"Qysqartý qyzmetke kedergi keltiretin naýqanǵa aınalmaýy tıis" – respýblıkalyq basylymdarǵa sholý

«Aıqyn» gazetiniń búgingi aptalyq nómirinde «Qysqartý qyzmetke kedergi keltiretin naýqanǵa aınalmaýy tıis» degen maqala jarııalandy. Basylymnyń jazýynsha, Elbasynyń 2010 jyldyń 27 qyrkúıegindegi №1072 Jarly­ǵyna sáıkes, respýblıka boıynsha mem­lekettik qyzmetkerler sanyn 15 paıyzǵa qysqartý júrgizilýde. Jarlyqta qaı memlekettik or­gannan qansha adamnyń qysqar­tylatyny naqty kórsetilgen. Oǵan sáıkes ortalyq atqarýshy or­gan­dardyń aımaqtyq ókildik­terin qos­qanda, qysqartý sany 15 pa­ıyz­dan aspaýy qajet. Sóıtip, bar­lyq qysqartylatyn qyzmet­kerler sany 26213 adamdy quraýy kerek. Alaıda keıbir mem­lekettik organdarda adamdar sany tym kóp qysqartýǵa ushyraıtyn túri bar. Máselen, Statıstıka agenttiginiń oblystyq jáne aý­dan­­­dyq bólimderin qosqanda, bar­­lyǵy 3676 adamdy qurasa, agent­­tiktiń jaýapty hatshysynyń 2010 jyl­dyń 30 qyrkúıegindegi buıryǵyna sáıkes, shtat lımıti 2165 adam bo­lyp belgilengen. Ná­tı­­­jesinde 1511 adam qysqarty­lýy qajet bo­lyp otyr. Bul, árıne, 15 paıyzdan birneshe ese ar­­­tyq.

Sondaı-aq «Aıqyn aptanyń» búgingi sanyndaǵy «Uly quryltaı. Ulttyq jospar» degen taqyryppen maqala berildi. «Halyqaralyq ekspertterdiń ózderi «Qazaqstanda et­nostyq tilderdi oqytýdyń TMD-da­ǵy eń damyǵan júıesi qurylǵan de­gen baılam jasap otyr. Bizde assırıılikter, ırandar, noǵaılar, dun­ǵandar sııaqty sany az ulystar úshin de tól tilderi men máde­nıet­terin damytýǵa barlyq múmkindikter ja­salǵan. ıÝNESKO-nyń tilder at­la­synyń sońǵy málimetteri boıyn­sha, dúnıejúzindegi qoldanystaǵy 7 myń tildiń 2 myń 511-i joıylý qaýpi aldynda turǵan jaǵdaıda qa­zaq­tardyń munysy ıgi is, qaıy­rym­dy qadamdar ekendigi daýsyz. EQYU qurylymdarynyń 2005 - 2006 jyldary Qazaqstandaǵy til­dik saıasatty zerdeleý qory­tyn­dylary boıynsha, 2006 jylǵy 12 jeltoqsanda EQYU-nyń Az ulttar isteri jónindegi Joǵarǵy ko­mıs­sarynyń ofısinde Qazaqstandaǵy til saıasaty barlyq postkeńestik keńis­tiktegi eń ádili dep jarııa­lan­dy», delingen maqalady.

