«Maqsuttyń» mysy 50 jylǵa jetedi
ASTANA. QazAqparat - Qazaqtyń keń dalasy kennen kende emes qoı. Altynnyń keni, kómirdiń keni, munaıdyń keni deısiz be jeterlik. Jer qoınynan qazyp alyp, ultyńnyń ıgiligine jarata bilseń boldy. Osy oraıda oblys ortalyǵynan shalǵaıda jatqan Abaı aýdany alty alashqa Abaı, Shákerim, Muhtar syndy aqyldyń keni shyqqan qasıetti óńir retinde ǵana emes, sońǵy jyldary jer asty baılyqtaryna baı ólke retinde de keńinen tanylýda.Mamandardyń boljaýynsha, mundaǵy «Maqsut» ken ornyndaǵy mys qory 50 jylǵa jetetin kórinedi, dep jazdy «Dıdar» gazeti.
Abaı aýdanyna barǵan saparymyzda atyna jaqsy qanyq «Maqsut» ken ornynyń zatyna da qanyǵyp qaıttyq. Zamanymyzdyń zańǵar jazýshysy Muhtar Áýezovtiń kindik qany tamǵan týǵan jeri Bóriliden on bes-jıyrma shaqyrym jerde ornalasqan «Maqsut» ken ornyn arnaıy izdep baryp, at shaldyrdyq. Búginde bul jerge búkil aýdan halqy úlken úmitpen kóz tigip otyrǵany da ras. Óıtkeni, atalǵan ken ornyn ıgerý - óńirdiń údemeli ındýstrııalyq-ınnovatsııalyq jobalarynyń qatarynan oıyp oryn alǵan joba. Eger joba jemisti júzege asyp, kásiporyn tolyq qýatyna kóship, jumys istese, jergilikti jurtshylyqtyń da murty maılanary sózsiz.
Jalpy, geologtar «Maqsut» ken ornynda barlaý jumystaryn ótken ǵasyrdyń jetpisinshi jyldary-aq júrgizip, bul jerde mol mys qorynyń baryn anyqtaǵan. Dese de sol mol mys qoryn ıgerý ekibastuzdyq «Bast» AQ-na buıyrypty. Bul jer qazir osy «Bast» AQ-nyń tolyq ıeliginde. Ken baıytý tsehynyń qurylysyn da aıaqtap, qurylǵylardy synaý jumystaryn da júrgizip, talaı sharýany tyndyryp tastapty. «Bast» AQ-nyń atqarýshy dırektory Muhtar Asaınovtyń aıtýynsha, «Maqsutta» 80 mıllıonnan astam mys qory bar. Bul degenińiz shamamen jarty ǵasyrǵa jetetin baılyq. Qazirgi kúni «Bast» AQ-nyń atalǵan ken ornynan bir jarym mıllıon tonna ken óndirýge ruqsaty bar kórinedi.
- Biz bul jerdi 2005 jyldan bastap qolǵa alyp, jumys júrgizip kele jatyrmyz. Jumystyń geologııalyq barlaý kezeńin sátti aıaqtap, qazba jumystaryna da kirisip kettik. Alǵashqy mys kontsentratyn aqpan, naýryz aılarynda óndirip, Qytaı men Reseıge jóneltip te úlgerdik, - deıdi Muhtar Asaınov. Onyń aıtýynsha, jobanyń birinshi kezeńinde kásiporynnyń jylyna 250 tonnaǵa deıin mys óndirýge qaýhary bolsa, al ekinshi kezeńde kásiporyn tolyq qýatyna kóshse, jylyna 600 myń tonnaǵa deıin mys óndire alady eken. Bir atap aıtarlyǵy, munda ónim ashyq ádispen óndiriledi. Jaqynda «Maqsut» ken ornynda kerneýi 35 kv bolatyn podstantsııa paıdalanýǵa berilmek. Tek osy podstantsııany salyp, Qasqabulaq aýylynan 24 shaqyrymdyq elektr qýaty jelisin tartýǵa kásiporyn 180 mıllıon teńgedeı qarjy jumsapty. Podstantsııa iske qosylǵan soń, balqytý peshin de iske qosý josparlanyp otyr. Sóıtip, mundaǵy óndiriletin ónim kólemi de eselep artady dep kútilýde.
Qazirgi kúni ken ornynda 150-deı adam eńbek etýde. Olardyń barlyǵy da vahtalyq ádispen jumys isteıdi, ıaǵnı 15 kún jumys istese, 15 kún demalady. Jumysshylardyń deni Óskemen, Semeı, Taraz, Rıdder, Qaraǵandy sekildi óńirlerden kelgender. Árıne, olardyń qatarynda Abaı aýdanynyń óziniń turǵyndary da bar. Biraq olardyń qatary óte az. «Bast» AQ atqarýshy dırektory Muhtar Asaınov munyń sebebin de bizge túsindirip berdi. Mamandardy alystan shaqyrǵansha, jaqynnan alǵan, árıne, tıimdi. Biraq kópshilik jaǵdaıda taý-ken óndirisi salasyn jaqsy biletin mamandardy jergilikti jerden tabý qıynǵa soǵyp jatady eken. Tipti, ekskavator, samosval sekildi aýyr tehnıkalardy júrgizýshiler de tabyla bermeıdi.
- Vahtalyq ádispen jumys isteý maǵan óte yńǵaıly, - deıdi rıdderlik Evgenıı Belchenko. Az-kem tildeskenimizde, Evgenııdiń óz isiniń naǵyz sheberi ekenine kóz jetkizgendeı boldyq. Aldymen Rıdderdegi taý-ken-metallýrgııalyq tehnıkýmyn bitirip, keıinnen Almatydaǵy Qazaq ulttyq tehnıkalyq ýnıversıtetin támamdaǵan Evgenıı Belchenko «Qaztsınktiń» Rıdderdegi bólimshesinde jıyrma jyldan astam ýaqyt jumys istepti. Qazir ol osy fabrıkanyń bas ınjeneri. Jumysy ózine unaıdy. Alatyn aılyǵy da kóńilinen shyǵady eken.
Balqytý peshi iske qosylǵan soń, jumysshylardyń qatary 250-ge deıin jetýi múmkin.
Muhtar Asaınov munda eńbek etýshilerge barlyq jaǵdaıdyń jasalǵanyn aıtady. Tipti munda ǵalamtor jelisi de bar eken.
- Meniń osynda azpazshy bolyp jumys istep júrgenime jarty jyldaı ýaqyt boldy. Jumysym ózime unaıdy. On bes kún jumystamyn, on bes kún úıdemin. Jeti nemerem bar. Olar meni erekshe asyǵa kútip otyrady, - deıdi Semeıden kelip, vahtalyq ádispen aspazshy bolyp eńbek etip júrgen Razııa Jıgaılova.
Muhtar Asaınovtyń aıtýynsha, alda áli josparlar kóp. Kásiporyn qanatyn keńge jaısa, aýdan tynysy da ashyla túsetini sózsiz.
