Madııar Kenjebolat qazirgi ekonomıkalyq ahýal jaıynda: Bul - álemdik problema
NUR-SULTAN. QazAqparat – Elimizdegi, jalpy búkil álemdegi ekonomıkalyq ahýal qandaı? Naryqtan qandaı ózgerister kútýge týra keledi? Jalpy, el úkimeti men Ulttyq bank ázirlegen ádister qanshalyqty tıimdi?
Dál osy saýaldarǵa «Ekonomıkalyq zertteýler ınstıtýty» AQ Makroekonomıkalyq zertteýler jáne boljaý ortalyǵynyń jetekshi ǵylymı qyzmetkeri Madııar Kenjebolat jaýap berdi, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
«Tolyqtaı alǵanda, jaǵdaı tek bizdiń elimiz úshin ǵana aýyr bolyp turǵan joq. Bul jalpyálemdik problema. Dúısenbi kúni búkil álemde taýarlyq jáne qor naryqtary jappaı quldyrady. AQSh tipti qor naryǵynyń qatty qulaýy saldarynan saýda-sattyqty toqtatyp ta tastady. Degenmen, seısenbi kúni-aq oń ósim baıqala bastady. Máselen, dúısenbi kúni 30 paıyzǵa biraq qulaǵan munaı baǵasy seısenbi kúni 7 paıyzǵa kóterildi. Ulttyq banktiń aldyn ala shara qoldanyp, paıyzdyq mólsherlemeni ulǵaıtýynyń, qajet bolǵan jaǵdaıda ınterventsııa jasaıtyndyǵyna ýáde berýiniń arqasynda teńge kóptegen sarapshylar boljaǵandaı qatty quldyraǵan joq. Qazirgi ýaqytta 1 dollar shamamen 395 teńgeni quraıdy. Reseı rýbli de quldyraýyn birshama deńgeıde túzete aldy. Dúısenbi kúni bir dollar 75 rýbl bolsa, keshegi kúni 1 dollar shamamen 72 rýbl shamasynda tirkeldi», - dedi sarapshy.
Onyń atap ótýinshe, Qazaqstan sońǵy 10 jylydń ishinde jahandyq daǵdarys qubylysymen birneshe ret betpe-bet keldi jáne daǵdarysqa qarsy tıimdi sharalarynyń arqasynda kúrdeli jaǵdaıdan shyǵa aldy.
«Munaı baǵasy 3 esege jýyq quldyraǵan 2007-2009 jyldary jáne 2014 jylǵy álemdik qarjy daǵdarysy kezinde tıimdi sharalar qabyldaı aldy. Menińshe, Úkimet Ulttyq bankpen birge bul joly da jedel qarsy áreket etip, halyq aldyndaǵy barlyq mindettemelerin oryndaıtyn bolady», - dedi Madııar Kenjebolat.
Osy oraıda aldaǵy ýaqytta álemdik ekonomıkadaǵy ahýalǵa boljamyn bildirgen Madııar Kenjebolat jaǵdaıdyń túzelýine birneshe faktor áser etetindigin basa aıtty.
«Qazirgi ýaqytta Saýd Arabııasy da, Reseı de mólsherlemeni kóterip otyr. Keshe Saýd Arabııasy sáýir aınynan bastap munaı óndirisiniń kólemin qazirgi táýligine 9,7 mln barrelden 12,3 mln barrelge deıin ulǵaıtatyndyǵyn málimdedi. Olar álemdik naryqqa qosymsha shyǵarýdy josparlap otyrǵan táýligine 2,6 mln barrel munaı óte úlken kólem sanalady. Reseı tarapynyń ókilderi de qysqa merzimdi kezeńde munaı óndirý kólemin táýligine 300 myń barrelge, orta merzimde 500 myń barrelge jetkizetindikterin aıtty. Eger bul janjal odan ary ýshyǵa beretin bolsa, onda munaıdyń quny barreline shamamen 30 dollardan da tómendep ketedi. Bul jaǵdaı teńgege de qysym jasaıdy», - dedi sarapshy.
Osy rette ǵylymı qyzmetker elimizdiń Úkimeti naqty sharalar qabyldap jatqanyn, 2020-2022 jylǵa arnalǵan bıýdjetti naqtylaý júrgiziletindigin aıtty.
«Sáýir aıynyń ortasynda bıýdjet naqtylanýy múmkin. Qazirgi ýaqytta bıýdjet munaı baǵasy barreline 55 dollardan, al bir dollar 370 teńge baǵamymen eseptelingen. Soǵan oraı munyń barlyǵy da ózgeriske ushyraıdy. Buǵan qosa, Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev memleket óz tarapynan barlyq áleýmettik mindettemelerdi oryndaıtyndyǵyn aıtty», - dedi «Ekonomıkalyq zertteýler ınstıtýty» AQ Makroekonomıkalyq zertteýler jáne boljaý ortalyǵynyń jetekshi ǵylymı qyzmetkeri.
Araılym Murat