***

«Alash aınasy» basylymynyń jazýynsha, burynǵy Aqparattandyrý jáne baılanys agenttiginiń tóraǵasy Qýanyshbek Esekeev «uıaly telefondardyń negizgi bóliginde qazaqsha shrıftpen sms (qysqa habar) joldaý múmkindikterin qarastyramyn», dep ýáde etkeli eki jyl ótti. Uıaly telefon qazir jurttyń basym bóliginde bar. Sonymen qosa kún saıyn qazaqstandyqtar sms-servısti birneshe ret paıdalanady. Nege biz mátindi tergende ana tilimizdi búldirip, aǵylshyn nemese orys tiline júginemiz. Básekege qabiletti memleket kez-kelgen máseleni óziniń ana tilinde júrgizedi. Sondyqtan da uıaly baılanys operatorlaryn sms-ti qazaqsha joldaýǵa bolatyn baǵdarlamamen qamtamasyz etýge mindetteý kerek. Bul jaıynda «Alash aınasy» basylymynyń búgingi sanyndaǵy «Mamandar azaıyp, bastyqtar kóbeıip barady» atty maqaladaǵy «Qazaqsha «sms» qashan bolady?, degen taqyrypshadan oqı alasyzdar.

Sondaı-aq atalmysh basylymnyń dástúrli «Alashty alańdatqan bir saýal» atty aıdary asynda «Daryndy jastardyń shetelge ketýine qalaı tosqaýyl qoıýǵa bolady?» degen saýal tastalǵan. Bul suraqa jaýap bergen zań ǵylymynyń doktory, professor Aryqbaı Aǵybaevtyń aıtýynsha, qazirgi tańda daryndy jastardyń barlyǵy jappaı shetelge ketip jatyr deýge bolmaıdy. Azdaǵan derekter bar. Biraq qazirden bastap aldyn almasa taǵy bolmaıdy. Áıtpese jastar arasynda qyzyǵýshylyq arta túsip, erteńgi kúni tizgindeı almaı qalýymyz ǵajap emes. Desek te shetelge keshegi kúni jigerlene ketken jastarymyz opyq jep qalyp jatyr. Jastardyń osy máseleni de eskere júrgenderi abzal. Sondaı-aq ǵalymnyń pikirinshe, shetelge qumar jastardy raıynan qaıtarý úshin qoldanystaǵy zańdarǵa tolyqtyrýlar engizý kerek.

***

«Astana aqshamy» basylymynyń jazýynsha, búginde elimizde dene shynyqtyrý sabaǵy «ekinshi sorttaǵy» pán sııaqty qarastyrylady. Bul pánge biren-saran sport dese ishken asyn jerge qoıatyndar yntyqpasa, qalǵandary asa qulshynyp, tartyla qoımaıdy. Álemniń iri arenalarynda ótip jatqan sporttyq básekelerde qazaqtyń kók baıraǵy jelbirep, qorjynǵa altyndy kóbirek salý úshin qazaq jastaryn mektepte júrgen kezderinen bastap, sportqa baýlı bergen durys. Ekinshiden mindetti túrde sportshy bolmasa da salaýatty ómir saltyn ustaný úshin árbir dene shynyqtyrý pániniń muǵalimi sporttyń tek dop qýalap, sharshy alańdy bir-eki aınalyp júgirip ótýmen shektelmeıtinin uǵyndyra bilýi kerek. Bul másele jóninde bilgińiz kelse, basylymnyń búgingi sanyndaǵy «Dene shynyqtyrý pánine kóńilimiz tolyp júr me?» degen maqalaǵa zer salyńyz.

***

«Kazahstanskaıa pravda» basylymynyń búgingi nómirinde «Gotovy prııtı na pomoş» degen taqyryppen maqala berildi. Basylymnyń jazýynsha,jeltoqsanda elordada ótetin EQYU-nyń Astana Sammıtine daıyndyq jumystary elimizde barynsha qarqyndy ári keshendi túrde júrgizilýde. Daıyndyq sharalarynyń eń mańyzdylarynyń biri - azamattarǵa medıtsınalyq kómek kórsetý. Atalmysh mindetti talapqa saı júzege asyrý úshin elordanyń densaýlyq saqtaý uıymdarynyń barlyǵy jumylǵan judyryqtaı bolyp daıyn otyr. Al Densaýlyq saqtaý mınıstrliginde osy ýaqytta Sammıtke arnaıy daıyndyq jónindegi shtab qurylǵan.