«Mahambet babama tıispeńdershi!»- respýblıkalyq basylymdarǵa sholý

«Astana aqshamy» gazetiniń beısenbilik sanynda «Qaýiptiń deni Qytaı taýarlarynan tónip tur» degen taqyryppen suhbat jaryq kórdi. Ekeýara áńgimeniń basty keıipkeri elorda turǵyndarynyń kúndelikti tutynatyn tamaǵy, ishetin sýy, paıdalanatyn taýarlarynyń quramy men sapasyn tikeleı tekseretin mekeme Astana qalalyq sanıtarlyq epıdemıologııalyq saraptaý ortalyǵynyń dırektory  Zabıda Aýshahmetova. Bilikti mamannyń paıymdaýynsha qytaı elinen keletin sút ónimderinde hımııalyq zat bolyp tabylatyn melamın bar kórinedi. Qurylysta ǵana qoldanylatyn bul hımıkat túrli búırek aýrýlaryn qozdyrýshy bolyp tabylady. Sonymen qatar kórshi elden keletin balalar oıynshyqtary da asa qaýipti bolyp otyr. Ol jaıynda Z.Aýshahmetova bylaı deıdi: «bazarlar men dúken sórelerindegi arzanqol ári sapasyz qytaı oıynshyqtary bas aınaldyratyn jaǵymsyz ıispen qosa, adam aǵzasyna zııandy bý bóledi eken. Oıynshyqtardyń ishinde stırol, fenol, myrysh pen qorǵasyn sııaqty zattar bolady. Oıynshyqty aýyzyna salǵan balanyń aǵzasyna zııandy fenol enýi múmkin. Bul sábıdiń ımmýnıtetin álsiretedi».

Osy basylymnyń aıqara betinde «Qalamyzdyń áýe qaqpasy» atty kólemdi maqala berilgen. Onda Aqmolada alǵashqy áýejaı 1930 jyly salynǵany, onda qandaı ushaqtar qyzmet kórsetkeni aıtyla kelip, qazirgi zamanaýı kelbetke ıe bolǵan Astana halyqaralyq áýejaıyna keńinen toqtalǵan. Sonymen qatar jarııalanymda osy mekemeniń basshysy Aıbol Bekmuhambetovpen onyń orynbasary Seıil Qypshaqbaevtyń pikirleri qosa berilgen.

 «Astana aqshamy» gazetiniń «Áleýmet saýaly - ákim jaýaby» atty turaqty aıdarynda qala ákimi I.Tasmaǵambetov elorda turǵyndaryn tolǵandyryp júrgen saýaldaryna tushymdy jaýap bergen.

«Qazaqstan Parlamenti Senatynyń tóraǵasy Qasym-Jomart Toqaevtyń Reseı Federatsııasyna sapary aıaqtaldy. Qazaqstan Senatynyń tóraǵasy Reseı Federatsııasy Syrtqy ister mınıstrligi Dıplomatııalyq akademııasynyń professorlyq-oqytýshylar quramy jáne tyńdaýshylarymen kezdesti», dep jazady «Aıqyn» gazeti. Spıkerdiń kórshi elge jasaǵan sapary jaıynda egjeı-tegjeıli bilgińiz kelse, basylymnyń beısenbilik sanynda jaryq kórgen «Toqaevtyń Máskeý saparyna zor mańyz berildi» degen taqyryptaǵy maqalany oqyńyz.

«Artyq astyqty ótkizýge qosymsha qarjy kerek». Osy taqyryppen «Aıqyn» gazetinde jaryq kórgen maqalada el Úkimeti astyqty eksportqa shyǵarýdy memlekettik qoldaý baǵytynda sharalar qabyldaý úshin qosymsha qarajat bólý týraly Parlament usynysyn qoldaıtyndyǵy jazylǵan. Bul málimetti keshe Májiliste Ekonomıka jáne bıýdjettik josparlaý mınıstri B.Sultanov jarııalaǵan. Mınıstrdiń aıtýynsha, «Qorǵas» shekaralas elderdiń halyqaralyq yntymaqtastyq ortalyǵyn damytýǵa jumsalatyn shyǵyndar qysqartylyp, nátıjesinde odan 5 mıllıard teńge Úkimet rezervine quıylady eken. Osy qarajat dıqanshylardyń astyǵyn ótkizýge baǵyttalmaq.

