Qyzylorda oblysynda 54 mlrd teńgeniń aýyl sharýashylyǵy ónim óndirildi

Oblystyq aýylsharýashylyǵy basqarmasynyń habarlaýynsha, aýyl sharýashylyǵynyń negizgi qoryna salynǵan ınvestıtsııa kólemi esepti kezeńde 3 344,2 mln teńgege jetti. Tamaq ónimderin óndirýdegi negizgi kapıtalǵa salynǵan ınvestıtsııa kólemi esepti kezeńde 327,1 mln teńgeni qurady, bul ótken jyldyń sáıkesti kezeńimen salystyrǵanda 2,8 esege kóbeıdi. Sondaı-aq, agrarlyq sektorǵa kórsetilgen memlekettik qoldaýǵa ústimizdegi jyly 8,7 mlrd teńge bólinip, byltyrǵy jylmen salystyrǵanda 7,4 paıyzǵa eselendi.

Oblysta egin jınaý jumystary qorytyndylanyp, aýyl sharýashylyǵy daqyldary jınaldy. Egin qorytyndysy boıynsha 86 932 gektar dándi daqyldar oraqqa túsip, odan 451,2 myń tonna astyq ónimi alyndy. Negizgi daqyl kúrishten 439,8 myń tonna kúrish salysy jınalyp, kúrishtiń ár gektarynan 54,9 tsentnerden ónim alyndy.

Bul ótken jylmen salystyrǵanda jınalǵan kúrish kólemi 3,8 myń gektarǵa kem bolǵanyna qaramastan, jalpy ónim 16,2 myń tonnaǵa artyq.

Sonymen qatar, ártaraptandyrý baǵytyndaǵy maıly daqyldardan 5 003 tonna ónim jınaldy, 4 755 ga kartop, 4 992 ga kókónis jáne 7 196 ga baqsha daqyldary jınalyp, 73 038 tonna kartop (2015 jyly - 61552 tonna), 96 732 tonna kókónis (2015 jyly - 84814 tonna) jáne 151 514 tonna baqsha ónimderi (2015 jyly -130270 tonna) jınaldy.

Dúbirge tolǵan egin dalasynda kúrish jınaý naýqanyna 1 707 dana traktor, 837 dana kombaın, 430 jatka, 402 dana tasymal kóligi jáne 880 dana traktor tirkemesi qatysty. Mal azyǵy úshin 666,8 myń tonna shóp, 7,7 myń tonna súrlem jáne 67,3 myń tonna saban shóp daıyndaldy.

Búgingi kúni oblys boıynsha 22055 tonna joǵary reprodýktsııaly kúrish tuqymy quıylyp, kelesi jyldyń egisine daıyn tur. Qazirde tuqym sharýashylyqtary daıyndaǵan tuqymdaryn sebý dárejesine jetkizý jumystaryn júrgizýde. Qazirgi ýaqytta aýyl sharýashylyǵy qurylymdary kelesi jyldyń egisi úshin 5771 ga súdiger kóterip, 1 000 ga kúzdik bıdaı ekti. Kúzdik bıdaı jáne súdiger kóterý jumystary jalǵasýda.

Oblys boıynsha búgingi kúnge 279,1 myń bas múıizdi iri qara, 669,3 myń bas qoı men eshki, 104,9 myń bas jylqy, 39,8 myń bas túıe jáne 98,6 myń bas qus ósirilýde. Byltyrǵy jylmen salystyrǵanda birshama ósim bar.

Sondaı-aq, sharýa qojalyqtaryn qosa alǵanda barlyq agroónerkásip qurylymdarynda óndirilgen et, sút ónimderinde ósý dınamıkasy baıqalady. Esepti kezeńde aýyl sharýashylyq qurylymdarynda et óndirý 3,7 myń tonnany qurap, 37,0 paıyzǵa kóbeıdi. Aýyl sharýashylyǵy qurylymdaryndaǵy sút óndirý 9,0 myń tonnany qurap, 2,8 paıyzǵa artty.

Memlekettik «Sybaǵa» baǵdarlamasy aıasynda ústimizdegi jyly 3 200 bas analyq sıyr jáne 108 bas asyl tuqymdy buqa satyp alý josparlanǵan. Osydan esepti kezeńde «Agrarlyq nesıe korporatsııasy» AQ arqyly 72 sharýashylyq 651,9 mln. teńge nesıe alyp, 3698 bas sıyr, (177 bas buqa) satyp aldy.

