Qyzdar pedagogıkalyq ýnıversıtetinde Rabıǵa Syzdyq atyndaǵy dárishana ashyldy

Rabıǵa Sátiǵalıqyzy Syzdyq - kórnekti til mamany, túrkitanýshy ǵalym, QR UǴA akademıgi, fılologııa ǵylymdarynyń doktory, professor, Túrik til qoǵamynyń korrespondent-múshesi, QR-nyń eńbek sińirgen ǵylym qaıratkeri, QR Memlekettik syılyǵynyń jáne Sh.Ýálıhanov atyndaǵy syılyqtyń ıegeri, QazKSR Joǵarǵy Keńesiniń Qurmet gramotalarymen, 1941­-1945 jj. Uly Otan soǵysy kezindegi «Eńbektegi erligi úshin» medalimen, «Qurmet Belgisi», «Parasat» ordenderimen marapattalǵan, «QazKSR-iniń eńbek sińirgen ǵylym qaıratkeri» qurmetti ataǵyna ıe bolǵan, esimi QazKSR-iniń «Qurmetti altyn kitabyna» jazylǵan erekshe tulǵalardyń biri.

R.Syzdyqtyń «Qazaq tili metodıkasynyń negizgi máseleleri», «Qazaq tili orfografııasy men pýnktýatsııasy boıynsha anyqtaǵysh», «Qazaq tili orfografııalyq sózdigi» (avtorlardyń biri), «Abaı shyǵarmalarynyń tili», «Abaı ólenderiniń sıntaksıstik qurylysy», «Sózder sóıleıdi», «Sóz sazy», «Qazaq ádebı tiliniń tarıhy» , «Jańa sózder men tirkesteri». «Abaıdyń sóz órnegi», «Jamıǵat taýarıh», «Qazaq tili orfografııalyq sózdigi», «Sóz qudireti», t.b atty eńbekterinde ádebı tilimizdiń ómirsheńdigi ózekti másele retinde qarastyrylady. Qazaq til ǵylymynyń damýyna ólsheýsiz úles qosqan ǵalym eńbekteri fılologııa fakýltetiniń stýdentteri úshin ǵana emes, ultymyzǵa qyzmet etip otyr.

Halyqaralyq «Qazaq tili» qoǵamynyń prezıdenti Ó.Aıtbaıuly men memleket qaıratkeri, «Memlekettik tilge - qurmet» birlestiginiń tóraıymy A.Osman akademık R.Syzdyq atyndaǵy dárishanany saltanatty túrde ashty. Dárishana ınteraktıvti taqtamen jabdyqtalǵan, R.Syzdyq týraly maǵlumattar men oqýlyqtar jáne oqý-quraldary qoıylǵan Qazaq qyzdarynyń tilshi ǵalymdary týraly aqparattarmen tolyqtyrylǵan. Al akademık R.Syzdyq: «Dárishanany ashqanda belgili bir adamnyń atymen ataý kerek bolǵan soń, ǵalym áıelderdiń ishinde jasy úlkeni men bolǵandyqtan, qazaq til bilimi salasyn zertteýde ǵylymı dárejesi joǵarylardan akademık retinde de men bolǵanym úshin meniń esimimdi bergen shyǵar. Degenmen, qazaq qyzdarynyń bilim alýyna, ǵylymmen aınalysýyna septigin tıgizetin ortalyq bolsyn dep tileımin», - dep, óziniń esiminiń berilgenine pikirin bildirdi.

Saltanatty shara «Ǵylymdaǵy qazaq qyzdary: qaıratkerlik jáne dástúr sabaqtastyǵy» taqyrybyndaǵy dóńgelek ústelge ulasty. QazMemQyzPÝ birinshi prorektory B.A.Álıev: «Qazaq ǵylymyna ólsheýsiz úles qosqan akademık R.Syzdyqtyń 90 jyldyq mereıtoıy Qyzdar ýnıversıtetiniń 70 jyldyǵymen tuspa-tus kelip turǵany erekshe jaǵdaı. Qos qýanyshtyń belgisi - R.Syzdyq atyndaǵy dárishananyń ashylýy. Bul dárishana fılolog mamandardy daıarlaıtyn, sapaly bilim beretin ortalyqqa aınalady dep senemiz. Zamanaýı ozyq tehnologııamen jabdyqtalǵan, ǵalymnyń eńbekteri qoıylǵan dárishana bizdiń stýdentterimiz úshin úlgi bolatyny anyq», - dep jańa dárishananyń ashylýymen quttyqtady.

