Qysta qandaı aýrýlardan saq bolý kerek
ASTANA. QazAqparat - Kún sýyta bastaǵannan-aq juqpaly aýrýlardyń paıda bolý qaýpi de arta túsedi. Jyldyń bul mezgilinde, ásirese, balalardyń densaýlyǵyna kóbirek kóńil bólgen abzal. Óıtkeni, ósip kele jatqan bala aǵzasy ınfektsııalarǵa asa sezimtal. Aýyryp em izdegenshe, aýyrmaýdyń jolyn izdegen jón ekenin dárigerdiń qaı-qaısysy da aıtady. Sol sebepti sarapshylar da ata-analar óz balalaryn qaýipti aýrýlardan qorǵaı alatyn vaktsınatsııa jasatý qajettigin umytpaǵany jón ekendigin de eskertip otyrady.
Búginde ońtústik astananyń bilikti dárigerleri aq halattaryn sheship, ata-analarǵa jaqyn bolyp, jurtshylyqpen betpe-bet áńgimelesý maqsatynda emdeý mekemelerinen tysqary saýda ortalyqtarynda demalyp júrgen ata-analarmen suhbattasýda. Aıta keterligi, «Vaktsınologııa» qoǵamdyq birlestiginiń bastamasymen «Ormandaǵy densaýlyq alańqaıy» atty áleýmettik joba aıasynda qolǵa alynǵan vaktsınatsııa máseleleri jónindegi jyljymaly keńes berý pýnkti 2016 jyldyń qyrkúıek aıynan bastap iske asyrylýda.
«Biz ata-analarmen kezdesýimizdi medıtsınalyq kabınetterden syrt jerde ótkizýdi jón kórdik. Atalǵan joba Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý jáne áleýmettik damý mınıstrliginiń tarapynan qoldaý tapqandyqtan biz jyljymaly jumys alańymyzda elimizde balalar densaýlyǵymen aınalysatyn, ımmýndaý máselelerin jetik meńgergen bilikti mamandardyń basyn qostyq. Bizdiń basty mindetimiz ata-analardyń ártúrli juqpaly aýrýlardan qalaı saqtaný kerektigi týraly suraqtaryna jaýap berý, onyń ishinde vaktsınatsııanyń juqpaly aýrýlardan qorǵaýdaǵy mańyzdylyǵy, erekshelikteri jáne adam ımmýnıteti qalaı jumys isteıtini týraly máselelerdi pysyqtap túsindirý. Bizdiń alańqaıda nevropatolog, pedıatr, ımmýnolog, allergolog jáne epıdemıolog mamandary kásibı keńesterin beredi», - dedi «Vaktsınologııa» qoǵamdyq birlestiginiń prezıdenti Aınagúl Qýatbaeva.
Ókinishke oraı, onyń aıtýynsha, balalardyń densaýlyǵy vaktsınatsııaǵa (ekpege) tikeleı baılanysty ekenin ata-analardyń bári birdeı bile bermeıdi. Mysaly, 2010 jylǵa deıin elimizde pnevmokokk ınfektsııasynan jyl saıyn 1500 jýyq bala bir jasqa tolmaı jatyp kóz jumatyn. Sol sebepti qazaqstandyq dárigerler osy vaktsınanyń Qazaqstanda balalary úshin qol jetimdi bolýyna qol jetkizdi. Bul másele memleket tarapynan qoldaý tapty. Sondyqtan, Qazaqstanda 2010 jyldan bastap 2015 jylǵa deıin ár aýmaqta kezek-kezegimen pnevmokokty ınfektsııaǵa qarsy vaktsınany engizý baǵdarlamasy qabyldanyp, óz kezeginde Ulttyq ımmýndaý kúntizbesine de engizildi. 2015 jyldan bastap pnevmokokk juqpasyna qarsy vaktsınatsııa búkil respýblıkada balalar arasynda júrgiziledi.