Osy basylymda efırge shyqqanyna kóp bola qoımaǵan «Asyl arna» telearnasynyń dırektory Muhamedjan Tazabekov suhbat beripti. Áńgime barysynda «Otbasy qundylyqtary jóninde de habar jasaý oıda bar. Bizdiń telearnalardyń kemshiligi - otbasyn psıhologııalyq, pedagogıkalyq basqa da ǵylymdar salasy, qoǵamdyq  pikir turǵysynan qarastyrady.  Al shyn maǵynasynda adamdy jaratqan, otbasyn qurǵan, atam qazaq ta aıtpaı ma «qudany qudaı qosady» dep, ıaǵnı qudandalasýymyzdyń ózi bir Jaratýshydan ekenin moıyndatqan, Allanyń dini turǵysynan qarastyratyn habarlar joq», depti telearna dırektory. Suhbat barysynda aıtylǵan jaıttarmen  «Aıqynnyń» beısenbilik sanynda «Adamdardyń qatelikke urynýy - durys nasıhattyń joqtyǵynan» degen taqyryppen berilgen suhbattan  tanysa alasyzdar.

 «Bilim jáne ǵylym mınıstrligi bıyldan bastap orta mektepter baǵdarlamasyna «Dintaný negizderi» atty jańa pán engizýdi qolǵa aldy. Mınıstr Janseıit Túımebaevtyń sózine sensek, bul «dúnıe júzinde dinı ekstremızmniń beleń alýyna baılanysty» týyndaǵan qajettilik eken» alaıda, baǵdarlamasy tolyqqandy túzilmegen, oqýlyǵy jazylmaǵan jańa pán túrli qoǵamdyq pikirlerdiń týyndaýyna túrtki bolýda. Jýyrda «Temirqazyq» pikirsaıys klýbynyń kezekti basqosýyna da osy taqyryp arqaý bolǵan edi», dep jazady «Nur Astana» gazeti. Basylym «Zaıyrly memleket» degen «ateıst memleket» degendi bildirmeıdi» degen taqyryppen atalǵan basqosýǵa qatysqan Ádilet mınıstrligi Din máseleleri jónindegi ǵylymı-zertteý jáne taldaý ortalyǵynyń qyzmetkeri Nurlan Mansurovtyń baıandamasyn, sondaı-aq «Aq jol» partııasynyń tóraǵasy Álıhan Báımenovtiń, fılosofııa ǵylymynyń doktory Asan Omarovtyń jáne jazýshy Tolymbek Ábdiraıymnyń pikirlerin beripti.

 Osy basylymda «Ult birliginiń uıytqysy» atty taqyryppen maqala jaryq kórdi. Maqalanyń ózegi - taıaýda ótken Qazaqstan halqy Assambleıasynyń 15-shi sessııasyndaǵy Memleket basshysy N.Nazarbaevtyń baıandamasy.

«Qazaq estradasynda kórermen qaýymnyń kózaıymyna aınalǵan erli-zaıypty ánshiler, juldyzdy juptar jeterlik. Osyǵan baılanysty «Eki qoshqardyń basy bir qazanǵa syımaıdy» degen qazaqy máteldi alǵa tartyp,olardyń ómiriniń kóleńkeli tustaryn kórýge tyrysatyndar az emes. Biz bir shańyraq astynda eki juldyzdyń  jarasym tabýy qanshalyqty qıyn?» degen saýalǵa jaýap izdep kórdik» dep jazady «Nur Astana» gazeti.  Basylymdy tolǵandyrǵan saýalǵa qazaq estradasynyń juldyzdary tuşymdy jaýap bergen. Maqala gazettiń beısenbilik sanynda «Ánshi men ánshi qosylsa...» degen taqyryppen jaryq kórdi.