Qyzdar ýnıversıtetiniń 70 jyldyǵyna oraı ýnıversıtettiń damýyna súbeli úles qosqan, aıryqsha eńbek sińirgeni úshin akademık R.Syzdyqqa, akademık Ó.Aıtbaıulyna «Ulaǵat» altyn medalin, memleket qaıratkeri A.Osmanǵa «Ulaǵat» kúmis medalin tapsyrdy. Sondaı-aq A.Baıtursynuly atyndaǵy Til bilimi ınstıtýtynyń dırektory M.M.Malbaqovty, f.ǵ.d., professor B.Abylqasymovty, Abaı atyndaǵy QazUPÝ professory F.Orazbaevany, ál-Farabı atyndaǵy QazUÝ professory B.Shalabaıdy mereıtoılyq «Qurmet belgisi» medalimen marapattady.

Dóńgelek ústelde «R.Syzdyq - ana tilimizdiń abyz-anasy», «Qazaq qyzdary ǵylym jáne ınnovatsııalyq tehnologııalardyń damý jolynda», «Ǵylymdaǵy qazaq áıelderi: ulttyq dil men til máseleleri», «Máńgilik el» ıdeıasy jáne tiltanýshy tulǵasy», «Sóz mádenıeti jáne lıngvostılıstıkalyq, lıngvotanymdyq zertteýlerdegi oı-tujyrymdar» sekildi birqatar taqyryptar talqylanyp, akademık R.Syzdyqtyń tulǵasy týraly, ǵylym joly haqynda oılar ortaǵa salyndy.

«Rabıǵa Syzdyq, óz sózimen aıtqanda bir qolynan - qalamy, bir qolynan ojaýy túspeı», otbasynyń uıytqysy bola otyryp, qazaq til bilimi salasyn tereń zerttegen úlken ǵalym. qazaq halqynyń mańdaıyna bitken biregeı oqý ordasynda R.Syzdyqtyń atynda dárishana ashý - ónegeli is», - dep sóz bastaǵan akademık Ó.Aıtbaıuly ǵalymnyń tulǵasyna toqtalyp, ónegeli sózin jetkizdi.

Jıynda QazMemQyzPÝ túlegi, oqýlyq avtory, R.Syzdyqtyń sińilisi R.S.Qutqojına sóz alyp: «Men Rabıǵadan bar bolǵany 2 jas qana kishimin. Degenmen, osy ápkemniń kóp kómegi tıdi. Ákemizdi «Halyq jaýy» degen jalamen atý jazasyna keskennen keıin, jan baǵyp, kún kórý qıynǵa soqty. 15 jasynan-aq, eńbekke aralasty. Osy ınstıtýtta oqyp júrgenimizde, bizdi qatarlastarymyz «Tyshqan jaǵa formasy bar, bes júz gramm normasy» bar dep sóz etetin. Ras zaman qıyn boldy, soǵystan keıingi ýaqyt, halyqtyń jaǵdaıy aýyr, degenmen, úkimet kıimdi de, tamaqty da berdi, qyzdarǵa qamqorlyq kórsetti. Jaǵdaı birte-birte túzeldi», - dep akademıktiń ómir jolyna toqtalyp, qanshama qıynshylyqty bastan ótkerse de, moıymaı, talmaı adal eńbek etkendigin jetkizdi.

A.Baıtursynuly atyndaǵy Til bilimi ınstıtýtynyń dırektory M.M.Malbaqov jańa dárishananyń ashylýymen quttyqtap, stýdentterdiń ıgiligi úshin «Qazaq tiliniń túsindirme sózdiginiń» 15 tomdyǵyn syıǵa tartty. Sondaı-aq, akademık R.Syzdyq atyndaǵy ataýly shákirtaqy taǵaıyndap, QazMemQyzPÝ fılologııa fakýltetiniń 4-kýrs stýdenti M.Baýbekke sertıfıkat tabystady. Munan ózge sóz alǵan f.ǵ.d., professor B.Abylqasymov, Abaı atyndaǵy QazUPÝ professory F.Orazbaeva, ál-Farabı atyndaǵy QazUÝ professory B.Shalabaı syndy qonaqtar da jyly lebizderin bildirip, dárishanaǵa arnap syı-sııapattaryn jasady.

Al til janashyry A.Osman: «Til - ulttyń jany bolsa, sol jandy zerttep, zerdelep júrgen sizdiń tulǵańyz barshaǵa úlgi. Til - Kún bolsa, siz - Kúnge jaqyn adamsyz. Adamnyń maqsaty mándi ómir súrý bolsa, sizdiń boıyńyzdaǵy asyl qasıetterińiz ben izgilikke toly jemisti eńbegińiz ómirińizdiń mándi de maǵynaly bolǵanynyń aıǵaǵy. Toqsanǵa toqtamaı, júzge júgirip jetip, qazaq degen dana halyq úshin qyzmet ete berińiz», - dep aq tilegin bildirdi. Ras, bar ǵumyry kúreske, izdeniske toly ulaǵatty ustazdyń ór tulǵasy - jastar úshin, ásirese Qyzdar ýnıversıtetinde bilim alyp otyrǵan bolashaq muǵalimder úshin árdaıym úlgi.