Іle-Balqash óńiri Turan jolbarysyn qaıta jersindirýdiń mańyzdy alańyna aınaldy
ASTANA.KAZINFORM — Іle-Balqash óńiri tarıhı turǵydan Turan jolbarysynyń mekeni retinde belgili. Osy tabıǵı aýmaqty qalpyna keltirý maqsatynda rezervat jolbarysty qaıta jersindirý jónindegi halyqaralyq baǵdarlamany iske asyrýdyń mańyzdy alańyna aınalyp otyr.
Qazaqstannyń ońtústik-shyǵysynda ornalasqan álemdegi eń iri ári biregeı tuıyq kóli bar, ol geografııalyq ereksheligi, uzynsha pishini jáne sýynyń hımııalyq quramymen tanymal, kóldiń eń basty fenomeni — onyń batys jáne shyǵys bólikteriniń eki túrli sý quramyna ıe bolýy. Ortasyndaǵy uzyn ári tar Saryesik túbegi arqyly kól ekige bólinýi. Osy tuńyp turǵan tabıǵı sulýlyqty qoryp otyrǵan memlekettik mekeme — «Іle-Balqash» memlekettik tabıǵı rezervaty ornalasqan.
Rezervat 2018 jyldyń maýsym aıynda qurylǵan. Qurylǵan jyldan beri tabıǵat saqshylary tabıǵatymyzdyń qyzyl kitapqa engen ań-qustaryn, ósimdikteriniń saqtalýyn ǵana júzege asyrmaı, onyń qalpyna kelýin de qamtyp keledi. Tabıǵı baılyq ol keler urpaqqa qalar amanat. Rezervat aýmaǵy 450 252,6 gektardy quraı otyryp, 2 fılıaldan turady (Іle saǵasy fılıaly jáne Balqash mańy fılıaly). Rezervat Іle ózeniniń saǵalyq alqaptaryn, toǵaıly ormandardy, sýly-batpaqty jáne shóleıtti ekojúıelerdi qamtıdy.
Bul aýmaq Qazaqstandaǵy bıologııalyq alýantúrliligi joǵary tabıǵı aımaqtardyń biri. Rezervat aýmaǵynda jalpy sútqorektilerdiń 45 túri meken etip, 5 túri Qazaqstannyń qyzyl kitabyna engiziligen. Qustardyń 303 túri mekendese onyń 33 túri Qyzyl kitapqa enip, 20 túri HTQO-nyń Qyzyl kitabyna engizilgen. Baýyrymen jorǵalaýshylardyń 17 túri, balyqtardyń 36 túri, omyrtqasyzdardyń 641 túri tirkelip, 23 túri Qyzyl kitapqa enip, 12 túri endemıkterge jatady.
Ósimdikten álemine kelsek, olardyń 332 túri ańyqtaldy, olardyń ishinde baldyrlardyń 45 túri, 4 bólimge, 33týysqa, 23 tuqymdas, 18 qatar, 6klasqa jatady. Joǵary satydaǵy ósimdikterdiń sańy 287 ósimdik 181 týysqa, 52 tuqymdasqa jatady. Relıktti ósimdikter sańy 8 túrden turady, endemıkterdiń 13 túri ańyqtaldy. Qazaqstannyń qyzyl kitabyna (2014) 6 túri engizilgen. Atap aıtsaq Qazaqstan qamysy, Qaýyrsyndy seleý, Bem qyzǵaldaǵy, Qalqanjapyraqty batpaqgúl, Appaq aq tuńǵıyq, Sur torańǵy.
Іle-Balqash óńiri tarıhı turǵydan Turan jolbarysynyń mekeni retinde belgili. Osy tabıǵı aýmaqty qalpyna keltirý maqsatynda rezervat jolbarysty qaıta jersindirý jónindegi halyqaralyq baǵdarlamany iske asyrýdyń mańyzdy alańyna aınalyp otyr.
Aıta ketelik Reseı Qazaqstanǵa tórt Amýr jolbarysyn syıǵa tartqan edi.