«Kóp jaǵdaıda ata-analar vaktsınatsııanyń saldarynan balanyń dene qyzýy kóterilýinen nemese bala denesinde bórtpe paıda bolýynan qorqatynyn aıtyp jatady. Men dáriger retinde halyqtyń kópshiliginiń mıllıondaǵan adamdardyń ómirin jalmap, ásirese, surapyl ınfektsııalarǵa qarsy aǵzasy tótep bere almaǵan, ımmýnıtet júıesi álsiz balalar arasynda múgedektikke ákep soqtyrǵan indetter jaıly umytyp qalǵanyn túsinemin. Mysaly, polıomıelıt aýrýy múgedektiktiń ár túrine ákep soǵady. Hıb jáne pnevmokokk ınfektsııalarynyń aýyr formalary kezinde menıngıt, sepsıs, pnevmonııa, otıt jáne taǵy basqa aýrýlar asqynatyndyǵyn umytpaǵan jón. Bul juqpalardyń saldarynan kóp jaǵdaıda balanyń júıke, kórý jáne tynys alý júıeleriniń zaqymdalýyna baılanysty múgedektiktiń paıda bolýy ábden múmkin. Búgingi kúni atyn estı bermeıtin kóp aýrýlardyń biri - sirespe. Vaktsınatsııaǵa deıin sirespege shaldyqqan nárestelerdiń 95 paıyzy kóz jumatyn edi (ıaǵnı árbir 10 náresteniń 9-y). Mundaı kezde ınfektsııanyń ózi emes, aýrýdyń asqynýlary qaýip týdyrady. Árıne, bizdiń bolashaǵymyz - balalarymyzdy mundaı qasiretterden qorǵaýdyń birden-bir joly vaktsınatsııa jasatý. Eń bastysy, vaktsınatsııa balalardyń deni saý kezinde jasalýy tıis. Balany kókjótel aýrýynyń saldarynan bolatyn uzaq ýaqyt («júz kúndik» dep atalatyn), «toqtamaıtyn» jáne ustama tárizdes jótelden qorǵaý úshin jasalatyn vaktsınatsııadan nemese dıfterııa (kúl) kezindegi tunshyǵýdan jáne basqa da aýrýlardyń saldarynan qorǵaý úshin, barlyq balalarda birdeı baıqala bermeıtin dene qyzýynyń kóterilýi, ekpe salǵan jerdiń qyzarýy, azdaǵan álsizdik nemese jaısyzdyq túrinde kezdesetin ımmýnıtettiń paıda bolýymen sıpattalatyn keıbir jaǵymsyz áserlerge ata-analar tarapynan az ǵana tózimdilik kerek. Bul atalǵan kórinister bala aǵzasynyń vaktsınatsııaǵa ımmýnıtetti qalyptastyrý úshin arnaıy qorǵanysh zattardy (aqýyzdar) bólinýine baılanysty. Bul qubylystan qorqyp, balamyzdy juqpaly aýrýlardyń asqynýyna dýshar etýden aýlaq bolaıyq», - dedi nevropatolog dáriger Álııa Smaǵulova.
Jyljymaly keńes berý pýnktiniń alǵashqy is-sharasy ústimizdegi jyldyń 30 tamyz kúni Taldyqorǵan qalasynda ótti. Al 2016 jyldyń 4 qyrkúıeginde jyljymaly keńes berý orny Almatyǵa keldi. Shyraıly Almatyda sharalar ár jeksenbi saıyn 2016 jyldyń qazan aıynyń sońyna deıin Rozybakıev kóshesindegi Mega oıyn-saýyq ortalyǵynda tańerteńgi saǵat 11:00-den bastap, keshki saǵat 19:00-ge deıin ótkiziletin bolady. Sodan keıin jyljymaly keńes berý pýnkti Qazaqstannyń basqa qalalaryn aralaıdy. Uıymdastyrýshylar sharalardy Astana, Oral, Aqtóbe, Aqtaý, Shymkent, Taraz, Qyzylorda qalalarynda ótkizýdi josparlap otyr.
«Ata-analarǵa keńes berilip jatqanda olardyń balalaryn bizdiń anımatorlar oınatyp, kóńilin aýlatady. Olar qaýipsiz ertegi álemine uqsas alańqaıda sýret salyp, sharlarmen oınaıdy. Otbasynyń barlyq múshelerimen sýretke túsip, lezde shyǵarylatyn sýretti arnaıy sýretsalǵyshymen syılyqqa alady. Osynyń bári balalardyń kóńilinen shyǵyp otyr. Al ata-analar bolsa, qolaıly jaǵdaıda, balalaryna alańdamaı dárigerlermen suhbattasa alady», - dedi pedıatr-ımmýnolog Svetlana Postnova.
Al «Mega Alma-Ata» saýda oıyn-saýyq ortalyǵynyń dırektory Erlan Nurmaǵambetov Mega-nyń búkil otbasy demalatyn orynǵa aınalǵanyn atap ótti.
Qonaqtarymyz ben kelýshilerimiz óte qymbat bolǵandyqtan, biz qoǵamdyq uıymnyń jobaǵa qatysý usynysyn qýana quptap, atsalysýǵa kelistik. Joba aýrýlardyń aldyn alýǵa, ólim-jitim men múgedektikti boldyrmaýǵa baǵyttalǵan. Óıtkeni deni saý balalar bizdiń bolashaǵymyz!», deıdi ol.
