Qyrǵyzstannan kelgen eńbek mıgranttary Qazaqstanda qulǵa uqsap kún keshýde - respýblıkalyq basylymdarǵa sholý

«Almaty metrosynyń qurylysy 90 paıyzǵa aıaqtalyp, endi ony tehnıkalyq turǵydan qamtamasyz etý bastaldy», dep jazady

«Egemen Qazaqstan» basylymy búgingi sanynda. Basylym tilshisiniń habarlaýynsha, ońtústik astanaǵa osy ýaqytta metronyń alǵashqy elektr poıyzdary jetkizilip, qos relske tústi. Jıyrma jyldan

astam ýaqyttan beri qazylyp, salynyp kele jatqan metropolıten qalalyqtardyń paıdalanýyna táýelsizdigimizdiń 20 jyldyǵy qarsańynda, ıaǵnı keler jyldan bastap berilmek. Bul týraly «Egemen Qazaqstan» basylymyndaǵy «Almaty metrosyna minetin kún alys emes» atty maqaladan oqýǵa bolady.

Sondaı-aq atalmysh basylymnyń osy sanynda jaryq kórgen «Bárin de mamandar sheshedi» atty maqalada úshinshi myńjyldyqta adamzat balasynyń sany 2025 jyly 8,5 mıllıardqa deıin ósse, 2050 jylǵa qaraı olardyń sany 11 mıllıardqa jetetindigi aıtylady. «Bul jaǵdaı bizdiń planetamyzdyń azyq-túlik tapshylyǵyna ákelip soqtyrýy múmkin. Sondyqtan, biz aýyl sharýashylyǵy ónimderiniń qosymsha kózderin izdestirýge májbúr bolamyz», dep jazady. Maqalada azyq-túlik ónimderiniń qosymsha kózderin tabýdy qalaısha júzege asyrý qajettigin jáne aýyl sharýashylyǵy salasyna syrttan tónip turǵan qaýip-qaterler men olardan saqtaný joldary týraly mamandar men ǵalymdardyń usynys, pikirleri jóninde baıandalǵan.

***

«Aıqyn» basylymy búgingi sanynda «Almaty alaıaqtardan aryla almaı otyr» degen taqyryppen qyzyqty mateırıal jarııalapty. Basylym tilshisiniń sózine sensek, Qazaqstanda 2007 jyldyń qańtar aıynyń 12-inde qabyldanǵan «Oıyn bıznesi týraly» zańyna sáıkes, sol jyldyń sáýir aıynyń 1-inen bastap, kazınolar men oıyn avtomattary zaldarynyń Býrabaı men Qapshaǵaı aımaǵynan tysqary jerde jumys isteýine tyıym salynǵany málim. Sóıtip qumarhana ataýly qos kýrorttyq aımaqqa ornalastyrylyp, olar qazaqstandyq

«las-vegastarǵa» aınaldy. Osyny zerdelegen Ekonomıkalyq qylmysqa jáne sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúres agenttigi tosyn qorytyndyǵa kelip otyr. Sóıtsek, qumarhananyń Qazaq elindegi naǵyz ortalyǵy - Almaty shahary bolyp shyqqan.

Atalmysh basylymnyń habarlaýynsha, elimizde «Til úırenýge talpynys artty». Tap osyndaı taqyryppen jarııalanǵan maqalada basylym tilshileri Abaı atyndaǵy Qazaq Ulttyq pedagogıkalyq ýnıversıtetiniń professory Balqııa Qasymnyń tilge qatysty kótergen birneshe máseleni oqyrmandar nazaryna usynady. Ǵalymnyń sózine qaraǵanda, qazirgi tańda til úıretýdi jetildire túsý úshin osy salaǵa janyn salyp kiriskenderdiń - qazaq tilin úıretýshilerdiń mártebesi men olardyń qoǵamdaǵy ornyn aıqyndaý qajettigi týyndap tur. Sebebi til úıretýshiniń belsendi jumysy úshin alatyn jalaqysy da joǵary bolýy tıis. Osy jáne tilge qatysty qoǵamda qalyptasyp otyrǵan ózekti máseleler jóninde «Aıqynnyń» búgingi sanynan oqýǵa bolady.

