Qus joly 10–11 mlrd jyl buryn baǵytyn ózgertken — ǵalymdar zertteýi
ASTANA. KAZINFORM — Ulybrıtanııalyq astronomdar shamamen 10–11 mıllıard jyl buryn Qus joly basqa galaktıkamen joıqyn soqtyǵysqanyn dáleldeıtin aıǵaqtar tapty. Sonyń saldarynan galaktıkanyń dıskisi 90 gradýsqa burylǵan. Bul Qus jolynyń shetki bólikteriniń qurylymyndaǵy keıbir erekshelikterdi túsindiredi. Bul týraly Koroldik astronomııalyq qoǵamnyń (RAS) baspasóz qyzmeti habarlady, dep jazady TASS.
— Biz buǵan deıin de Qus joly Gaııa–Entselad dep atalatyn galaktıkamen soqtyǵysqan dep boljaǵanbyz. Endi sol apattyń Qus joly dıskisiniń ornalasýyn ózgertkenin dáleldeıtin aıǵaqtar taptyq. Bul galaktıkadaǵy juldyzdardyń basym bóligi buryn onyń ortasyn múlde basqa traektorııamen aınalǵanyn bildiredi, — dedi Darem ýnıversıtetiniń (Ulybrıtanııa) ǵylymı qyzmetkeri Kırıll Batrakov.
Onyń aıtýynsha, ǵaryshta galaktıkalardyń soqtyǵysýy men birigýi jıi kezdesetin qubylys. NASA-nyń qazirgi baǵalaýynsha, kózge kórinetin galaktıkalardyń shamamen tórtten biri osyndaı «ǵaryshtyq soqtyǵystardy» bastan ótkergen. Mundaı oqıǵalardyń basty saldary — jańa juldyzdardyń túzilý úderisiniń kúrt jedeldeýi. Al ǵalamnyń alǵashqy kezeńderinde mundaı apattar budan da jıi bolýy múmkin.
Uzaq ýaqyt boıy ǵalymdar Qus joly tek shaǵyn ergejeıli galaktıkalarmen ǵana soqtyǵysqan dep eseptep keldi. Alaıda keıin GAIA ǵarysh teleskopy galaktıkanyń shetki bólikterindegi juldyzdardyń qozǵalysyn baqylaı otyryp, Qus joly birden birneshe iri galaktıkamen soqtyǵysqan bolýy múmkin ekenin anyqtady. Bul jańalyq osyndaı ǵaryshtyq apattardyń basqa da izderin izdeýge jáne olardyń saldaryn zertteýge qyzyǵýshylyqty arttyrdy.
Osy boljamdy tekserý úshin astronomdar kompıýterlik modeldeý júrgizip, GAIA anyqtaǵan soqtyǵysý belgilerin qaıta jańǵyrtýǵa tyrysty. Esepteýler Qus jolynyń qazirgi qurylymyn dál qaıtalaý úshin Gaııa–Entseladpen bolǵan soqtyǵys saldarynan onyń ejelgi dıskisi bastapqy qalpymen salystyrǵanda 90 gradýsqa burylǵanyn kórsetti.
Ǵalymdardyń aıtýynsha, bul Qus jolynyń kóne tarıhyndaǵy mańyzdy oqıǵa onyń serik galaktıkalarynyń ornalasýy men qozǵalysyndaǵy kóptegen erekshelikterdi túsindiredi. Sondaı-aq galaktıkalyq galo aımaǵyndaǵy juldyzdardyń Qus jolynyń ortasyn nege ádettegiden baıaý aınalatynyn da osy qubylys arqyly túsindirýge bolady.
Zertteýshiler bul derekterdi Qus jolynyń jáne basqa da spıral tárizdi galaktıkalardyń evolıýtsııasyn zertteý kezinde eskerý qajet ekenin atap ótti.
Osyǵan deıin ǵalymdar mıllıardtaǵan jyl buryn Qus joly galaktıkasy jutyp qoıǵan ejelgi ergejeıli galaktıkanyń qaldyǵy bolýy múmkin 20 juldyzdy anyqtaǵan bolatyn.
