyz etýge tıis ekenin atap ótti. Sondaı-aq qaıta óńdeýdi damytý jáne qosylǵan quny joǵary ónim shyǵarýdy ulǵaıtý qajet. Óndiris pen ónim aınalymynyń barlyq kezeńderiniń ashyqtyǵyn qamtamasyz etýdiń mańyzdylyǵy atap ótildi. Ulttyq aýyl sharýashylyǵy sanaǵynyń nátıjelerin tsıfrlyq platformalarǵa biriktirý jáne olardy biryńǵaı esepke alý kózi retinde paıdalaný tapsyryldy.

Premer-mınıstr Memleket basshysynyń paıdalanylmaıtyn aýyl sharýashylyǵy jerlerin qaıtarý máselesi jónindegi tapsyrmalarynyń oryndalýyna nazar aýdardy. Aýyl sharýashylyǵy mınıstri Aıdarbek Saparov jerdiń utymdy paıdalanylýyn tekserý jumystary júrgizilip jatqanyn baıandady. Astyq egetin úsh óńir boıynsha 330 sharýashylyq joǵary baqylaýda. Maqsatsyz paıdalaný faktileri anyqtalǵan jaǵdaıda ýchaskeler azamattarǵa odan ári qaıta bólý úshin memlekettik qorǵa qaıtarylatyn bolady.

Jıyn qorytyndysy boıynsha Úkimet Mal sharýashylyǵyn damytýdyń 2026-2030 jyldarǵa arnalǵan keshendi josparyn maquldady. Premer-mınıstr Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligine múddeli memlekettik organdarmen birlesip jumysty úılestirýdi jáne barlyq kózdelgen sharalardyń sapaly oryndalýyn qamtamasyz etýdi tapsyrdy.

Osyǵan deıin Úkimettiń azyq-túlik baǵasynyń ósýin qalaı rettegeli otyrǵany týraly jazdyq.