Sońǵy tórt-bes jylda bes myń bastyq mal bordaqylaý alańyn salý josparlanǵan bolatyn. Oblysta aýyl sharýashylyǵy taýaróndirýshileri óz qarjylaryna salǵan 2,2 myń basqa arnalǵan 18 mal bordaqylaý alańdary jumys jasaýda. Buǵan qosa 3,5 myń bastyq mal bordaqylaý alańdary jańadan salyndy.

Atap aıtqanda, Qazaly aýdany «Syr marjany» JShS-gi veterınarııalyq pýnktpen, tarazymen, zamanaýı mal soıý pýnktimen qamtylǵan 500 bas múıizdi iri qaraǵa arnalǵan mal bordaqylaý alańynyń qurylysyn aıaqtap, ótken jyldyń aıaǵynda iske qosty. Aǵymdaǵy jyldyń basynan beri kásiporynda 500 bas MІQ maly bordaqyǵa qoıylyp, 370 basy etke soıyldy, 61 tonnadan astam sıyr etin aýdan jáne Baıqońyr qalalarynyń turǵyndaryna satýdy qamtamasyz etti.

Búgingi kúni kásiporynda 166 bas mal bordaqylanýda tur. Sonymen qatar, osy mal bordaqylaý alańynyń qýattylyǵyn 3000 bas mal bordaqylaýǵa jetkizý maqsatynda qosymsha qurylys jumystary júrgizilip, bir mezgilde bordaqylanatyn 3000 bas mal turatyn orynǵa deıin ulǵaıtyldy. Qazirgi ýaqytta bordaqylaý alańynda 15 adam jumyspen qamtylyp otyr. Et klasterin jasaý úshin bordaqylaý alańynyń janynan shaǵyn konservileý zaýytyn salý josparlanyp, daıyndyq jumystary bastaldy.

Syrdarııa aýdanyndaǵy «Shaǵan Jer» JShS-y 3000 bas múıizdi iri qara maldaryn bordaqylaýǵa arnalǵan alańynyń qurylysyn aıaqtap, bordaqyǵa qoıatyn MІQ maldaryn alýǵa qarjy kózderin qarastyryp jatyr.

Munan ózge Syrdarııa aýdanynda 10,0 myń basty qoı bordaqylaý alańy men jylyna 250,0 tonna qozy etin óndiretin keshenniń qurylys jumystaryn bastady. Búgingi kúni 2 100 bas asyl tuqymdy et baǵytyndaǵy qoı satyp ákelindi.

Ýaqyt talabyna saı oblys boıynsha 104 aýyl sharýashylyǵy kooperatıvi qurylyp (mal sharýashylyǵy salasynda - 20, egis salasynda - 31, kópsalaly - 20, sý sharýashylyǵy - 1, óńdeý salasy - 32) jumys isteıdi..

Sondaı-aq, aýyl sharýashylyǵy salasy boıynsha aldaǵy 2016-2017 jyldary AÓK salasynda joba quny 29,2 mlrd. teńgeniń 17 ınvestıtsııalyq jobany iske qosý josparlanyp, 1174 jumys ornyn ashý kózdelip otyr.

Oblysta áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik taýarlarynyń baǵalaryn turaqtandyrý jáne naryqty ónimdermen molaıtý maqsatynda óńirlik turaqtandyrý qory jumys jalǵasyn tabýda. Búgingi kúnge turaqtandyrý qorynda 2 564,4 tonna ónim (ósimdik maıy-2,9 tn, qant - 161,3 tn, shaı - 0,1 tn, kúrish - 578,9 tn., un - 716,52 tn, kartop-618 tn, jýa-200 tn, sábiz-150 tn, qus eti-74,8, makaron-62 tonna,) saqtalyp, 13 áleýmettik-saýda dúkenderi jáne «Ál-Asad» saýda úıimen jańadan jasalǵan áriptestik kelisim negizinde qala men aýdandarda ornalasqan 17 saýda oryndary arqyly satylyp jatyr.
Oblysta azyq-túlik tapshylyǵyn boldyrmaı, naryqty molaıtý maqsatynda «Mıras» saýda úıimen jasalǵan áriptestik kelisim negizinde 2015 jyly 17 792 tonna ónim satylǵan bolsa, 2016 jyly 12 758,0 tonna ónimder naryq baǵasynan 15-20 paıyzǵa tómen baǵada satyldy. Áriptestik kelisimniń nátıjesi oń áserin bergendikten, ÁKK tarapynan 20 mln. teńge qosymsha qarajat bólinip, kelisim 2019 jylǵa deıin uzartyldy. Jyl basynan Qyzylorda qalasy men aýdan ortalyqtarynda 30 jármeńke ótkizilip, 332,3 mln. teńgeniń 3 458,6 tonna ónimderi naryqtan 10-15 paıyz tómen baǵada satyldy.