Kúzgi handra: kıimniń túsi kóńil kúıge áser ete me
ASTANA. KAZINFORM – Kúzgi handra men depressııany qalaı ajyratýǵa bolady? Kún qysqarǵanda aǵzaǵa qandaı qoldaý qajet jáne kóńil kúıge kúndelikti ádetter men kıimniń túsi áser ete me? Kazinform tilshisi anyqtady.
Kúzgi handra ma, álde depressııa ma?
Kúz kelgende jaryq azaıady. Kúnniń salqyndaýy, qozǵalystyń azaıýy men kún tártibiniń ózgerýi adamnyń ádettegi ómir yrǵaǵyna áser etedi. Osy kezeńde uıqyshyldyq, álsizdik, enjarlyq sııaqty belgiler jıi baıqalady. Alaıda mundaı ózgeristerdiń bárin birden depressııaǵa balaýǵa bolmaıdy.
QR Prezıdenti Іs basqarmasy Medıtsınalyq ortalyǵynyń psıhology, pedagogıka jáne psıhologııa boıynsha PhD doktory Mánshúk Qurmanbekovanyń aıtýynsha, bul jerde maýsymdyq kóńilsizdik pen klınıkalyq depressııany ajyrata bilý mańyzdy.
– Kúzgi handra kóbine aǵzanyń maýsym aýysýyna beıimdelýimen baılanysty. Kún sáýlesiniń azaıýy men belsendiliktiń tómendeýi sharshaýǵa, uıqyshyldyqqa ákelýi múmkin. Biraq mundaı jaǵdaıda adam ádette kúndelikti tirshiligin jalǵastyra alady.
Al depressııa – kúrdeli psıhologııalyq jaǵdaı. Kóńil kúıdiń uzaq ýaqyt tómen bolýy, buryn qýanysh syılaǵan nárselerge qyzyǵýshylyqtyń joǵalýy, uıqy men tábettiń ózgerýi, ózin kinálaý nemese dármensizdik – nazar aýdarýdy qajet etetin belgiler, – dedi Mánshúk Qurmanbekova.
Sondyqtan kóńil kúıdegi ózgeristiń qansha ýaqytqa sozylǵanyna jáne kúndelikti ómirge qanshalyqty áser etetinine nazar aýdarǵan jón. Qysqa ýaqyt demalyp, uıqy rejımin rettegennen keıin jaǵdaı jaqsarsa, bul ýaqytsha sharshaý bolýy múmkin. Al kóńil kúıdiń tómendeýi uzaqqa sozylyp, qalypty ómirge kedergi keltirse, dereý mamanǵa júgingen durys.
Qandaı tústi kıim kııý kerek?
Kóńil kúıge kún tártibi men belsendilikpen qatar, adamnyń kúndelikti ortasy da áser etedi. Sonyń biri – kıim tańdaýy. Kúzde garderobqa qosylǵan túster adamnyń emotsııalyq jaǵdaıyna belgili bir deńgeıde yqpal etýi múmkin.
Psıhologııada qyzyl tús energııamen, sary – qýanysh pen optımızmmen, kók – tynyshtyqpen baılanystyrylýy múmkin. Al sur tús keı adamdarda muń nemese tuıyqtyq sezimin týdyrady. Sondyqtan kóńil kúıge qaraı garderobqa ashyq reńkterdi qosý kúndelikti kóńil-kúıdi sergitýdiń qarapaıym tásili bola alady.
Ol úshin kıimdi tolyq jańartýdyń qajeti joq. Sharf, sómke, bas kıim nemese basqa da aksessýardyń túsin ózgertý jetkilikti.
Mamannyń aıtýynsha, tústerdiń emotsııaǵa áseri ár adamda ártúrli. Bireýge ashyq reńk sergektik syılasa, endi bireýge beıtarap túster jaıly bolýy múmkin. Sondyqtan tústi tańdaýdy depressııany emdeıtin ádis retinde emes, kúndelikti ortaǵa jaǵymdy reńk qosatyn qosymsha faktor retinde qabyldaǵan durys.
Dárýmenniń qymbatyn alý kerek pe?
Kúzde sharshaý men álsizdikti sezingen adam ony dárýmen tapshylyǵymen baılanystyryp, túrli qospalardy ózdiginen qabyldaýǵa asyǵýy múmkin. Alaıda mundaı belgilerdiń sebebin teksermeı turyp preparat qabyldaý durys emes.
20 jyldyq tájirıbesi bar endokrınolog Gúljan Amanbaıdyń aıtýynsha, aǵzaǵa qandaı da bir zattyń jetispeıtinin naqty anyqtaý úshin tıisti kórsetkishterdi tekserý qajet.
– Dárýmenderdi baqylaýsyz qabyldaý qaýip tóndirýi múmkin. Ásirese maıda erıtin A, D, E jáne K dárýmenderi aǵzada jınalýy múmkin. Sondyqtan «kúz keldi, dárýmen ishý kerek» degen qaǵıdamen preparat qabyldaý durys emes, – dedi spıker.
Mysaly, D dárýmeniniń tómen deńgeıi sharshaý men álsizdikke sebep bolýy múmkin. Degenmen mundaı belgilerdiń basqa da sebepteri bar. Sondyqtan qajet bolǵan jaǵdaıda dáriger tıisti taldaýlardy taǵaıyndap, nátıjesine qaraı qandaı preparat qajet ekenin anyqtaıdy.
Bul rette preparattyń baǵasy onyń sapasyn bildirmeıdi. Ónim tańdaǵanda quramyndaǵy belsendi zattarǵa, qaýipsizdigine jáne óndirýshi týraly aqparatqa nazar aýdarǵan jón. Al qospalardy mamannyń keńesinen keıin qabyldaǵan durys.
Aǵzany qoldaý tek preparattarǵa baılanysty emes. Endokrınologtyń pikirinshe, kúndelikti tamaqtaný men ómir saltyna da mán bergen jón.
– Kókónis pen jemis-jıdek, et, balyq jáne sút ónimderi ratsıonda jetkilikti bolǵany jón. Al kúndelikti qozǵalys pen taza aýada serýendeý aǵzany qoldaýǵa kómektesedi, – dedi ol.
Eske salaıyq, bıyldan bastap sportta birqatar dárýmendi qabyldaýǵa tyıym salyndy.
