Qylmyskerdi izdeımin dep aılap úı betin kórmeıtinbiz - zeınettegi polıtseı

Іshki ister salasyndaǵy qyzmetin 1990 jyldary Atyraýda bastaǵan zeınetker bastapqyda qoǵamdyq qaýipsizdikti qamtamasyz etken. Keıin týǵan jeri - Ońtústik Qazaqstan oblysyna (qazirgi Túrkistan oblysy) qylmyskerlerdi izdestirý bólimine aýysqan.

«Bul bólimde júrip, joqty tabýdy úırendim. ıAǵnı, qylmys jasaǵan adam ustatpaımyn dep qashady, polıtseı ustaımyn dep qýady. Ol úshin aılap úı betin kórmeıtin kezder bolady. Tańerteń erte ketip, tún jarymynda oralasyń. Balalarymyzdy kórmeıtin de edik. Áıelime aıtpaı basqa elge, basqa oblysqa ketip qalatynmyn. Ol kezde uıaly telefon joq, áıelim bir kúni jumysqa izdeý salyp kelipti. Bir aptadan beri oralmady dep bastyǵyma aıtqan. Keıinnen meniń qylmyskerdi izdep basqa óńirge ketkenimdi bir-aq bilgen», - deıdi Sapar Súleımenov.

Mamandyǵyna shyn berilgen polıtseı qylmyskerlerdi ustaý úshin barmaǵan jerimiz, baspaǵan taýymyz qalmaıtyn dep eske alady. Aıtýynsha, toqyraý jyldary jol saparǵa aqsha tabylmaı, ashqursaq júrgen kezderi de bolypty. Kúdiktiniń arqasynda soǵysty da kórgenin aıtady.

«Qyzmet babynda júrip Ózbekstan, Tájikstan, Reseı sııaqty kórshiles memleketterdegi áriptestermen tyǵyz baılanysta boldym. Bir-birimizge qolǵabys etetinbiz. Tipti Tájikstanda soǵys bolyp jatqan jyldary adam óltirgen qylmyskerdi ustap ákeldim. 1996 jyly Reseıdiń Hanty-Mansıısk qalasyna baryp, 8-9 ret sottalyp kelgen ákki qylmysker Rahym Esimov degen uryny ustap kelgen jaıymyz bar. Ol kezde aqsha az, qıyn kezder bolatyn. Kelesi aıdyń aılyǵyn jazdyryp aldyq ta, bir aı sol qylmyskerdi izdep kettik. Ózi burynnan nashaqor bolatyn, ol jerde de qylmys jasap izdeýde júr eken. Sol jerde bir aı jatyp, páter jaldap turdyq. Ash qursaq jatqan kúnderimiz de boldy. Kezdesken nebir kedergilerge qaramastan aqyry qylmyskerdi qolǵa túsirdik. Biraq poıyzǵa bılet alatyn aqshamyz joq, elge áýpirimdep áreń jetkizdik»,- deıdi Sapar Súleımenov.

Jedel ýákil bolǵan tártip saqshysynyń aıtýynsha, qylmyskerdi ustaý úshin akterler sııaqty ról oınaıtyn kezder bolǵan. Kýágerlerden jaýap alý úshin birinshisi - jaman adamnyń, ekinshi ýákil - jaqsy adamnyń keıpin jasaýǵa týra kelgen.

«Esime túsken bir oqıǵany aıtaıyn. Birde Jetisaı qalasynda egde jastaǵy erli-zaıyptylardy bireýler tonap, óltirip ketti. Sol qylmystyń betin ashý maǵan júkteldi. Oqıǵa ornyna baryp, kórshilerden surastyrdym. Biraq eshkim eshteńe aıtpady. Keıinnen sol mańda jezóksheler turatyn úı bar edi, sonda baryp suradym. Aralarynda bireýi eki kún buryn sol úıden qyzdyń aıqaılaǵan daýysy shyqqanyn aıtyp qaldy. Qahraman jáne Rahym degen jigitter olardy jaldaǵanyn, keıinnen aqsha tólemeı qoıǵanyn kórsetti. Sodan eki kúdiktiniń biriniń qaryndasy bar ekenin, onyń osy mańda turatynyn anyqtadyq. Biraq polıtseı retinde barsaq, ol kelinshek bizge shynyn aıtpaýy múmkin, sodan gaz qyzmetiniń ókilderi bolyp kıinip bardyq. Ony áńgimege tarttyq, men kúıeýin tanıtyn adam bolyp tanystym. Sóıtip júrip aǵasynyń mekenjaıyn taýyp aldyq. Keıinnen sol qylmysty ashyp, eki seziktini Ózbekstannan ustap alyp keldik. Jaýap alý barysynda olar bazarlarda qaltaǵa túsip, kúnine 100 myń teńegege deıin taýyp júrgenin aıtqan. Keıinnen páter ıesi erli-zaıyptylardyń týys qyzy kelip, sonyń aıtýymen óltirgenin jetkizgen. Zeınetkerler qyzyna Reseıge kóshetinin, soǵan altyn buıymdary men aqshasyn jınap júrgenin eskertken eken. Sol jaıt qasaqana kisi óltirýge sebep bolǵan. Qylmyskerler keıin óz jazasyn arqalap ketti»,- deıdi polıtsııa maıory.

