Latynǵa kóshýdi keshiktirmegen abzal - A. Smaıyl
ASTANA. 20 aqpan. QazAqparat - Latyn álipbıine kóshýdi keshiktirmeý kerek. Búgin Parlament Májilisinde Úkimet basshysynyń atyna saýal joldaǵan depýtat Aldan Smaıyl osylaı málim etti.
Depýtattyń sózine qaraǵanda, qazirdiń ózinde qazaq tilin latyn grafıkasyna negizdegen júzden astam joba bar eken. «Anyǵynda elimizdiń til mamandary bul kezeńge daıyndyqty erte qolǵa alǵan edi. Latyn árpine talpynys alǵash ret 1993 jyly jasaldy. Osy jyly Ankarada Ózbekstan, Qazaqstan, Qyrǵyzstan, Ázirbaıjan, Túrkimenstan jáne Túrkııa elderiniń ǵalymdary bas qosyp, búkil túrki jurtyna ortaq 34 áripten turatyn úlgi qabyldandy. Osy úlginiń negizinde 27 áripten turatyn qazaq nusqasy da ázirlendi. Bul joba Ulttyq ǵylym akademııasynyń akademıgi Ábdýálı Qaıdardyń jobasy negizinde kópke belgili», - deıdi A. Smaıyl.
Onyń aıtýynsha, latynǵa qatysty ekinshi qadam 2007 jyly jasalǵan. Ol tusta Prezıdent N. Nazarbaev Qazaqstan halqy Assambleıasynyń HІІ sessııasynda latyn grafıkasyna kóshý máselesin zertteýdi tapsyrǵan edi. Sol boıynsha arnaıy komıssııa qurylyp oǵan til mamandary, qoǵamdyq ınstıtýt ǵalymdary qatysty. Sonyń aıasynda 20 ǵasyrdyń 20-30 jyldaryndaǵy latyn árpine kóshý tarıhy zertteldi. Osy áripti qabyldaǵan Túrkııa, Ázirbaıjan, Túrkimenstan, Ózbekstan elderine ǵylymı ekspedıtsııalar uıymdastyrylǵan. Barlyq zertteý derekteri taldanyp, nátıjesinde latyn grafıkasyndaǵy bes joba jasalǵan.
«Bul til bilimi ǵalymdarynyń talaı talqylaý men óńdeýden ótken ujymdyq úlgisi. Sondyqtan da, aıryqsha nazar aýdarý kerek. Al bizdiń usynysymyz osy komıssııa negizinde jańa memlekettik komıssııa qurýdy jedeldetý. Sol arqyly qazaq tiliniń latyn grafıkasyndaǵy álipbıin jasaýdy múmkindiginshe tezdetý. Másele mynada: elimiz 2025 jyly latyn álipbıine tolyq kóshkende osyǵan deıin jazylǵan jáne jasalǵan ádebı-ǵylymı muralardy kırılıtsadan jańa álipbıge túsirip úlgerýge tıispiz. Bulaı jasalmaǵan kúnde, urpaqtar arasyndaǵy dástúrli rýhanı-mádenı sabaqtastyq belgili merzimge úzilýi múmkin. Muny latyn árpine kóshýdi 1999 jyly bastap 2010 jylǵa deıin sozǵan, osy merzimde jańa álipbıdi úsh ret reformalaǵan Ózbekstan tájirıbesinen kórip otyrmyz. Latyn álipbıine kóshý úshin kırıllıtsany 10 jyl boıy ustaýǵa májbúr bolǵan Ázirbaıjan mamandary da jańa álipbıge ótken jyldardyń mol murasyn qoldanysqa engizbeıinshe kóshpeý kerek dep keńes berýde», - deıdi Aldan Smaıyl.
