Madııar Ábdirasylov: Qyzylshadan qorǵanýdyń eń tıimdi joly – vaktsınatsııa

ASTANA. KAZINFORM – 2026 jyldyń basynan beri elde qyzylshanyń 3 343 jaǵdaıy tirkelgen. Al álemde 2025 jyly 247 myńnan astam adam qyzylsha juqtyrǵan.

Bul týraly ınfektsıonıst Madııar Ábdirasylov Jibek Joly arnasyndaǵy «Búgin live» baǵdarlamasyna bergen suhbatynda málimdedi.

- Qyzylsha – aýa arqyly juǵatyn jedel vırýstyq ınfektsııa. Aýrý, ádette, qarapaıym tumaý sııaqty bastalýy múmkin. Alaıda onyń negizgi belgileri aıqyn: dene temperatýrasy 39–40 gradýsqa deıin kóteriledi, kóz qyzarady, aýyz qýysynyń shyryshty qabatynda aq daqtar paıda bolady. Aýrýdyń tórtinshi-besinshi kúninde betten bastalyp, aıaqqa deıin taralatyn bórtpe shyǵady. Qyzylshanyń ınkýbatsııalyq kezeńi 7 kúnnen 21 kúnge deıin sozylady. Kóp jaǵdaıda alǵashqy belgiler shamamen 10 kún ishinde baıqalady. Em kezinde naýqas úı jaǵdaıynda tynyǵyp, aǵzanyń tolyq qalpyna kelýine múmkindik berýi tıis, - dedi ınfektsıonıst.

Spıker sózinshe, qyzylshamen kóbine balalar aýyrady. Degenmen bala kezinde aýyrmaǵan nemese ekpe almaǵan eresekter de juqtyrýy múmkin. Eresek jasta aýrý óte aýyr ótedi. Ásirese sozylmaly syrqattary bar adamdarda asqyný qaýpi joǵary.

- Vırýs aýa arqyly taralady. Aýrý adam túshkirgende nemese jótelgende vırýs birneshe saǵat boıy aýada saqtalyp, ózgelerge juǵady. Bir naýqas 18–20 adamǵa deıin ınfektsııa taratýy múmkin. Sondyqtan qyzylshamen aýyrǵan adammen baılanysta bolǵan jaǵdaıda 72 saǵat ishinde ózińizdiń vaktsına mártebeńizdi tekserý qajet. Eger ekpe almaǵan bolsańyz, jergilikti emhanaǵa baryp vaktsına alý usynylady. Ýaqytyly salynǵan ekpe aýrýdan qorǵaıdy. Ekpe alǵan adamnyń qaıta aýyrýy óte sırek kezdesedi. Al vaktsına almaǵan adamdarda aýrý asqynyp, entsefalıtke, otıtke, pnevmonııaǵa ulasýy yqtımal, - dedi Madııar Ábdirasylov.

Mamannyń aıtýynsha, qyzylsha – baqylaýǵa bolatyn ınfektsııa. Elde ujymdyq ımmýnıtet deńgeıi 95 paıyzǵa jetken jaǵdaıda aýrýdyń jappaı taralý qaýpi tómendeıdi. Ókinishke qaraı, Qazaqstanda bul kórsetkish áli jetkiliksiz. Sarapshy munyń sebebi jalǵan aqparattyń taralyp, adamdardyń vaktsınadan bas tartýyn ataıdy.

- Ata-analarǵa aıtarymyz – jalǵan aqparatqa senbeńizder. Ǵylymı dálelge negizdelgen medıtsınaǵa senim bildirý mańyzdy. Qyzylsha ınfektsııasy kóptegen jyldar boıy tek vaktsınatsııanyń arqasynda baqylaýda ustalyp keledi. Bul – álemdik tájirıbede dáleldengen tıimdi ádis. Elimizde qoldanylatyn vaktsınalar sapa talaptaryna tolyq saı keledi. Olar halyqaralyq standarttar boıynsha tekserýden ótedi. Sondyqtan negizsiz úreıge boı aldyrmaı, ýaqytyly ekpe alý qajet. Ekpe almaǵan jaǵdaıda adam tek qyzylshany ǵana emes, ózge de juqpaly ınfektsııalardy qatar juqtyrýy múmkin. Al qyzylsha aýyr túrde ótken kezde aǵzanyń qalpyna kelýi uzaq ýaqytqa sozylady. Ásirese balalar men sozylmaly aýrýy bar adamdar úshin qaýip joǵary, - dedi maman.

Osy tusta Madııar Ábdirasylov qyzylshamen aýyrǵan jaǵdaıda aǵzada A dárýmeniniń tapshylyǵy jıi kezdesetinin málimdedi. Sondyqtan dárýmenge baı taǵamdardy tutyný asa mańyzdy ekenin atap ótti.

Aıta keteıik, Batys Qazaqstanda qyzylshamen aýyrǵandar sany 100-den asty.