Sapar Súleımenovtiń aıtýynsha, tájirıbesinde qylmyskerdi bile tura birden qamata almaıtyn kezder de kezdesken.

«Buryndary Jetisaıda qasaqana kisi óltirý qylmysy oryn alǵan bolatyn. Oıynhanalardyń birinde belgisiz bireý qyzmetker áıeldi tonap, basyn taspen uryp óltirgen. Sol qylmysqa qatysy bar degen kúdiktini tapqanymmen, aıǵaq joq degen sebeppen prokýrorlar qamaýǵa sanktsııa bermedi. Keıin bir apta boıy sol jigitti eshqaıda jibermeı, kóligimde alyp júrdim. Aqyry basshylyqqa túsindirip, prokýrordan qamaýǵa ruqsat aldyq. Kúdikti ýaqytsha ustaý abaqtysynda bolǵan 15 mınýttan keıin-aq qylmysyn moıyndap, aıǵaqty zattardy taýyp berdi. Al taǵy bir oqıǵada kisi óltirgen qylmystyq top múshelerin anyqtap ustasaq ta, araǵa depýtattar túsip, kúdikke ilingen tulǵalar bostandyqqa shyǵyp ketti. Onda da qorǵaýshylar aıǵaqty zattar joq degendi alǵa tartty. Sony oılasam áli kúnge deıin ishim ashıdy»,- deıdi zeınetkerlikke shyqqan polıtseı.

Tártip saqshysynyń sózinshe, polıtsııa mamandyǵy akterlik qabiletke úıretip qana qoımaı, sondaı-aq adamdy psıholog ta qylady. Sebebi, qylmyskerdiń kináli nemese kinásizdigin ózinen, kózinen, sózinen bilesiń. Ras nemese ótirik aıtyp otyrǵanyn anyqtaý kerek bolady. Óıtkeni ómirde nebir ákki, qýlyǵyna quryq boılamaıtyn qylmyskerler kezdesedi. Biraq ol osy mamandyqty tańdaǵanym úshin eń baqytty janmyn deıdi.

Onyń sózinshe, adam ózi qalaǵan isimen aınalyssa, kóp jetistikterge jetedi. Qazir de uldarynyń áke jolyn qýyp, osy salaǵa bet burǵanyna ishteı qýanatynyn aıtady. Olarǵa jol kórsetken analaryna da rızashylyǵyn bildirdi.

«Ómirlik joldasym bastapqy kezde úıge kelmesem, túsinbeı qalatyn. Keıinnen jumysymyzdyń aýyr kúnderin kórip, maǵan qoldaý kórsetetin boldy. Sondaı aýyzbirshiliktiń arqasynda men 29 jyl 7 aı qyzmet atqaryp, maıor shenimen zeınetkerlikke shyqtym. Keıde aýdandyq polıtsııa bóliminiń janynan ótkende jumysymdy saǵynatyn kezderim bolady. Óıtkeni jastyq shaǵym, biraz ómirim osy jerde ótti. Eńbegim elenip, «QR Táýelsizdigine - 10 jyl» medalimen marapattaldym. Qazir de sol dene daıyndyǵymdy bosańsytqan emespin. Sonyń arqasynda aýdanda ınkassatorlyq toptyń jetekshisi bolyp eńbektenip júrmin. Al, úlken ulym Abzal Súleımenov bastapqyda tergeýshi edi, qazir prokýratýrada qyzmet atqaryp júr. Ekinshi ulym da meniń izimdi jalǵastyryp, arnaıy jasaqqa qujattaryn tapsyrdy»,- deıdi Sapar Súleımenov.