Kúıdi túsiný úshin daıyndyq kerek: belgili kúıshi tyńdarman mádenıeti týraly aıtty
ASTANA. KAZINFORM – Kúıdi túsiný úshin dombyra únin tyńdaý azdyq etedi. Bul óner tyńdarmannan da daıyndyq pen tereń sezimdi talap etedi. Jibek Joly telearnasynyń «Búgin LIVE» baǵdarlamasynda kúıshi, kompozıtor Aıbek Bekbosyn kúı mádenıeti men búgingi tyńdarman talǵamy týraly áńgimeledi.
– Qazir kúı tyńdamaıdy degen sózdi jıi estımiz. Biraq másele tyńdarmanda emes, kúıdiń tabıǵatynda shyǵar. Kúı degen óte kúrdeli óner, – deıdi Aıbek Bekbosyn.
Óner ıesi kúıdiń kez kelgen mýzykalyq shyǵarma sııaqty birden qabyldana salmaıtynyn aıtty. Onyń sózinshe, birneshe mınýtqa sozylatyn kúıdiń ózine tutas dáýirdiń taǵdyry, eldiń muńy men armany syıyp ketedi.
– Kúı degen kúrdeli óner. Qazaqtyń basynan ótken tarıhy da, qýanyshy da, qaıǵysy da osy dombyranyń únimen jetken. Mysaly, Qabanbaı batyr týraly kúı shyǵarsań, úsh-tórt mınýttyń ishinde batyrdyń búkil bolmysyn jetkizý múmkin emes. Abaıǵa arnap kúı jazsań da solaı. Biraq kúıshi retinde óz dáýirińniń, óz ultyńnyń rýhyna qyzmet etkiń keledi. Kúıdiń salmaǵy da osynda, – deıdi ol.
Kompozıtordyń aıtýynsha, kúı óneriniń ereksheligi de sol. Ándi kópshilik birden qabyldaýy múmkin, al kúı tyńdarmannan sabyr men sezimdi talap etedi. Sondyqtan kúı keshine kelgen adam da oǵan rýhanı turǵyda daıyn bolýy qajet.
– Bir kontsertimnen keıin bir aqsaqaldyń aıtqan sózi esimde qalyp qoıdy. Ol kisi «kúı keshine kórermenniń ózi daıyndalyp kelýi kerek» dedi. Shynynda da solaı. Bul otyra qalyp tyńdaı salatyn dúnıe emes. Ásirese shertpe kúıdi túsiný úshin júrek kerek. Keıde «Qońyr», «Saltanat» sııaqty kúılerdi oryndaǵanda zaldaǵy adamdardyń kóz jasyn kórip jatamyz. Sondaı kezde kúı tyńdarmannyń júregine jetkenin túsinesiń, – deıdi kúıshi.
Aıbek Bekbosyn shyǵarmashylyqtaǵy shabyttyń da óz zańdylyǵy bar ekenin aıtady. Onyń sózinshe, kúı arnaıy josparmen týa salmaıdy. Keıde uzaq ýaqyt mazalaǵan oı nemese qoǵamdaǵy belgili bir oqıǵa jańa týyndynyń dúnıege kelýine sebep bolady.
Sonyń biri pandemııa kezinde jazylǵan «Dala» kúıi. Óner ıesiniń aıtýynsha, el ishinde belgisizdik pen alańdaýshylyq kúsheıgen kezeńdegi kóńil kúı shyǵarmanyń negizgi ózegine aınalǵan.
– Pandemııa kezinde bári toqtap qalǵandaı kórindi. Ushaq ushpaıdy, jol bos, adamdardyń kóńili alań. Sol kezeńdegi kóńil kúıden bir muńdy kúı týdy. Keıin aǵa býyn óner adamdary onyń atyn «Dala» dep qoıdy. Jalpy men otyryp alyp kúı shyǵaraıyn demeımin. Shabyt keıde tańǵy tórtte keledi, keıde jolda kele jatqanda keledi, keıde kútpegen jerde keledi, – deıdi kompozıtor.
Onyń aıtýynsha, kúı óneriniń bolashaǵyna qatysty alańdaýǵa negiz joq. Kerisinshe sońǵy jyldary dombyraǵa qyzyǵatyn jastardyń qatary kóbeıgen.
– Qazir jastar óte myqty. Sabaq alýǵa keledi. Keıde ózim olardyń izdenisine tańǵalamyn. Buryn biz bárin nota arqyly úırendik. Qazir olar tehnologııany paıdalanady, túrli tásilderdi meńgeredi. Biraq eń bastysy ózgergen joq, olardyń dombyraǵa degen yqylasy bar. Sondyqtan qazaq kúıiniń bolashaǵyna senimmen qaraımyn, – deıdi Aıbek Bekbosyn.
Aıta keteıik, buǵan deıin, onnan astam etno aspapty meńgerip alǵan aqtóbelik kúıshi jaıly jazǵan edik.
