Kvanttyq baılanys arnasy arqyly alǵash ret sýret teleportatsııalandy
ASTANA. KAZINFORM – Qytaılyq fızıkter ondaǵan parallel kvanttyq baılanys arnasyn quryp, olar arqyly kóptegen kvanttyq nysandy teleportatsııalaýǵa múmkindik beretin ádis ázirledi. Bul týraly Physical Review Letters ǵylymı jýrnaly jazdy.
Ǵalymdar joǵaryda aıtylǵan tehnologııanyń kómegimen alǵash ret bir kvanttyq baılanys seansy kezinde keskindi teleportatsııalady. Zertteý nátıjeleri Physical Review Letters ǵylymı jýrnalynda jarııalandy.
– Aýqymdy ári ıkemdi «kvanttyq ınternet» qurý úshin kvanttyq resýrstardy parallel ári bir-birinen bólek baılanys arnalary arqyly almasýǵa múmkindik beretin tehnologııalar qajet. Biz alǵash ret júz túrli kvanttyq kúıdi teleportatsııalap, keńistikte bólingen ondaǵan kvanttyq baılanys arnasyn qalyptastyratyn qaıta konfıgýratsııalanatyn optıkalyq júıe arqyly olardy oqı aldyq, – dep jazdy zertteýshiler.
Kvanttyq teleportatsııa – kvanttyq deńgeıde «shyrmalǵan» mıkrobólshekterdiń araqashyqtyqqa qaramastan bir-birine kvanttyq kúı týraly aqparatty jetkizýine múmkindik beretin fızıkalyq qubylys. Bul qubylys optıkalyq jáne ǵaryshtyq baılanys jelilerinde burynnan zerttelip keledi. Alaıda osy ýaqytqa deıin teleportatsııa negizinen jekelegen jaryq bólshekteri nemese basqa kvanttyq nysandar arqyly júzege asyrylǵan.
Bul shekteýdi eńserý úshin Shanhaıdaǵy Shyǵys Qytaı pedagogıkalyq ýnıversıtetiniń professory Tszın Tszetaı bastaǵan fızıkter toby bir kvanttyq baılanys arnasy arqyly kóptegen kvanttyq kúıdi parallel tasymaldaýǵa múmkindik beretin ádis ázirledi.
Tehnologııa kvanttyq kompıýterlerde atomdardan «torlar» qurý úshin buryn qoldanylǵan tásilderge, sondaı-aq golografııada paıdalanylatyn optıkalyq qurylǵy – keńistiktik jaryq modýlıatoryna negizdelgen.
Onyń kómegimen ǵalymdar kvanttyq «shyrmalǵan» bólshekterdi jasaýǵa paıdalanylatyn jaryq sáýlesin bir-birinen táýelsiz 100 arnaǵa bólgen. Ár arna bir optıkalyq talshyq arqyly kvanttyq aqparatty jeke tasymaldaı alady.
Osylaısha bir baılanys seansynda júzdegen bólshekti bir ýaqytta teleportatsııalaýǵa múmkindik týǵan. Ǵalymdar osy ádisti paıdalanyp, tarıhta alǵash ret kólemi 10×10 pıksel bolatyn keskindi kvanttyq arna arqyly teleportatsııalady.
Tájirıbe keskinniń sátti teleportatsııalanǵanyn rastady. Zertteýshilerdiń pikirinshe, bul qoldanystaǵy qurylǵylardyń kómegimen kvanttyq baılanys arnalary arqyly aqparat jetkizý jyldamdyǵyn júz ese arttyrýǵa múmkindik bar ekenin kórsetedi.
Bolashaqta mundaı qurylǵydaǵy «pıkselder» sanyn edáýir kóbeıtýge bolady. Bul kvanttyq jelilerdiń ótkizý qabiletin odan ári arttyryp, olardyń jumysynda teleportatsııa tehnologııasyn keńinen paıdalanýǵa jol ashýy múmkin.
Aıta keteıik, buǵan deıin bıyl maýsym aıynda jańa býynnyń kýbıt senimdiligi 1000 ese artyq kvanttyq chıpi tanystyrylǵanyn jazdyq.