«Mahambet babama tıispeńdershi!». Osy taqyryppen «Altyn orda» aptalyǵynyń búgingi sanynda Batys Qazaqstan oblystyq qazaq teatrynyń dırektory Qujyrǵalı Tóleýishevtiń  kólemdi maqalasy jaryq kórdi. Onda Mahambet babamyzdyń eki ǵasyrǵa jýyq ultyna uran bolyp, almas qylyshtaı alyp túsetin ǵazaýat jyrlary talaı qazaqtyń janyna rýh bolyp daryǵany, toryqqanǵa talpynys, qoryqqanǵa qulshynys bolǵany aıtyla kelip, qazirgi ýaqytta keıbir tarıhshylarymyzdyń jańsaq pikirler aıtyp júrgenine qynjylys bildirgen. Avtor maqalasyn «Múmkin. Bári múmkin. Tek meniń Mahambet babama tıispeńdershi? Tirisinde taýpıyq kórmegen jany tynysh bolsyn, ólgende súıegin jınaı almaı shyryldaǵan arýaǵy baıyz tapsyn! Mahambettiń beıitin júz jyldan keıin izdegen halyqpyz ǵoı. Bir kezde onyń rýhyn da izdermiz! Qazaqqa Mahambetter áli  kerek bolar! Mahambetke de, Mahambetterge de tıispeıikshi», dep túıindepti.

 Osy basylymnyń jazýynsha, qolynyń jymqyrmasy bar sheneýnikter 3 jyldyń ishinde qazynadan 23 mıllıon teńge úptep ketken. Osy ýaqyt aralyǵynda 257 sybaılastyq qylmys jasalyp, 138 memlekettik qyzmetker sottaldy, 514 adam tártiptik jaýapkershilikke tartyldy. Eń soraqysy sol, jyl aıaǵyna deıin jemqorlyq deńgeıi áli de 17 paıyzǵa arta túspek. Keltirilgen derekter jaıynda tolyq maǵlumat bilgińiz kelse «Altyn orda» basylymynyń beısenbilik nómirinde jaryq kórgen «Jemqorlardyń «kryshasy» kim?» atty maqalany oqyńyz.

 Taıaýda Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetinde dáris oqyǵan Elbasy N.Nazarbaev bilim men ǵylym salasynda elimiz kútetin basty máselelerdi adam kórsetti.  «Búgingi tańda bilim berý júıesiniń, ǵylymı júıeniń paradıgmasy ózgeretindigin aıtqan. Damyǵan elderde qoldanbaly ǵylym óndiris pen bıznestiń damýyna qyzmet jasaıdy. Bul rette, ózara qoldaý jáne ıdeıamen baıytý úderisi júrip otyrady» degen Elbasynyń sózi keltirilgen «Kazahstanskaıa pravda» gazetindegi «Prezıdent basymdyqtardy atady» degen taqyryptaǵy maqaladan ǵylym-bilimdi damytý tóńiregindegi oı-pikirlerdi oqýǵa bolady.

«Ekspress-K» gazetiniń birinshi betinde «Іshken jaqsy. Al jaqsy ishý - odan da jaqsy» degen taqyryppen maqala jaryq kórdi. Avtordyń paıymdaýynsha, jan basyna shaqqanda 8 lıtr alkogoldi ishimdik tutynǵanda halyqtyń azǵyndaýy bastalady eken. Al Qazaqstanda baǵalaýshylardyń keltirgen málimetterine qaraǵanda 12 lıtr ishimdik ishiledi. Degenmen elimizde alkogoldiń tutynylýyna qatysty senimdi statıstıka joq, biraq medıtsına qyzmetkerleri alańdaýshylyq tanytyp otyrǵan kórinedi.

«Astyq joǵalmaıdy», dep jazady «Izvestııa-Kazahstan» gazeti. Qazaqstan Úkimeti astyq eksportyn memlekettik qoldaý úshin qosymsha qarjy bólý týraly depýtattardyń usynysyn qoldaýǵa sheshim qabyldaǵan jáne osy maqsatqa bıýdjetten 5 mıllıard teńge bóledi. Bul jaıynda keshe Májilistiń jalpy otyrysynda Ekonomıka jáne bıýdjettik josparlaý mınıstri Baqyt Sultanov málim etken. Al aýyl sharýashylyǵy mınıstri Aqylbek Kúrishbaev jýrnalısterge ózi basshylyq jasaıtyn vedomstvo sharýa qojalyqtarynan 3 mıllıon tonna astyqty qosymsha satyp alý týraly usynysty qarastyrýdy usynyp otyrǵanyn atap ótken. Osylaısha aǵymdaǵy jyly memlekettik satyp alý 6 mıllıon tonnaǵa jetýi múmkin.