Qyz-jigitterimizdiń qaısysy Kýveıtte baıraǵymyzdy jelbiretedi?

Al dzıýdoshylar úshin bıylǵy jyldyń eń basty dodasy Olımpıada oıyndarynyń joldamasy sarapqa salynatyn álem birinshiligi 24-30 tamyz aralyǵynda elordamyz Astana qalasynda jalaýyn jelbiretedi.

Jalpy sporttyń qaı túri bolmasyn, bıyl ótetin iri álemdik syndardan súrinbeı ótken sportshylardyń barlyǵy 2016 jyly Brazılııada ótetin Olımpıada oıyndarynyń joldamalarynan úmittenedi.

Brazılııa Olımpıadasynyń dúbiri jaqyndaǵan saıyn sportshylar da shyńdala túsetini anyq. Tórt jylda bir keletin dúnıejúzilik jarysqa qatysý kez kelgen sportshynyń armany. Sondyqtan bolar, qazirgi tańda álemniń túkpir-túkpirinde ótkizilip jatqan sporttyq jarystarda sportshylar Olımpıadalyq oıyndardyń joldamasy úshin baryn salýda.

Bizdiń sportshylarymyz da, ár básekede baryn salyp bas júldege talasatyny anyq. Sondyqtan bolar, dzıýdodan Qazaqstan ulttyq quramasynyń bas bapkeri Ermek Imanbekov atalmysh birinshilikke elimizdiń eń myqty degen balýandarynyń barlyǵyn qatystyryp, baqtaryn synap kórýdi jón sanapty.

Olar mynalar: Erler: Eldos Smetov (60 keli, Taraz) Eldos Jumahanov (66 keli, Mańǵystaý oblysy) Dastan Ykybaev (73 keli, ShQO) Azız Qalqamanuly (81 keli, Taraz) Tımýr Bolat (90 keli, Astana) Islam Bozbaev (90 keli, Qaraǵandy) Maksım Rakov (100 keli, Qaraǵandy) Erjan Shynkeev (100 keliden joǵary, Qaraǵandy) Qyzdar: Aıgúl Baıqulova ( 48 keli, Aqtóbe oblysy) Aleksandra Podrıadova ( 48 keli, OQO) Olesıa Kýtsenko (52 keli, Mańǵystaý oblysy) Lenarııa Mıngazova (52 keli, Taraz) Nazgúl Qubasheva (57 kg, Atyraý) Sevara Nyshanbaeva (57 keli, OQO) Marıan Ýrdabaeva (63 keli, Almaty) Dınara Qudarova (70 keli, Qyzylorda oblysy) Albına Amangeldıeva (78 keli, OQO) Zarına Raıfova (78 keli, Almaty ) Zarına Abdrasýlova (78 keliden joǵary, OQO) Gúljan Isanova (78 keliden joǵary, ShQO)

Endi sál sheginis jasap, oqyrman qaýymǵa qazaq eline dzıýdo kúresi qalaı, qashan kelgenin, qazirgi ýaqytqa deıin qandaı belesterdi baǵyndyrǵanyna qysqasha toqtalyp ótsek.

Dzıýdo kúresi Qazaqstanǵa qashan keldi?

Qazaq jurtyna beımálim kúrestiń bul túri alǵash elimizge 1973 jyldary kele bastady. Qazaq elinde dzıýdonyń negizin qalaǵan Anatolıı Malkın men Vladımır Pak syndy bapkerler boldy. Dzıýdony japon halqyna tán dep aıtsaq ta, bul sport túri qazaq balýandaryna da tańsyq emes. Máselen, keshegi Keńes Odaǵy kezinde tatamı tórinde jolbaryssha julysyp, alyptarsha aıqasqan Marat Ázimbaev, Qaırat Mysyqbaev, Bostan Jańbyrbaev syndy balýandarymyzdy maqtanyshpen aıta alamyz. Qazaq dzıýdoshylarynyń arasynan Eýropa birinshiliginde top jarǵan tuńǵysh qazaq Marat Ázimbaev KSRO-nyń jastar birinshiliginde de jeńimpaz atandy.

