Lańkestikpen kúreske barlyq memlekettik jáne jergilikti organdar jumylatyn bolady

Sondyqtan da, el qaýipsizdigine tónetin qaterler, qaýipterdiń túri de aýqymy da keńı túsken bolatyn.  Soǵan oraı, elimizdiń tynyshtyǵyn laılamaı, lańkestik qaterine qarsy sharany kúsheıtý maqsatynda Memleket basshy­sy Nursultan Nazarbaev Ata zań bergen quqyqty paıdalanyp, arnaıy zań jobasyna bastama jasaǵan edi. Sondaı tártippen Parlamentke usynylǵan zań jobasyn keshe Senat eki oqylymda qarap, qabyldady.

Qujattyń basty maqsaty - barlyq memlekettik organdardy, qoǵamdyq ınstıtýttardy, jalpy halyqty tarta otyryp, lańkestikke qarsy is-qımyl boıynsha keshendi kózqarasty qalyptas­tyrý. Bul rette eń aldymen jergilikti bılikke basym sharalar júktelip, lańkestiktiń aldyn alý jumysyna jan-jaqty qareket bitedi. «Zańdy qabyl­daý qajettiligi halyqtyń keıbir bóliginiń radıkaldaný kóleminiń keńeıýine jáne sonyń saldarynan elimizge lańkestik kórinisterdiń ósýine baılanysty týyndap otyr. Álgindeı keleńsiz kóriniske, syrtqy faktorlarmen qosa, jeke qalyptasqan áleýmettik-ekonomıkalyq problemalar, quqyqtyq mádenıettiń jalpy tómen bo­lýy, dinı saýatsyzdyq, qoǵamnyń qylmys­tanýy, bıýrokrattyq jáne sybaılas jemqor­lyq zor yqpal etedi. Endeshe, mundaı jaǵdaıda tek kúshke senip qana lańkestik áre­ketpen kúresý esh múmkin emes», - deıdi Ulttyq qaýipsizdik komıteti tóraǵasynyń orynbasary Qabdylkárim Ábdiqazymov. Túpteı kelgende, Prezıdent bastamashyldyǵymen qabyldanǵan zań eń aldymen lańkestik pıǵyldy týdyratyn sebepter men jaıttardy joıý arqyly kóp keshendi sharalardy qamtýǵa baǵyttalǵan normalardy qarastyrady. Sol úshin jańa qujatta memlekettik organdar men jergilikti bılikke zań arqyly jańa quziretter belgilenedi.

Toqtala ketetin jaıt, qolda­nystaǵy zańda memlekettik organdardyń lańkestikke qarsy kúresindegi quzireti naqty anyqtalmaǵan. Máselen, álgindeı qatermen kúresýge múddeli 21 organnyń altaýyna ǵana naqty zańdyq quziret berilipti. Sol úshin zań jobasy arqyly lańkestikpen kúreske búkil memlekettik organdar jumyldyrylady.

Qujattaǵy basty jańalyqtardyń biri «lańkestik» uǵymy naqtylanyp, onyń qaǵıdattyq mazmuny qaıta qarastyrylyp, keıbir jeri keńeıtile túsedi. «Sarapshylar qazirgi zamanǵy lańkestikti naq­ty qylmystyq áreket dep emes, ke­ri­sinshe, ózine áleýmettik qarama-qaı­shy­lyqty toptastyrǵan qoǵamda zorlyq-zom­bylyq pen qaqtyǵys deńgeıine jetken kúr­deli áleýmettik saıası qubylys dep tú­sindirip júr. Sol úshin zańnamada lańkestikke qaǵıdatty túrde jańa anyqtama berýge tyrystyq. Ol bylaı tarqatylady:  «Lańkestikke degenimiz - kúsh qoldaný ıdeo­lo­gııasymen halyqty úreılendirýge baıla­nysty je­ke adamǵa, qoǵam men memleketke zııan kel­tirýge baǵyttalǵan kúsh qoldaný, qyl­mystyq áreketterdi jasaý nemese ja­saı­myn dep qoqan-loqqy jasaý arqyly mem­le­kettik jáne jergilikti ózin-ózi basqa­rý organdarynyń, sondaı-aq halyqaralyq uıymdardyń sheshim qabyldaýyna yqpal etý praktıkasy», - deıdi UQK tóraǵasynyń orynbasary Qabdylkárim Ábdiqazymov.

Onyń aıtýynsha, «lańkestik» termınine «kúsh qoldaný ıdeologııasy» uǵymyn engizý lańkestikke qarsy is-qımyl uǵymynyń negizgi úsh baǵytyn zańdy túrde bekitýge negiz bolady. Atap aıtqanda, birinshi - lańkestik profılaktıkasy, ıaǵnı qoǵam men memlekettiń barlyq tirshilik salasyn­da lańkestikti týyndatatyn jáne lańkestik aktilerin jasaýǵa múmkindik beretin jaǵdaılardy boldyrmaý. Ekinshi - lańkestik áreketterdi anyqtaý, onyń jolyn kesý, lańkestik qylmystardy ashý jáne tergeý. Úshinshi - barlyq kúshter men qurylymdardy jumyldyrý jolymen lańkestik saldaryn barynsha azaıtý nemese joıý.

Budan bólek, aldyn alý sharalaryn uıymdastyryp, júrgizý úshin óńirlerde oblys, qala jáne aýdan ákimderi basqa­ratyn lańkestikke qarsy komıssııalardy qurý josparlanady. Komıssııany memle­k­ettik organdardyń aýmaqtyq bólimshe­leriniń birinshi basshylary tarapynan ıdeologııalyq jumysqa, jastar saıasatyna, bilim, densaýlyq saqtaý, aqparat, mádenıet, tótenshe jaǵdaılar, dinı birlestikterine jaýapty organdar men quqyq qorǵaý organdarynyń ókilderinen qurylatyn bolady. Túıindeı aıtsaq, atalǵan komıs­sııa lańkestik qubylystarynyń aldyn alýmen aınalysady. Al lańkestik áreketterdiń tikeleı jolyn kesýmen Ulttyq qaýipsiz­dik komıteti basqaratyn óńirlik jáne respýblıkalyq jedel shtabtar aınaly­sady. Bir sózben sabaqtasaq, Prezıdent bastama jasap, Ulttyq qaýipsizdik komıteti ázirlegen zań jobasy elimizdegi lańkestiktiń áleýmettik bazasyn barynsha syǵymdap, qysýǵa baǵyttalady. Halyqtyń bılik oryndaryna senimin arttyryp, azamattardy osynaý qatermen kúreske keńinen tartýǵa jol ashady. 

Toqtala ketetin jaıt, álem­dik tájirıbege súıene otyryp, sarapshylar lańkestikmen jáne ekstremızmmen kúreste basty eki qaǵıdatty alǵa tartady. Onyń biri - lańkestikmen kúreske keshendi qadam jasaý. Al ekinshisi - osynaý áleýmettik qubylyspen kúreste aldyn alatyn, eskertetin, profılaktıkalyq sha­ralar. Mamandardyń aıtýynsha, Prezıdent bastama jasap, Parlament qabyldaǵan zańnyń negizgi ózegi de osy eki qaǵıdatty qamtyp, barlyq mem­­lekettik organdardy lańkestikpen kúreske ju­myldyrady.