***

«Alash aınasy» basylymynyń jazýynsha, aldaǵy bolashaqta Batys elderi memlekettiń qýattylyǵyn aıqyndaıtyn negizgi kórsetkishter boıynsha aldyńǵy oryndardan tabylatyn ádetinen arylady. Álemdik jalpy ishki ónimdegi Batystyń úlesi búginde kún sanap tómendep jatyr. Al demografııalyq haliniń múshkildigi aıpasa da túsinikti. Bul máseleler jóninde basylymnyń búgingi sanynda jaryq kórgen «Daǵdarys Batysty domınantty rólinen aıyrdy» atty maqaladan oqýǵa bolady.

Sondaı-aq atalmysh basylymnyń habarlaýynsha, egin jınaý naýqany taqaǵan saıyn halyqaralyq naryqtaǵy oıynshylardyń degbiri qozyp, taqymdaryn qysa túsýde. Óıtkeni álemde jappaı qurǵaqshylyqtyń oryn alýy saldarynan bıyl kóptegen eksporttaýshy elde alynatyn astyqtyń kólemi qysqarady dep boljanyp otyr. Álemdik naryqtaǵy bıdaı baǵasy da aqyryndap ósip jatyr. Tipti osy naryqta básekelesimiz bolyp tabylatyn Frantsııa «Bıyl Qazaqstannyń astyǵy byltyrǵydan 30 paıyzǵa qysqarady» dep boljam jasap ta úlgeripti. ıAǵnı Qazaqstannyń álemdik suranysty qanaǵattandyrýdaǵy shamasy shamaly degenge saıypty. Shyndyǵynda astyq eksportyndaǵy jaǵdaı qandaı? Bul týraly «Alash aınasy» basylymnyń búgingi sanynda jaryq kórgen «Qýańshylyq eksporttyq potentsıalymyzdy kemite almaıdy» atty maqaladan oqısyzdar.

***

«Kazahstanskaıa pravda» basylymynyń jazýynsha, sarapshylar Kaspııdegi zańsyz balyq aýlaýdyń saldary sońǵy 40 jyldyń ishinde bekiretuqymdas balyqtardyń 90 paıyzǵa azaıyp ketýine sebepker bolyp otyr. Basqasha aıtqanda, Kaspıı bekiresiniń tuqymy múldem quryp ketýge taıaý. Atyraý qalasynda ótken quqyq qorǵaý organdarynyń keńeıtilgen májilisinde kóterilgen osy tektes máseleler jóninde «Kazahstanskaıa pravda» basylymynyń búgingi sanyndaǵy «Kogda osetr revet belýgoı» atty maqaladan oqýǵa bolady.

***

«Lıter» basylymy búgingi sanynda Qyrǵyzstannan kelgen eńbek mıgranttarynyń jaǵdaıyna alańdaýshylyq bildiripti. Basylymnyń jazýynsha, Ortalyq Azııa elderinen jylyna elimizge 300 myńnan

1 mılllıonǵa deıingi aralyqta mıgranttar kelip, qurylystar men bazarlarda sondaı-aq dalalyq alqaptardy jumys istep, nápaqa taýyp júr. Qazirgi tańda Qyrǵyzstannan kelgen kóptegen mıgranttar Almaty oblysynyń Eńbekshi qazaq aýylyndaǵy temeki ósirý alqaptarynda jumys isteýde. Olar jumysqa kirisken alǵashqy kúnnen bastap-aq

aýyr eńbekke jegilýde. Ol az bolsa, temeki alqaptarynyń ıeleri eńbekkerlerdiń qujattaryn tartyp alyp, táýligine 14 saǵat jumys istetetin kórinedi. Dalalyq jumystarmen qatar qyrǵyzdar úıdiń de sharýasymen aınalysady. Osyndaı aýyr eńbek etkenderine qaramastan olarǵa jarytyp tamaq ta bermeıdi, medıtsınalyq kómek te kórsetpeıdi. Eń soraqysy temeki alqaptarynda balalar da aýyr jumyspen aınalysyp júr.