Sondaı-aq, eresekter arasynda KSRO halyqtarynyń spartakıadasynda ózine teń keler qarsylas tappaǵan Qaırat Mysyqbaevty da qazaq halqy maqtan tutýy tıis. Óıtkeni, qazaq dzıýdoshylarynyń arasynan KSRO halyqtarynyń spartakıadasynda jeńimpaz atanǵan tek Qaırat Mysyqbaev qana. Q.Mysyqbaev Keńes Odaǵynyń birinshiliginde eki ret júldeger atandy. Qazaqtyń dzıýdo shejiresinde ózindik alar orny bar Bostan Jańbyrbaev KSRO birinshiliginde kúmisten alqa taqqan, keıin bapkerlik qyzmette de erekshe kózge tústi.

Al Qazaqstan táýelsizdigin alǵan soń da, 90-jyldardyń basynda Azııa qurlyǵynda aıtarlyqtaı jeńisterge qol jetkizdi. Atap aıtsaq, Sergeı Shákimov 1995 jyly Azııa chempıony atansa, Serik Álimjanov kúmis medalǵa ıe boldy. Dál osy jarysta qyzdar arasyndaǵy básekede Mánshúk Dáýletkereeva qola júldeni jeńip aldy. 1996 jyly elimizdiń sportshylary tuńǵysh ret Olımpıada dodasynda óner kórsetken kezde de dzıýdoshylarymyz tys qalmady. Rýslan Seıilhanov, Sergeı Shákimov, Serik Álimjanovtar talaılardy tamsandyryp, tatamıde óz ónerlerin pash etti.

HHІ ǵasyr attaǵan tusta da qazaq balýandary álemdik birinshilikte de olja sala bastady. 2001 jyly Germanııanyń Mıýnhen qalasynda ótken álem birinshiliginde qazaqtyń qos Ashaty - Ashat Jitkeev pen Ashat Shaharov tuńǵysh ret álem birinshiliginde qola júldeger atandy. Al Sıdneıde ótken Olımpıada oıyndarynda qyrǵyz halqynyń atynan synǵa túsken Aıdyn Smaǵulov Qyrǵyzstan quramasynyń qorjynyna qola medal saldy. Demek, Aıdyn Smaǵulovty dzıýdodan qazaqtan shyqqan tuńǵysh Olımpıada júldegeri retinde tól tarıhymyzǵa tirkeýge ábden bolady. Sońǵy bir-eki jyldyń ishinde dzıýdo Qazaqstanda keńinen qanat jaıa tústi. Beıjiń Olımpıadasynda salmaqtary júz keli tartatyn alyptardyń arasynan otandasymyz Asqat Jitkeev kúmis medal jeńip alyp, qazaq halqynyń mártebesin kóterip tastady.

Qazaqstan dzıýdodan qandaı jetistikterge qol jetkizdi?

Qazaqstan dzıýdoshylary 1996 jylǵy Atlanta Olımpıadasyna 8 balýan apardy. Bulardyń ishinde eń joǵarǵy nátıjege 95 keli salmaqtaǵy Sergeı Shákimov qoljetkizdi - 13-shi oryn.

2000 jylǵy Sıdneıdegi Olımpıadalyq oıyndarda Qazaqstannan taǵy da segiz balýan óner kórsetti. Eń joǵarǵy kórsetkishti 60 kelidegi Bazarbek Donbaı kórsetti - 5- oryn. Esesine, Qyrǵyzstannyń atynan kúresken qazaq balýany Aıdyn Smaǵulov dál osy salmaqta Sıdneı Olımpıadasynyń qola júldegeri atandy.

2004 jyly Afınyda ótken Olımpıadalyq oıyndarda elimizdiń segiz dzıýdoshysy beldesti. 100 kelidegi Asqat Jitkeev jetinshi orynǵa taban tiredi.

2008 jylǵy Olımpıadalyq oıyndarda Qazaqstanǵa tuńǵysh ret Olımpıada oıyndarynyń medali buıyrdy. 100 keli salmaqta kúresken Ashat Jitkeev fınalda mońǵol balýanynan utylyp, kúmis medalǵa ıe boldy.

Ókinishke qaraı London Olımpıadasynda dzıýdoshylarymyzdyń birde-biri el úmitin aqtamaǵan bolatyn. Endi keler Olımpıadada balýandarymyz osy olqylyqtyń ornyn toltyrady degen senimdemiz.

Kúnsultan Otarbaı